Tartrazyna (E102) – zastosowanie w żywności, lekach, kosmetyce – szkodliwość i skutki uboczne

Tartrazyna (żółcień spożywcza 4) jest sztucznym barwnikiem o żółtym kolorze. Znalazła zastosowanie w barwieniu różnych produktów spożywczych, ale też kosmetyków, kredek i tkanin. Używana w żywności, tartrazyna występuje pod symbolem E102. Szkodliwość tej substancji została potwierdzona badaniami. Produktów z tartrazyną nie należy podawać zwłaszcza dzieciom.

Barwnik tartrazyna – właściwości

Tartrazyna jest syntetycznym barwnikiem azowym o budowie pierścieniowej i złożonym wzorze sumarycznym C16H9N4Na3O9S2. To organiczny związek chemiczny produkowany poprzez kondensację mniejszych cząsteczek. Po raz pierwszy został zsyntetyzowany w 1884 roku. Kolor tartrazyny w postaci proszku to jasnopomarańczowy do pomarańczowego. W zależności od użytego stężenia barwi roztwory od koloru żółtego do pomarańczowego.

Tartrazyna jest często używana w połączeniu z barwnikami niebieskimi lub zielonymi w celu uzyskiwania różnych odcieni. Charakteryzuje się wysoką czystością barwy, umożliwia tworzenie bogatych zakresów kolorystycznych.

Rozpuszczalność tartrazyny w wodzie jest bardzo dobra, a nieco słabsza w sorbitolu, glikolu propylenowym i glicerynie. Barwniki azowe, do których należy tartrazyna są podatne na utratę barwy i wytrącanie w obecności czynników redukujących, takich jak wielocukry, aldehydy, ketony czy kwas askorbinowy (witamina C). Tartrazyna wykazuje dobrą odporność na światło i temperaturę.

Tartrazyna – zastosowanie

Tartrazyna, czyli żółcień spożywcza 4, jest syntetycznym barwnikiem stosowanym głównie jako barwnik spożywczy. Jako dodatek do żywności oznaczana jest symbolem E102. Jednak znajdziemy ją nie tylko w jedzeniu.

Tartrazyna w kosmetykach jest dosyć powszechna. Może być obecna w mydłach, szamponach, odżywkach do włosów, żelach pod prysznic, pastach do zębów, płynach do płukania jamy ustnej, a nawet perfumach. Nadaje barwę kosmetykom kolorowym – cieniom do powiek, podkładom do makijażu, lakierom do paznokci, a także kremom do opalania czy nietrwałym tatuażom. Barwniki w kosmetykach znajdują się w największym stężeniu w przeliczeniu na jednostkę masy czy objętości.

Tartrazyna nadaje barwę kredkom, pastelom i tuszom do pieczątek. Służy także do farbowania wełny, jedwabiu, papieru i galalitu. Tartrazyna w lekach bywa obecna w środkach zobojętniających, suplementach witaminowych, różnego rodzaju tabletkach i kapsułkach.

E102 – tartrazyna w żywności

Tartrazyna jest kontrowersyjnym dodatkiem do żywności, zakazanym w niektórych krajach. Jest dozwolona do stosowania w Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych.

E102 to tani sztuczny barwnik, który można znaleźć w żywności przetworzonej, szczególnie pomarańczowych napojach gazowanych niskiej jakości. W związku z brytyjskimi „Badaniami z Southampton” dotyczącymi wpływu spożywania barwników na zachowanie dzieci od 20 lipca 2010 roku producenci żywności mają obowiązek podawać na etykiecie produktu zawierającego tartrazynę sformułowanie „E102 – może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci”.

W związku z tym wielu producentów wycofało się ze stosowania tartrazyny i zamiast niej używają innych żółtych barwników. Obecne tendencje i wzrost świadomości konsumentów coraz bardziej zmuszają producentów żywności do stosowania barwników pochodzenia naturalnego, jak annato czy beta-karoten.

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) dla tartrazyny, czyli ilość substancji, którą można przyjmować codziennie przez całe życie bez negatywnych skutków dla zdrowia to 7,5 mg/kg masy ciała. Najbardziej narażone na spożycie zbyt dużej ilości tego barwnika są dzieci.

W jakich produktach jest żółty barwnik tartrazyna?

Barwnik E102 może znajdować się w żywności przetworzonej, takiej jak:

  • słodycze,
  • napoje niegazowane i gazowane, napoje energetyczne,
  • wata cukrowa,
  • płatki zbożowe,
  • serowe krakersy i chipsy,
  • ciasta, polewy do ciast,
  • sosy, zupy,
  • dżemy, galaretki, marmolady,
  • lody,
  • gumy do żucia.

Żółty barwnik E102 znajdziemy ponadto w jogurtach i deserach, makaronach czy musztardzie.

Szkodliwość tartrazyny – jakie są skutki uboczne?

Coraz więcej badań naukowych wykazuje, że tartrazyna jest substancją szkodliwą dla człowieka, a szczególnie dla dzieci. Bardzo głośne badanie z 2007 roku, w którym dzieciom podawano napoje z mieszaniną różnych barwników, w tym tartrazyny, udowodniło, że przyjmowanie przez dzieci barwników wpływa na ich zachowanie, powodując nadpobudliwość, problemy z koncentracją, nadmierne rozgadanie i wiercenie się, impulsywność i niepokój.

Spożywcze produkty z tartrazyną nasilają lub wywołują reakcje alergiczne, m.in. pokrzywkę, duszności, palpitacje serca, zaczerwienienie skóry i inne. Na skutki uboczne stosowania tartrazyny najbardziej narażone są osoby uczulone na aspirynę i salicylany.

Szkodliwość E102 dla nerek i wątroby wykazano na szczurach, którym podawano barwnik w pożywieniu w dawce 7,5 mg/kg masy ciała. Po ekspozycji na ten sztuczny barwnik stwierdzono wzrost m.in. ALT, AST, ALP, mocznika, kwasu moczowego, kreatyniny (co wskazuje na nieprawidłowości w pracy wątroby i nerek), a przy tym uszkodzenia tkanek tych narządów. Zauważono również spadek stężenia przeciwutleniaczy w surowicy, których rolą jest ochrona komórek ciała przed uszkodzeniami.

Na skutki uboczne działania tartrazyny najbardziej narażone są dzieci. Warto całkowicie zrezygnować ze spożywania pokarmów, które zawierają te sztuczne barwniki. Pozytywnie nastraja fakt, że coraz więcej producentów rezygnuje z używania E102.

Bibliografia

  • Amin K.A. i wsp., Toxicological and safety assessment of tartrazine as a synthetic food additive on health biomarkers: a review. African J. Biotechnol., 2018, 17, 6: 139–149.
  • Gajda-Wyrębek J. i wsp., Zawartość barwników mających szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci w wybranych środkach spożywczych. Bromatologia Chemia Toksykologia, 2011, 44, 3: 760–767.
  • https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Tartrazine
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.10.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Barwniki spożywcze – które są bezpieczne, a których unikać?

Barwniki to substancje celowo dodawane do żywności, aby poprawić jej atrakcyjność sensoryczną. Należą do najbardziej ...

Wideo – Barwniki w żywności

Barwniki są jednym z najpowszechniej dodawanych dodatków do żywności. Ich jedynym celem jest nadanie atrakcyjnego ...

Dieta płynna – wskazania, zasady, działanie, przepisy, jadłospis, co jeść?

Niektóre jednostki chorobowe uniemożliwiają pacjentom przyjmowanie pokarmów w tradycyjnej postaci. Dochodzi wtedy do konieczności mniejszego ...

Polskie produkty regionalne – jak wpływają na zdrowie?

Podróże po Polsce nieodzownie wiążą się z degustacją lokalnych przysmaków. Spożywanie pierników toruńskich, oscypka czy ...

Czego nie należy jeść na pusty żołądek?

Śniadanie stanowi jeden z najważniejszych posiłków w ciągu dnia. Dostarcza ono energii, makroskładników, minerałów i ...

Żółcień chinolinowa E104 – co to jest, funkcje, szkodliwość żółtego barwnika

Żółcień chinolinowa to żółty barwnik spożywczy stosowany najczęściej w kolorowych napojach gazowanych i niegazowanych. Oznacza ...

Co obniża poziom cukru we krwi?

Glukoza to cukier prosty stanowiący podstawowe źródło energii dla komórek ludzkiego organizmu. Utrzymujący się długotrwale ...

Karagen E407 – co to jest, właściwości, zastosowanie, skutki uboczne

Karagen jest dodatkiem do żywności pochodzenia naturalnego o numerze E407. Pełni rolę substancji zagęszczającej, stabilizującej, ...

Dieta kopenhaska – jadłospis, efekty, zasady i opinie

Dieta kopenhaska, zwana także dietą trzynastodniową lub szwedzką, to jeden z najbardziej kontrowersyjnych planów żywieniowych ...

Jakie właściwości ma soczewica? Czy pomaga na odchudzanie?

Soczewica zaliczana jest do roślin strączkowych, lecz charakteryzuje się znacznie krótszym czasem przygotowania niż inne ...

Barwniki spożywcze - czy są bezpieczne dla zdrowia?

Barwniki spożywcze, oznaczane na etykietach literą E z trzycyfrową liczbą, są dla konsumentów enigmatycznymi i ...

Dieta garstkowa – zasady i efekty diety garściowej

Dieta garstkowa to sposób odżywiania, który polega na odmierzaniu ilości jedzenia własną dłonią. Zgodnie z ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon