Tartrazyna (E102) – zastosowanie w żywności, lekach, kosmetyce – szkodliwość i skutki uboczne

Tartrazyna (żółcień spożywcza 4) jest sztucznym barwnikiem o żółtym kolorze. Znalazła zastosowanie w barwieniu różnych produktów spożywczych, ale też kosmetyków, kredek i tkanin. Tartrazyna używana w żywności występuje pod symbolem E102. Szkodliwość tej substancji została potwierdzona badaniami. Produktów z tartrazyną nie należy podawać zwłaszcza dzieciom.

Barwnik tartrazyna – właściwości

Tartrazyna jest syntetycznym barwnikiem azowym o budowie pierścieniowej i złożonym wzorze sumarycznym C16H9N4Na3O9S2. To organiczny związek chemiczny produkowany poprzez kondensację mniejszych cząsteczek. Po raz pierwszy został zsyntetyzowany w 1884 roku. Kolor tartrazyny w postaci proszku to jasnopomarańczowy do pomarańczowego. W zależności od użytego stężenia barwi roztwory od koloru żółtego do pomarańczowego.

Tartrazyna jest często używana w połączeniu z barwnikami niebieskimi lub zielonymi w celu uzyskiwania różnych odcieni. Charakteryzuje się wysoką czystością barwy, umożliwia tworzenie bogatych zakresów kolorystycznych. Rozpuszczalność tartrazyny w wodzie jest bardzo dobra, a nieco słabsza w sorbitolu, glikolu propylenowym i glicerynie. Barwniki azowe, do których należy tartrazyna są podatne na utratę barwy i wytrącanie w obecności czynników redukujących, takich jak wielocukry, aldehydy, ketony czy kwas askorbinowy (witamina C). Tartrazyna wykazuje dobrą odporność na światło i temperaturę.

Tartrazyna – zastosowanie

Tartrazyna, czyli żółcień spożywcza 4, jest syntetycznym barwnikiem stosowanym głównie jako barwnik spożywczy. Jako dodatek do żywności oznaczana jest symbolem E102. Jednak znajdziemy ją nie tylko w jedzeniu.

Tartrazyna w kosmetykach jest dosyć powszechna. Może być obecna w mydłach, szamponach, odżywkach do włosów, żelach pod prysznic, pastach do zębów, płynach do płukania jamy ustnej, a nawet perfumach. Nadaje barwę kosmetykom kolorowym – cieniom do powiek, podkładom do makijażu, lakierom do paznokci, a także kremom do opalania czy nietrwałym tatuażom. Barwniki w kosmetykach znajdują się w największym stężeniu w przeliczeniu na jednostkę masy czy objętości.

Tartrazyna nadaje barwę kredkom, pastelom i tuszom do pieczątek. Służy także do farbowania wełny, jedwabiu, papieru i galalitu. Tartrazyna w lekach bywa obecna w: środkach zobojętniających, suplementach witaminowych, różnego rodzaju tabletkach i kapsułkach.

E102 – tartrazyna w żywności

Tartrazyna jest kontrowersyjnym dodatkiem do żywności, zakazanym w niektórych krajach. Jest dozwolona do stosowania w Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych.

E102 to tani sztuczny barwnik, który można znaleźć w żywności przetworzonej, szczególnie pomarańczowych napojach gazowanych niskiej jakości. W związku z brytyjskimi „badaniami z Southampton” dotyczącymi wpływu spożywania barwników na zachowanie dzieci od 20 lipca 2010 roku producenci żywności mają obowiązek podawać na etykiecie produktu zawierającego tartrazynę sformułowanie „E102 – może mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci”.

W związku z tym wielu producentów wycofało się ze stosowania tartrazyny i zamiast niej używają innych żółtych barwników. Obecne tendencje i wzrost świadomości konsumentów coraz bardziej zmuszają producentów żywności do stosowania barwników pochodzenia naturalnego, jak annato czy beta-karoten.

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) dla tartrazyny, czyli ilość substancji, którą można przyjmować codziennie przez całe życie bez negatywnych skutków, dla zdrowia wynosi 7,5 mg/ kilogram masy ciała. Najbardziej narażone na spożycie zbyt dużej ilości tego barwnika są dzieci.

W jakich produktach jest żółty barwnik tartrazyna?

Barwnik E102 może znajdować się w żywności przetworzonej, takiej jak:

  • słodycze,
  • napoje niegazowane i gazowane, napoje energetyczne
  • wata cukrowa,
  • płatki zbożowe,
  • serowe krakersy i chipsy,
  • ciasta, polewy do ciast,
  • sosy, zupy,
  • dżemy, galaretki, marmolady,
  • lody,
  • gumy do żucia.

Żółty barwnik E102 znajdziemy ponadto w jogurtach i deserach, makaronach czy musztardzie.

Szkodliwość tartrazyny – jakie są skutki uboczne?

Coraz więcej badań naukowych wykazuje, że tartrazyna jest substancją szkodliwą dla człowieka, a szczególnie dla dzieci. Bardzo głośne badanie z 2007 roku, w którym dzieciom podawano napoje z mieszaniną różnych barwników w tym tartrazyny, udowodniło, że przyjmowanie przez dzieci barwników wpływa na ich zachowanie, powodując nadpobudliwość, problemy z koncentracją, nadmierne rozgadanie i wiercenie się, impulsywność i niepokój.

Spożywcze produkty z tartrazyną nasilają lub wywołują reakcje alergiczne m.in. pokrzywkę, duszności, palpitacje serca, zaczerwienienie skóry i inne. Na skutki uboczne stosowania tartrazyny najbardziej narażone są osoby uczulone na aspirynę i salicylany.

Szkodliwość E102 dla nerek i wątroby wykazano na szczurach, którym podawano barwnik w pożywieniu w dawce 7,5 mg/kg m.c. Po ekspozycji na ten sztuczny barwnik stwierdzono wzrost m.in. ALT, AST, ALP, mocznika, kwasu moczowego, kreatyniny (co wskazuje na nieprawidłowości w pracy wątroby i nerek), a przy tym uszkodzenia tkanek tych narządów. Zauważono również spadek stężenia przeciwutleniaczy w surowicy, których rolą jest ochrona komórek ciała przed uszkodzeniami.

Na skutki uboczne działania tartrazyny najbardziej narażone są dzieci. Warto zupełnie zrezygnować ze spożywania pokarmów, które zawierają te sztuczne barwniki. Pozytywnie nastraja fakt, że coraz więcej producentów rezygnuje z używania E102.

Bibliografia

  1. Amin K.A. i in., Toxicological and safety assessment of tartrazine as a synthetic food additive on health biomarkers: A review, African Journal of Biotechnology, 2018, 17 (6), 139-149
  2. Gajda-Wyrębek J. i in., Zawartość barwników mających szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci w wybranych środkach spożywczych, Bromatologia, Chemia, Toksykologia, 2011, 44 (3), 760-767
  3. Tartrazine, PubChem, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Tartrazine
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.10.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Czy jajka są zdrowe? Jakie mają właściwości? Czy podwyższają cholesterol?

Jajka są jednymi z najbardziej wartościowych produktów naturalnych, choć jeszcze kilka lat temu traktowano je ...

Wideo – Dieta przy osteoporozie

Osteoporoza jest chorobą społeczną, stanowiącą światowy problem zdrowotny. Charakteryzuje się zmniejszoną masą tkanki kostnej, jej ...

Barwniki spożywcze - czy są bezpieczne dla zdrowia?

Barwniki spożywcze, oznaczane na etykietach literą E z trzycyfrową liczbą, są dla konsumentów enigmatycznymi i ...

Wideo – Napoje gazowane a zdrowie

Są ludzie, którzy nie jedzą dużo, a mimo to tyją – jedną z przyczyn może ...

Barwniki spożywcze – które są bezpieczne, a których unikać?

Barwniki to substancje celowo dodawane do żywności, aby poprawić jej atrakcyjność sensoryczną. Należą do najbardziej ...

Wideo – Barwniki w żywności

Barwniki są jednym z najpowszechniej dodawanych dodatków do żywności. Ich jedynym celem jest nadanie atrakcyjnego ...

DASH – jakie są wskazania i zasady, co można jeść, a czego unikać w diecie DASH?

Nadciśnienie tętnicze to choroba przewlekła dotykająca co czwartą dorosłą osobę na świecie. Nieleczona prowadzi do ...

Wideo – Dieta przy kamicy żółciowej

Kamica żółciowa jest często schorzeniem bezobjawowym, wykrytym przypadkowo podczas badania USG jamy brzusznej. W bezobjawowej ...

Bożonarodzeniowe potrawy regionalne

W każdym regionie Polski wigilijny stół wygląda nieco inaczej i inna potrawa uchodzi za najważniejszą. ...

Żółcień chinolinowa E104 – co to jest, funkcje, szkodliwość żółtego barwnika

Żółcień chinolinowa to żółty barwnik spożywczy stosowany najczęściej w kolorowych napojach gazowanych i niegazowanych. Oznacza ...

Wideo – Dieta cukrzycowa

W Polsce w 2011 roku na cukrzycę chorowało 3,1 miliona osób, co stanowi 10,6% dorosłej ...

Kasza bulgur

Kasza bulgur uznawana jest za jedną z najzdrowszych kasz. Charakteryzuje się wysoką zawartością licznych witamin ...

Komentarze (0)