Barwnik annato – co to jest, jakie ma właściwości i zastosowanie?

Annato (bioksyna i norbiksyna, E160b) to naturalny barwnik spożywczy o kolorze od żółtego do jasnopomarańczowego. Stosuje się go głównie w serach żółtych, lodach i margarynach. Barwnik annato może korzystnie wpływać na zdrowie, nie jest szkodliwy w odpowiednich ilościach. Trzeba jednak zauważyć, że u niektórych osób wywołuje alergię.

Barwnik annato – co to jest?

Annato jest barwnikiem terpenowym należącym do karotenoidów. Annato to naturalny barwnik spożywczy pozyskiwany z nasion drzewa arnoty właściwej (Bixa orellana L.). To niewielkie drzewo rośnie w północnej części Ameryki Południowej, w Ameryce Środkowej i Meksyku, a także we wschodniej Afryce i Indiach. Nasiona w owocach drzewa mają trójkątny kształt i intensywnie czerwono-pomarańczową barwę. Barwniki stanowią 4,5–5,5 proc. suchej masy nasion, z czego 70–80 proc. to karotenoid biksyna.

Na barwnik annato używa się zamiennie określeń „biksyna” i „norbiksyna”, co może być nieco mylące, gdyż pod względem budowy chemicznej są to dwie różne substancje. W rzeczywistości annato występuje w dwóch formach: rozpuszczalnej w wodzie biksyny i rozpuszczalnej w tłuszczach norbiksyny.

Biksyna i norbiksyna – E160b

Biksyna jest otrzymywana w wyniku ekstrakcji zewnętrznych warstw nasion drzewa arnoty właściwej przy użyciu jednego lub kilku rozpuszczalników (acetonu, metanolu, heksanu, dichlorometanu) oraz dwutlenku węgla, a następnie usunięcia rozpuszczalników. Norbiksynę otrzymuje się poprzez hydrolizę biksyny wodnym roztworem zasady. Gotowy barwnik biksyna zawiera w składzie różne substancje barwne, a najwięcej biksyny, która jest karotenoidem. Barwnik norbiksyna to przede wszystkim produkty hydrolizy biksyny w formie soli sodowych lub potasowych, a także domieszki innych substancji barwiących.

Mimo że biksyna i norbiksyna to dwie różne substancje, w Unii Europejskiej jako dodatek do żywności traktowane są równorzędnie i oznaczane tym samym numerem – E160b. Im więcej biksyny zawiera ten naturalny barwnik spożywczy, tym bardziej jest pomarańczowy, natomiast przy większym udziale norbiksyny staje się bardziej żółty.

Zastosowanie annato

Tradycyjnie annato było używane jako przyprawa i barwnik. Jest elementem typowych dań krajów Ameryki Łacińskiej, Karaibów i Filipin. Nadaje im barwę od intensywnie żółtej do jasnopomarańczowej. Smak annato jest słodko-pieprzowy, zapach ma nieco orzechowy aromat.

Poza zastosowaniem barwnika annato w kuchni, był on używany przez Majów i Azteków jako pigment do malowania ciał, ust i włosów. Był nie tylko ozdobą, ale działał również antybakteryjnie oraz chronił przed oparzeniami słonecznymi, ponieważ działa jak filtr UV. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej przypisywali annato mistyczne właściwości i symbolicznie utożsamiali go z krwią.

Dawniej i obecnie barwnika annato używa się do farbowania tkanin i produkcji farb. W kulturze zachodniej stosuje się go w przemyśle kosmetycznym – do barwienia na słoneczny kolor m.in. lakierów do paznokci i mydeł. W balsamach do ciała, kremach i szamponach działa ponadto ochronnie na skórę, gdyż ma właściwości przeciwutleniające. Annato stosuje się w produkcji wosków i past do podłóg oraz past do obuwia.

Annato – barwnik w żywności

Barwnik E 160b nadaje produktom spożywczym żółty kolor o różnej intensywności lub podkreśla zabarwienie produktów naturalnie żółtych. Jest używany w:

  • lodach (głównie waniliowych),
  • margarynach i olejach,
  • jogurtach,
  • deserach mlecznych,
  • wypiekach,
  • rybach wędzonych,
  • pastach rybnych,
  • serach żółtych,
  • serach topionych,
  • przekąskach o serowym smaku,
  • popcornie do mikrofalówki,
  • płatkach kukurydzianych,
  • makaronach.

W produktach, takich jak masło czy żółty ser, ilość naturalnie występującego żółtego barwnika (beta-karotenu) jest zależna od pory roku i wiąże się z rodzajem paszy podawanej zwierzętom. Im więcej bydło przebywa na zewnątrz i żywi się naturalnie podczas wypasania, tym bardziej żółte jest ich mleko oraz przetwory z mleka. W związku z tym, że konsumenci chętniej kupują intensywnie żółte masła i sery niż te blade, w trakcie ich wytwarzania dodaje się barwnik naturalny annato. Barwnik annato w serze jest zwyczajowo obecny w serowarstwie amerykańskim. Prawo Unii Europejskiej określa maksymalne ilości barwnika E 160b, które można zastosować w poszczególnych rodzajach żywności.

Wpływ barwnika annato na zdrowie – czy jest szkodliwy?

Barwnik annato jest generalnie uznawany za bezpieczny przy stosowaniu go w odpowiednich ilościach. EFSA, czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, ustalił bezpieczne spożycie biksyny na poziomie 6 mg/kg masy ciała dziennie, a norbiksyny – 0,3 mg/kg masy ciała dziennie. Czy barwnik annato jest szkodliwy? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż wykazuje działanie pozytywne na organizm, a jednocześnie może wywoływać alergię u niektórych osób. Stwierdzono natomiast, że nie działa genotoksycznie, mutagennie i rakotwórczo.

Barwnik annato zawiera przeciwutleniacze korzystne dla zdrowia, działa przeciwbakteryjnie, przyspiesza gojenie ran, może chronić układ krążenia przed miażdżycą i wątrobę przed uszkodzeniami. Jednocześnie u niektórych osób występuje uczulenie na barwnik annato, do którego objawów należą:

  • pokrzywka,
  • obrzęk,
  • obniżenie ciśnienia krwi,
  • wyzwalanie zespołu jelita drażliwego,
  • biegunka,
  • bóle brzucha.

Brakuje badań dotyczących działania barwnika annato w ciąży i podczas karmienia piersią.

Bibliografia

  • Kendrick A., Annatto [w:] Natural Food Additives, Ingredients and Flavourings. Woodhead Publishing, Cambridge 2012.
  • Solymosi K. i wsp., Annatto (E160b) [w:] Colour Additives for Food and Beverages. Woodhead Publishing, Cambridge 2015.
  • Ravindran P. N. i wsp., Tribal and non-medicinal uses [w:] Handbook of Herbs and Spices. Woodhead Publishing, Cambridge 2012.
  • https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2016.4544
Opublikowano: ; aktualizacja: 18.10.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Co na pamięć i koncentrację?

Jest wiele sposobów, by poprawić pamięć i koncentrację, zdolności percepcyjne i wydolność organizmu. Odpowiednio długi ...

Żółcień chinolinowa E104 – co to jest, funkcje, szkodliwość żółtego barwnika

Żółcień chinolinowa to żółty barwnik spożywczy stosowany najczęściej w kolorowych napojach gazowanych i niegazowanych. Oznacza ...

Zdrowe nasiona – które warto włączyć do diety?

Nasiona są bardzo bogatym źródłem witamin, składników mineralnych, nienasyconych kwasów tłuszczowych, białek, węglowodanów i enzymów. ...

Jak zwalczyć cellulit wodny? Dieta antycellulitowa

Cellulit wodny to dość powszechnie występujący u kobiet defekt. Kluczową rolę w walce z cellulitem ...

Dieta South Beach – przepisy i jadłospis – faza 1, faza 2 i faza 3

Dieta South Beach, czyli dieta plaż południowych to jedna z najlepszych i najzdrowszych diet odchudzających. ...

Przedawkowanie witaminy C – objawy i skutki nadmiaru witaminy C w organizmie

Przedawkowanie witaminy C w diecie jest dość trudne. Nadmiar kwasu askorbinowego jest wydalany wraz z ...

Czy pikantne przyprawy są szkodliwe?

Pikantne potrawy stanowią podstawę kuchni meksykańskiej, tajskiej czy chińskiej. Także w Polsce ważną rolę w ...

Oczyszczanie wątroby – jak oczyścić wątrobę?

Oczyszczanie wątroby zalecane jest przede wszystkim osobom, które prowadzą niezdrowy tryb życia, ale może przeprowadzić ...

Czy miód jest zdrowy? Jak wybrać najlepszy miód?

Dzięki bogatemu składowi miód wykazuje szerokie działanie zdrowotne. Dobroczynnie wpływa przede wszystkim na układ krążenia ...

Wideo – Jak ograniczyć tłuszcze w diecie?

Typowa polska dieta zawiera dużą ilość tłuszczów – stanowią one 40-45% kaloryczności diety, przy zalecanych ...

Cynamon – właściwości lecznicze i odchudzające działanie cynamonu

Cynamon jest popularną przyprawą wykazującą szerokie właściwości lecznicze. Wiele osób zastanawia się, czy jest szkodliwy, ...

Dieta na przeziębienie – co jeść w trakcie infekcji?

Odpowiednia dieta to nie tylko element stylu życia, ale także sposób na zapobieganie chorobom oraz ...

Komentarze (0)