Odczulanie – metoda leczenia alergii

Odczulanie jest metodą, polegającą na przyzwyczajaniu organizmu do danego alergenu. Do momentu wynalezienia i wprowadzenia metody immunoterapii swoistej jedyną skuteczną było wyeliminowanie kontaktu z alergenem, co w wielu przypadkach było bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe.

Na czym polega odczulanie?

Odczulanie jest metodą leczenia alergii, która polega na stopniowym przyzwyczajaniu organizmu do alergenu i wywołaniu tolerancji immunologicznej na dany alergen, co powoduje znaczne ograniczenie lub zniesienie objawów klinicznych po kontakcie z tym alergenem. Polega na podawaniu w opracowanych schematach wzrastających dawek alergenów i obserwowaniu objawów. Dochodzi się do dawki podtrzymującej (takiej, którą toleruje pacjent) i następnie podaje się ją przez określony czas w równych odstępach. Szczepionki odczulające podaje się podskórnie. Ogólnie schematy podawania możemy podzielić na:

  • odczulanie przedsezonowe – stosowane jest u chorych uczulonych na alergeny występujące sezonowo, czyli najczęściej pyłki roślin. Podawanie szczepionki rozpoczyna się kilka miesięcy przed sezonem pylenia tak, by przed samym tym okresem osiągnąć dawkę podtrzymującą. Podczas sezonu odczulanie przerywa się i cały schemat zaczyna się od początku po okresie największego narażenia na alergeny.
  • odczulanie całoroczne – ma zastosowanie w przypadku osób uczulonych na alergeny zarówno całoroczne jak i sezonowe. W przypadku alergenów całorocznych moment rozpoczęcia terapii jest dowolny. Odczulanie całoroczne może być prowadzone sposobem konwencjonalnym, kiedy zwiększanie dawki odbywa się co tydzień lub przyspieszonym, w którym dodaje się alergenu co ok. 30 minut aż do otrzymania dawki podtrzymującej. Sposób przyspieszony niesie ze sobą największe ryzyko działań niepożądanych pod postacią gwałtownych reakcji alergicznych, dlatego musi być wykonywany w osłonie leków przeciwhistaminowych.

Leczenie za pomocą immunoterapii swoistej powinno trwać co najmniej trzy lata. Pacjent musi być kontrolowany co około jeden rok. U większości pacjentów zadowalające efekty pojawiają się po pierwszym roku stosowania odczulania.

Jaki jest mechanizm działania odczulania?

Cała istota immunoterapii swoistej polega na tym, aby wywołać w organizmiestan tolerancji immunologicznej wobec czynnika uczulającego. Wstrzykiwanie kolejnych dawek alergenów powoduje, że całkowite stężenie alergenu jest wysokie, co prowadzi do powstania populacji komórek zwanych limfocytami T regulatorowymi. Są to komórki wydzielające wiele rodzajów cytokin odpowiedzialnych za kontrolowanie działania innych komórek układu odpornościowego. Limfocyty regulatorowe powodują:

  • zmniejszenie produkcji cytokin przez komórki odpowiedzialne za wystąpienie alergii.
  • modyfikację czynności komórek prezentujących antygeny innym limfocytom (a więc zaburzają przekazywanie informacji o antygenie).
  • hamowanie produkcji przeciwciał klasy IgE.
  • zwiększenie produkcji przeciwciał klasy IgG, które hamują reakcje zależne od IgE.
  • zmniejszenie aktywności komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych (bazofilów) – komórek w największym stopniu odpowiedzialnych za występowanie objawów alergii.

Dowiedziono, że zwiększona ilość i aktywność limfocytów regulatorowych stanowi wskaźnik tolerancji antygenu i prawidłowej odpowiedzi na antygen występującej u osób zdrowych.

Wskazania i przeciwwskazania do odczulania

Każdy pacjent powinien być kwalifikowany indywidualnie, ponieważ alergia przebiega u każdego pacjenta inaczej, nawet jeśli chodzi o ten sam alergen. Najważniejsza jest dokładna ocena związku pomiędzy narażeniem, a występowaniem objawów, co powinno być potwierdzone za pomocą testów skórnych, a w wątpliwych przypadkach także oznaczeniem miana przeciwciał przeciw konkretnemu alergenowi w surowicy krwi. Lekarz powinien przedyskutować z chorym porównanie korzyści i kosztów pomiędzy odczulaniem, a standardowym leczeniem farmakologicznym. Ponieważ ta metoda leczenia alergii nie jest pozbawiona działań niepożądanych chory musi zawsze wyrazić na nią świadomą zgodę.

Samo istnienie alergii nie stanowi wskazania do immunoterapii swoistej. Aby móc wykorzystać tą metodę należy potwierdzić związek występowania objawów z narażeniem na konkretny alergen wykorzystując dostępne testy skórne i oznaczanie przeciwciał IgE w surowicy krwi. Odczulanie okazuje się być skuteczne u chorych na alergiczne zapalenie spojówek lub katar sienny spowodowane pyłkami roślin, roztoczami kurzu domowego, zarodnikami pleśni oraz sierścią kotów. Okazuje się, że metoda jest skuteczniejsza w przypadku alergenów sezonowych oraz jeśli u chorego występuje uczulenie na jeden alergen. W przypadku alergii na wiele czynników należy wybrać ten, który wywołuje najsilniejsze objawy lub którego unikanie jest najtrudniejsze.

Immunoterapii swoistej nie można zastosować u pacjentów z zaburzeniami układu odpornościowego. Są to zwykle pacjenci z niedoborami odporności (na przykład zakażeni wirusem HIV), chorobami autoimmunologicznymi (toczeń rumieniowaty układowy, choroba Hashimoto) lub chorobami nowotworowymi. Innymi przeciwwskazaniami są ostre infekcje, ciężkie choroby układu sercowo-naczyniowego oraz niewyrównana astma. Nie zaleca się rozpoczynania odczulania w ciąży. Ponieważ ta metoda leczenia wymaga pewnej współpracy z pacjentem, nie zaleca się jej stosowania u chorych z zaburzeniami psychicznymi. Przeciwwskazaniem jest również wiek pacjentów – nie powinno się odczulać małych dzieci poniżej 5 roku życia, ponieważ ich układ odpornościowy nie jest jeszcze całkowicie ukształtowany i podanie alergenu mogłoby spowodować nasilone reakcje alergiczne.

Działania niepożądane terapii

Ponieważ do organizmu wprowadzany jest czynnik, na który dany pacjent jest uczulony, terapia może wywołać niepożądane reakcje. Należą do nich:

  • zmiany skórne – rumień, obrzęk, świąd i ból w miejscu wstrzyknięcia. W cięższych przypadkach może pojawić się pokrzywka lub nawet obrzęk naczynioruchowy,
  • nasilenie astmy lub ciężki napad astmy –należą do rzadkich powikłań,
  • obrzęk krtani i niedrożność dróg oddechowych,
  • wstrząs anafilaktyczny – najgroźniejsze działanie niepożądane mogące doprowadzić do zgonu.

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, immunoterapię swoistą powinien prowadzić doświadczony lekarz alergolog, a szczepionki podawać przeszkolona pielęgniarka. Po podaniu alergenu pacjent powinien przez około pół godziny pozostać pod obserwacją lekarza i zgłaszać wszystkie niepokojące objawy.

Chociaż immunoterapia swoista jest obecnie najlepszą metodą leczenia alergii, ma ona swoje ograniczenia. Nie można jej zastosować we wszystkich przypadkach uczulenia – prowadzone są badania nad skutecznością tej metody w alergii pokarmowej i atopowym zapaleniu skóry. Należy także zawsze informować pacjenta, że możliwa będzie konieczność dalszego stosowania leków przeciwhistaminowych w celu opanowania objawów.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Co to jest alergen?

Wśród wielu chorób występujących u człowieka alergia zajmuje szczególne miejsce, gdyż jest to jedno z ...

Alergeny wziewne

Substancje uczulające dostają się do ustroju różnymi drogami. Te, które wnikają przez błony śluzowe dróg ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Zwierzęta a alergie

Alergia na zwierzęta jest schorzeniem, w którym objawy są wynikiem nieprawidłowej odpowiedzi układu immunologicznego na ...

Jakie są przyczyny i rodzaje alergii u niemowląt i dzieci?

Choroby alergiczne są rozpowszechnioną grupą schorzeń u dzieci. Występują one zarówno u młodszych, jak i ...

Alergia kontaktowa

Alergie skórne są poważnym problemem dzisiejszych czasów. Wysypka, świąd, pokrzywka, szczególnie na odsłoniętych częściach ciała, ...

Choroba posurowicza

Choroba posurowicza jest zaliczana do ogólnoustrojowych reakcji alergicznych. Wywołuje ją nadmierna reakcja układu immunologicznego na ...

Alergeny - rodzaje

Codziennie nasz organizm spotyka obce dla siebie substancje. Na szczęście nie wszystkie wywołują objawy uczulenia. ...

Jakie alergeny mogą wywołać atak astmy?

Nasilenie objawów astmy w dużej mierze uzależnione jest narażenia na czynnik w postaci alergenu. Alergeny ...

Uczulenie na pyłki roślin

Uczulenie na pyłki roślin jest bardzo często występującym schorzeniem, a liczba chorych ciągle wzrasta. Pyłki ...

Alergia na kurz

Alergia na kurz jest chorobą niezwykle często współistniejącą z innymi alergiami, zarówno u dzieci, jak ...

Atopia – co to jest, jakie są przyczyny, jak leczyć i zapobiegać?

Atopia to dziedziczna i genetycznie uwarunkowana predyspozycja do rozwoju chorób alergicznych, w patogenezie której zasadniczą ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon