Jonoforeza

Jonoforeza (lub inaczej jontoforeza) jest jednym z wielu zabiegów elektroleczniczych stosowanych w fizykoterapii, polegającym na wprowadzeniu do tkanek jonów leków za pomocą prądu stałego (galwanicznego). Zabieg jonoforezy może być zastosowany m.in. na blizny, bliznowce, nerwobóle, rwę kulszową, choroby reumatyczne, odmrożenia i wiele innych schorzeń.

Na czym polega jonoforeza?

Jonoforeza jest zabiegiem polegającym na wprowadzeniu do ustroju jonów substancji leczniczych przy pomocy prądu stałego. Do zabiegu używa się tylko i wyłącznie związków ulegających zjawisku dysocjacji elektrolitycznej, czyli kwasów, zasad i soli. Prąd stały za pomocą swojego przepływu wywołuje powstanie zjawiska anaforezy i kataforezy. Anaforeza jest procesem przemieszczania anionów (jonów ujemnych „-”) w kierunku anody (+), czyli elektrody dodatniej. Kataforeza zaś jest zjawiskiem przemieszczania kationów (jonów dodatnich „+”) w kierunku katody (-), czyli elektrody ujemnej. Sam proces wprowadzania jonów leków do tkanek jest więc czysto fizycznym zjawiskiem odpychania się ładunków jednoimiennych, a przyciągania tych różnoimiennych.

W sytuacji, kiedy aktywny składnik leku jest anionem (-) to elektrodą czynną, z której będzie wprowadzany do tkanki będzie katoda (-), natomiast w sytuacji odwrotnej, gdy aktywny składnik leku jest kationem (+) to będzie wprowadzany spod anody (+). Tak więc kolokwialnie mówiąc elektroda musi „odpychać” od siebie jony leku, a tym samym wprowadzać je do tkanki. Jest to zasada bardzo istotna, gdyż jeśli dojdzie do zamiany i lek, którego substancja czynna jest anionem (-) zostanie wprowadzona przez pomyłkę z anody (+) to cała reakcja zajdzie na powierzchni elektrody i jon działający leczniczo do tkanki się nie dostanie. Elektroda czynna jest ta elektrodą dzięki której wprowadzany jest do ustroju lek. Jest ona zwykle umieszczona nad tkanką, do której zamierzamy wprowadzić lek. Aby zamknąć obwód, używa się drugiej elektrody, nazywanej wówczas elektrodą bierną, zazwyczaj umiejscowioną przeciwlegle do elektrody czynnej.

Co możemy leczyć dzięki jonoforezie?

W zależności od rodzajów leków i jonów działających leczniczo, do jonoforezy stosuje się m.in.:

  • chlorek wapnia (roztwór 1-2 %) – ma działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, uszczelnia naczynia krwionośne oraz działa odczulająco;
  • diklofenak (roztwór wodny 2,5 % oraz żel 1 %), naproksen (roztwór wodny 1,5 % oraz żel 1,2 %), itp. – są lekami o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym;
  • chlorowodorek prokainy (1-2 %) oraz chlorowodorek lidokainy (1-2 %, żel 2 %) – oba działają znieczulająco, przeciwbólowo;
  • chlorowodorek histaminy (1 % maść lub roztwór 1:10000) i podchodne – działają rozszerzająco na naczynia krwionośne;
  • chlorowodorek epinefryny (roztwór 1:10000) – działa zwężająco na naczynia krwionośne, powoduje skurcz mięśni gładkich;
  • heparyna – działa hamująco na krzepnięcie krwi;
  • heparynoid (żel) – działa przeciwzapalnie, przyspiesza wchłanianie krwiaków;
  • siarczan cynku (roztwór wodny 1-2 %) – działanie przeciwzapalne, ściągające i osuszające, przyżegające tkanki;
  • hydrokortyzon (1 ml/1 ml wody) – działa przeciwzapalnie i przeciwalergicznie;
  • salicylan sodu (1-2 %) – działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwzakrzepowo;
  • penicylina (sól sodowa/potasowa), siarczan streptomycyny (5 mg/1 ml), siarczan neomycyny (1-5 mg/1 ml) – działają bakteriostatycznie;
  • jodek potasu (1-2 % wodny roztwór), chlorek sodu (2 %) – działanie zmiękczające na blizny i bliznowce.

Do jonoforezy używa się różnego rodzaju leki. Nie sposób wymienić tutaj wszystkich, dlatego przybliżono nazwy i działanie tych popularnie stosowanych.

Jakie są wskazania do jonoforezy?

Wskazania do wykonania jonoforezy ze względu na wielką różnorodność leków jak i efektów przez nie wywoływanych, dzielimy na:

  • Jonoforezę ze związków jodu – działanie na blizny, bliznowce i przykurcze bliznowate;
  • Jonoforeza wapniowa – stany zapalne (ze szczególnym uwzględnieniem stanów zapalnych gałek ocznych), utrudniony zrost kostny, zespoły bólowe, zespół Sudecka, osteoporoza, odczulanie;
  • Jonoforeza cynku – trudno gojące się rany, owrzodzenia, drożdżyca paznokci;
  • Jonoforeza lidokainy, prokainy nerwobóle, zespoły rwy kulszowej, bóle głowy, stany pourazowe tkanek, dychawica oskrzelowa (okolice kłębków szyjnych);
  • Jonoforeza histaminy sinica kończyn (samorodna), odmrożenia, rwa kulszowa, przewlekłe stany zapalne stawów, zapalenia okołostawowe, owrzodzenia troficzne, zaburzenia krążenia obwodowego, stany zapalne naczyń krwionośnych;
  • Jonoforeza epinefryny – stany zapalne gałki ocznej, leczenie stanów bólowych (podobnie jak prokaina i lidokaina);
  • Jonoforeza antybiotyków (penicylina, neomycyna, streptomycyna) – stany zapalne skóry (bakteryjne), stany zapalne tkanek miękkich;
  • Jonoforeza hydrokortyzonu – stany zapalne skóry, tkanek miękkich, gałek ocznych, stany zapalne drobnych stawów oraz pochewek ścięgnistych;
  • Jonoforeza tolazoliny – zaburzenia ukrwienia nerwu wzrokowego i siatkówki oka, zaburzenia krążenia obwodowego;
  • Jonoforeza z leków przeciwbólowych – stosuje się je w chorobach reumatycznych, stanach zapalnych, szczególnie tkanek okołostawowych oraz w zespołach korzeniowych.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania zabiegów jonoforezy?

Przeciwwskazania do stosowania jonoforezy są w zasadzie takie same jak przy stosowaniu galwanizacji (zabiegu elektroleczniczego przy użyciu prądu stałego bez użycia leku). W przypadku jonoforezy należy pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji uczuleniowej na dany lek. Pamiętać należy także, iż jony działające leczniczo przy danym schorzeniu (podstawowym) mogą działać niekorzystnie na inne schorzenia współistniejące. Wskazania i przeciwwskazania do zabiegów ustalać powinien lekarz.

Do podstawowych przeciwwskazań stosowania jonoforezy należą:

  • obecność zespoleń metalowych na drodze przepływu prądu (poparzenia wewnętrzne na skutek reakcji prądu z metalem i wywołanie rozgrzania tkanek);
  • ostre stany zapalne;
  • stany zapalne skóry (ropne) i tkanek miękkich;
  • zmiany skórne, wypryski i owrzodzenia (możliwość uszkodzenia tkanki skórnej);
  • nowotwory łagodne i złośliwe;
  • stany gorączkowe;
  • ciąża;
  • zaburzenia czucia (możliwość poparzenia);
  • obecność wszczepionego rozrusznika serca;
  • stany zakrzepowe, zakrzepy;
  • zatorowość, zagrożenie zatorami;
  • zapalenie żył;
  • porażenia spastyczne.

Czy zabiegi jonoforezy są bezpieczne?

Zabiegi jonoforezy są z reguły bezpieczne. Należy jednak pamiętać o kilku kwestiach:

  • Możliwość wystąpienia uczuleń na aktywny jon leku, który stosujemy podczas zabiegu – dlatego jeśli pacjent wie, że na coś jest uczulony, powinien ten fakt zgłosić lekarzowi i fizjoterapeucie;
  • Przed zabiegiem nie powinno się wykonywać depilacji, czy golenia skóry okolicy zabiegowej, gdyż skóra uszkodzona (a każda depilacja, czy golenie wywołuje drobne uszkodzenia powierzchni skóry), może zostać podrażniona przez płynący prąd elektryczny;
  • Przed zabiegiem jonoforezy nie należy smarować skóry poddawanej zabiegowi balsamami, kremami nawilżającymi (zwiększy to oporność naskórka na prąd elektryczny);
  • Bardzo ważną kwestią jest dawka prądu odczuwanego przez pacjenta. Czasem u osób bardzo wrażliwych nawet niewielkie dawki prądu są intensywnie odczuwane. Pamiętajmy, że minimalne dawki prądu powodują reakcje oczekiwane przy jonoforezie (wprowadzenie jonów działających leczniczo). Nie ma więc potrzeby „podkręcania” dawki do bardzo intensywnego odczucia, ponieważ grozi to poparzeniem pacjenta;
  • W zabiegach jonoforezy u dzieci stosuje się odpowiednio niższe dawki prądu, skóra dziecka jest dużo cieńsza niż u osób dorosłych (mniejsza jest także ilość tkanki podskórnej, tłuszczowej), dlatego należy zachować szczególną ostrożność.

Każdą inną wątpliwość powinien rozwiać lekarz lub fizjoterapeuta wykonujący zabieg jonoforezy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.8


Może cię

Leki na osteoporozę – tabletki, zastrzyki i naturalne leczenie osteoporozy

Leczenie osteoporozy przebiega przy udziale naturalnych sposobów oraz farmakoterapii. Odpowiednie żywienie może wpłynąć na uciążliwe ...

Osteoporoza

Osteoporoza to przewlekła choroba metaboliczna tkanki kostnej. W jej przebiegu dochodzi do zmniejszenia gęstości mineralnej ...

Dieta w osteoporozie – co jeść, a jakie produkty są przeciwwskazane w jadłospisie?

W osteoporozie dieta optymalna powinna dostarczać składników wzmacniających kości. Zalecenia żywieniowe są podobne zarówno w ...

Wapń – sposób na zdrowe kości

Przez całe życie układ kostny ulega przemianom fizycznym i chemicznym. Pełni funkcję ochronną dla narządów, ...

Wideo – Rwa kulszowa

Rwą kulszową nazywamy zespół objawów kręgosłupowo-korzeniowych, z silnym nerwobólem promieniującym od okolicy lędźwiowej, wzdłuż tylno-bocznej ...

Leczenie osteoporozy

Osteoporoza jest chorobą kości, która powoduje zmniejszenie gęstości tkanki kostnej, przez co maleje wytrzymałość szkieletu ...

Wideo – Osteoporoza w okresie menopauzy

Osteoporozę, ze względu na jej bezobjawowy, długi rozwój, często nazywa się cichym złodziejem kości. Choroba ...

Złamanie szyjki kości udowej - przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

Złamanie szyjki kości udowej to uraz, który najczęściej występuje u osób w podeszłym wieku. Dochodzi ...

Jak się pozbyć blizny?

Wiele osób posiadających blizny skarży się często na ich szpecący wygląd, zamiast zgłębić temat ich ...

Wideo – Jak dbać o blizny?

Po każdym urazie, zarówno spowodowanym wypadkiem, czy zabiegiem chirurgicznym u osób predysponowanych genetycznie może dojść ...

Diagnostyka osteoporozy

Osteoporoza jest chorobą, w przypadku podejrzenia której diagnostyka przebiega w kilku etapach. Wykonuje się badania ...

Co powoduje osteoporozę?

Zrzeszotnienie kości, zwane również osteoporozą, jest częstą chorobą układu kostnego, predysponującą do pojawiania się groźnych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon