Wrażliwość na insulinę

Brak zdjęcia

6 lutego 2014

Wrażliwość na insulinę, tzw. insulinooporność jest jednym z podstawowych mechanizmów rozwoju cukrzycy. To stan, w którym komórki nie reagują prawidłowo na insulinę. Najczęstszą przyczyną zaburzonej wrażliwości na insulinę jest nadmierna ilość tkanki tłuszczowej, czyli nadwaga lub otyłość. Testy na insulinooporność nie są standardowymi badaniami wykonywanymi u cukrzyków.

Czym jest insulinooporność?

Insulina jest hormonem, który odpowiada przede wszystkim za utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi. Spełnia ona to zadanie poprzez wpływ na wiele komórek organizmu, zwłaszcza zlokalizowanych w tkance mięśniowej, tłuszczowej oraz w wątrobie. U zdrowego człowieka, stężenie insuliny we krwi jest ściśle dostosowane do potrzeb, a każda docelowa komórka reaguje w przewidywalny i odpowiedni sposób.

Niestety, wrażliwość organizmu na insulinę może zostać zaburzona – najczęściej przyczyną jest nadmierna ilość tkanki tłuszczowej, czyli nadwaga lub otyłość. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że większa ilość tkanki tłuszczowej skutkuje podniesieniem stężenia tzw. wolnych kwasów tłuszczowych we krwi – a te z kolei zaburzają prawidłowe działanie insuliny. Organizm, celem utrzymania poziomu cukru na odpowiednim poziomie, wydziela wtedy więcej hormonu, co tylko nasila opór tkanek (gdyż komórki zazwyczaj reagują tym słabiej, im wyższe stężenie działającej na nie substancji – jest to jeden z podstawowych mechanizmów regulacji w układzie hormonalnym).

Powyższy mechanizm jest główną przyczyną rozwoju cukrzycy typu 2 u osób o podwyższonej masie ciała, choć oczywiście jest wiele alternatywnych sposobów, w jakich może kształtować się insulinooporność (np. pod wpływem hormonów sterydowych).

Spadek wrażliwości komórek na insulinę jest zjawiskiem zdecydowanie niepożądanym – dlatego przeciwdziałanie mu jest jednym z podstawowych kierunków terapii cukrzycy. Z tego względu rozważana jest celowość przeprowadzania badań insulinooporności, co może mieć wpływ na późniejsze leczenie pacjentów.

Metody pomiaru wrażliwości na insulinę

Aktualnie w literaturze opisywane są dwa zasadnicze sposoby określania insulinooporności:

  • metoda HOMA (Homeostatic Model Assessment) - w której wynik przedstawiany jest jako wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR),
  • metoda klamry metabolicznej - wyznaczająca parametr GIR, czyli prędkość wlewu glukozy.

Należy nadmienić, że żadna z powyższych metod nie jest stosowana rutynowo w diagnostyce cukrzycy, gdyż dopiero trwają badania określające ich przydatność oraz precyzję. Niemniej, oznaczenia te wykonywane są czasami w specjalistycznych ośrodkach.

Zasadnicza różnica pomiędzy HOMA i metodą klamry metabolicznej polega na stopniu skomplikowania badania – to drugie jest testem trwającym 3-4 godziny i wymagającym specjalistycznego zespołu oraz personelu, podczas gdy pierwsze można wykonać na bazie pojedynczego pobrania krwi (chociaż zaleca się korzystanie z uśrednionych wyników kilku pomiarów).

Ponadto, metoda klamry posiada już potwierdzoną skuteczność w określaniu realnego stopnia insulinooporności, podczas gdy oznaczenie HOMA daje niejednoznaczne wyniki w niektórych grupach pacjentów (np. u osób starszych).

Pomiar insulinooporności metodą klamry metabolicznej

Metoda klamry metabolicznej jest badaniem dość skomplikowanym i czasochłonnym, dlatego stosuje się ją tylko w specjalistycznych oddziałach diabetologii. Polega ona na jednoczesnym podawaniu pacjentowi glukozy i insuliny w kroplówce – przy czym ilość insuliny jest niezmienna, a ilość glukozy – modyfikowana.

Podawanej insuliny jest na tyle dużo, że organizm pacjenta na czas otrzymywania kroplówki całkowicie przestaje wydzielać swoją własną pulę hormonu – czyli ilość podawana we wlewie odzwierciedla dokładnie, ile znajduje się insuliny we krwi. Na podstawie częstych pomiarów poziomu cukru, dostosowuje się szybkość wlewu glukozy tak, aby poziom cukru pacjenta utrzymywał się na stałym poziomie. Cały proces trwa około 3‑4 godzin, zanim uda się ustabilizować wlew i wyeliminować odchylenia, a do określenia wyniku korzysta się z szybkości wlewu glukozy podczas ostatniej godziny testu.

Efektem jest uzyskanie parametru GIR (Glucose Infusion Rate – szybkość wlewu glukozy) – im jest on wyższy, tym silniejsza jest odpowiedź pacjenta na insulinę (ponieważ potrzeba dużo glukozy, żeby zrównoważyć działanie hormonu).

Jeżeli z kolei wartość GIR jest niska – oznacza to, że przy ciągłym podawaniu dużej ilości insuliny, organizm potrzebował mało glukozy, aby wyrównać jej efekty – czyli wrażliwość na hormon jest niska.

Pomiar metodą klamry metabolicznej jest bardzo dokładny i dobrze odzwierciedla poziom insulinooporności. Ponadto, można dostosować parametry badania (tzn. szybkość wlewu insuliny), aby zbadać wrażliwość na insulinę w różnych tkankach – w wątrobie lub w mięśniach i tkance tłuszczowej.

Wadą jest oczywiście poziom skomplikowania testu – wymaga on wielokrotnych dokładnych oznaczeń poziomu cukru we krwi przez 3-4 godziny oraz precyzyjnego dawkowania obu wlewów dożylnych (insulina i glukoza), co nie jest zadaniem łatwym. Dlatego do badania konieczny jest doświadczony personel.

Pomiar insulinooporności metodą HOMA

Metoda HOMA jest o wiele prostsza od wcześniej opisanej klamry metabolicznej, ale niestety odbija się to negatywnie na jej precyzji i przydatności uzyskiwanych wyników.

Badanie powinno się przeprowadzać na podstawie kilku pomiarów, z których wyciąga się wartość średnią. Od pacjenta pobiera się krew żylną i określa się w niej stężenie glukozy oraz insuliny – a następnie na tej podstawie, przy pomocy odpowiedniego wzoru, wylicza się tzw. wskaźnik insulinooporności (HOMA-IR). Im jest on wyższy, tym większa oporność tkanek na działanie insuliny.

Jak widać, metoda HOMA jest o wiele szybsza i prostsza – do takiego stopnia, że teoretycznie można ją wykonywać na poziomie gabinetu lekarza rodzinnego. Jednak niestety na razie nie jest ona szeroko stosowana, gdyż badania wykazały, że nie zawsze wynik testu HOMA odpowiada realnej insulinooporności, oznaczanej metodą klamry metabolicznej – zwłaszcza np. u osób starszych, otyłych albo wykazujących tzw. upośledzoną tolerancję glukozy (IGT). Dlatego trudno byłoby interpretować wyniki tego testu – chyba, że zostaną określone szczegółowe wytyczne, co do jego wykonywania.

Przydatność pomiaru insulinooporności w praktyce

Faktem jest, że obecnie pomiar insulinooporności jest stosowany głównie w badaniach naukowych (np. metoda klamry metabolicznej) lub dopiero zaczyna się określać granice jego zastosowania (np. w przypadku metody HOMA). Dlatego rutynowo, przy rozpoznawaniu lub leczeniu cukrzycy, raczej nie należy się spodziewać w najbliższym czasie szerokiego zastosowania powyższych testów – chyba, że w wysokospecjalistycznych ośrodkach.

W chwili obecnej, na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, rozpoznanie cukrzycy opiera się przede wszystkim na pomiarze poziomu cukru we krwi przy obecności typowych objawów choroby. Stosuje się także tzw. doustny test tolerancji glukozy (OGTT lub potocznie „krzywą cukrową“). W większości przypadków wymienione testy są w zupełności wystarczające do postawienia diagnozy, a także pozwalają na wczesne wykrycie zaburzeń metabolizmu glukozy, jeszcze przed wykształceniem się pełnoobjawowej cukrzycy.

Dlatego, choć metody pomiaru insulinooporności są wciąż badane i rozwijane, raczej nie należy się spodziewać, żeby prędko zawitały do panelu standardowych testów w przypadku cukrzycy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Cukrzyca a insulina

Insulina, obok glukagonu, to najważniejszy hormonalny regulator metabolizmu węglowodanów. Wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki ...

Cukrzyca – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to dość powszechnie występująca grupa chorób metabolicznych. Cukrzyca charakteryzuje się podwyższonym ...

Cukrzyca MODY – przyczyny, diagnostyka, leczenie cukrzycy typu MODY

Cukrzyca typu MODY jest rzadko spotykanym rodzajem cukrzycy o podłożu genetycznym (cukrzyca monogenowa). Jej przebieg ...

Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z powikłań długotrwałej lub źle leczonej cukrzycy. Nieleczony prowadzi do ...

Insulina – co to jest?

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę każdego zdrowego człowieka. Zaburzenia jej ilości i funkcji stanowią ...

Doustne leki przeciwcukrzycowe

Doustne leki przeciwcukrzycowe są alternatywą dla insuliny – niegdyś jedynej formy radzenia sobie z niekontrolowanym ...

Hiperinsulinemia (hiperinsulinizm) – objawy, leczenie, dieta

Hiperinsulinizm to stan, w którym dochodzi do nadmiernego wydzielania insuliny w organizmie przez trzustkę. Wyróżnia ...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to ...

Leki na cukrzycę a insulina

We leczeniu cukrzycy stosowane są dwie podstawowe metody leczenia: przy pomocy insuliny (podawanej we wstrzyknięciach) ...

Insulinooporność – co to jest, przyczyny, objawy, skutki, leczenie, dieta

Insulinooporność (IR) to stan, w którym komórki organizmu stają się mniej wrażliwe na insulinę. Przyczyną ...

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA to postać utajonej cukrzycy, czyli choroby metabolicznej cechującej się hiperglikemią (zwiększonym poziomem ...

Leczenie cukrzycy u dziecka

W populacji dziecięcej dominuje cukrzyca typu 1. Niestety, w dobie epidemii nadwagi i otyłości dotykającej ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon