Nadkrwistość – przyczyny, objawy i leczenie

Nadkrwistość to zbyt dużą ilość krwinek czerwonych, czyli erytrocytów we krwi. Nadkrwistość stanowi objaw pojawiający się w przebiegu wielu chorób układu krwiotwórczego. Nadkrwistość dzieli się na pierwotną i wtórną. Pierwotna to czerwienica prawdziwa i białaczka szpikowa. Wtórna postać nadkrwistości jest następstwem innych chorób, w tym chorób nerek.

Jak rozpoznać nadkrwistość?

Najczęściej nadkrwistość (policytemia) rozpoznawana jest na podstawie morfologii, czyli standardowego badania laboratoryjnego. Stwierdzana jest, kiedy ilość erytrocytów, określana zwykle skrótem RBC (z jęz. angielskiego reed blood cell) przekracza górną granicę normy o ponad 25% tj. około 5 milionów w mikrolitrze u kobiet i odpowiednio 6 milionów u mężczyzn.

Jednocześnie ze wzrostem ilości krwinek czerwonych, wzrasta także poziom hemoglobiny, czerwonego barwnika znajdującego się w erytrocytach.

Objawy nadkrwistości

U osób chorych przekracza zwykle 16 g/dl u kobiet i 18 g/dl u mężczyzn. Krążąca w naczyniach krew jest wtedy gęściejsza, co staje się przyczyną następujących dolegliwości i powikłań:

  • pogarszają się warunki krążenia w naczyniach krwionośnych, zwłaszcza w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, co może prowadzić do zawrotów i bólu głowy;
  • adekwatnie pogarsza się unaczynienie skóry, prowadząc do zmian troficznych lub charakterystycznego zasinienia lub zaczerwienienia skóry, zwłaszcza na twarzy;
  • mogą pojawiać się szumy uszne;
  • często rozwija się nadciśnienie tętnicze;
  • może występować duszność podczas wysiłku i przewlekłe uczucie zmęczenia;
  • czerwienicy może towarzyszyć świąd skóry nasilający się zwłaszcza po gorącej kąpieli;
  • dochodzi do powiększenia narządów wewnętrznych – wątroby i śledziony;
  • pogarsza się krążenie w obrębie gałki ocznej, może dochodzić do powstawania zmian zastoinowych w naczyniach żylnych lub nawet znacznego pogorszenia wzroku i ślepoty;
  • wzrasta ryzyko zachorowania na dnę moczanową;
  • czerwienica stanowi niezależny czynnik ryzyka powikłań zakrzepowych i zatorowości (w tym udaru niedokrwiennego mózgu, zawału serca, zatorowości płucnej).

Przyczyny nadkrwistości

Wyróżnia się tak zwane pierwotne (prawdziwe) i wtórne stany nadkrwistości.

Nadkrwistość prawdziwa to przede wszystkim czerwienica prawdziwa i białaczka szpikowa.

Wśród przyczyn wtórnej czerwienicy wymienić należy choroby nerek, choroby płuc i choroby serca. Dochodzi w nich do niedotlenienia tkanek i reakcji organizmu w postaci nasilonej erytropoezy, czyli produkcji krwinek czerwonych. Jest to prawidłowy mechanizm kompensacyjny działający na zasadzie wyrównywania niedoboru tlenu przez zwiększenie liczby komórek, które odpowiadają za jego dostarczanie do tkanek. Najważniejszym hormonem stymulującym produkcję erytrocytów jest wytwarzana głównie w nerkach erytropoetyna.

Czerwienica wtórna pojawia się więc między innymi w przebiegu niewydolności i poważnych chorób nerek, także w nowotworach, torbielach czy stanach zapalnych nerek. Ponadto może stanowić konsekwencję niewydolności serca i krążenia, wad przeciekowych serca, schorzeń płuc i dróg oddechowych. Również przebywanie na znacznych wysokościach n.p.m. w terenach górskich czy przyjmowanie leków takich jak kortykosteroidy może prowadzić do czerwienicy wtórnej.

Czerwienica prawdziwa

Jest to schorzenie w którym dochodzi do łagodnej przemiany nowotworowej komórek szpiku kostnego, odpowiadających za produkcję erytrocytów. Występuje nieco częściej u mężczyzn, zwykle dotyka osób po 55 roku życia.

Chorobę rozpoznaje się na podstawie oceny biopsji szpiku kostnego, w którym stwierdza się przerost, czyli hiperplazje komórek układu czerwonokrwinkowego, a rzadziej także układu białkokrwinkowego i komórek wytwarzających płytki krwi. Przyczyna choroby nie została do tej pory zidentyfikowana.

Nadkrwistość w białaczce

Ostra białaczka szpikowa lub rzadziej przewlekła białaczka szpikowa także może dotyczyć układu komórek krwiotwórczych i objawiać się nadkrwistością. Białaczkę układu czerwonokrwinkowego rozpoznaje się na podstawie badania szpiku kostnego, w którym stwierdza się ponad 50% erytroblastów, komórek prekursorowych dla erytrocytów.

Podobnie jak inne typy białaczek, należy do chorób o stosunkowo złym rokowaniu, a podstawową metodą leczenia są chemioterapia oraz przeszczep szpiku kostnego.

Czerwienica rzekoma

W rozpoznawaniu czerwienicy należy pamiętać o możliwości pomyłki diagnostycznej u pacjentów będących w stanie odwodnienia. Utrata wody z organizmu powoduje względny wzrost zawartości erytrocytów we krwi. Taki stan mogą wywołać np.

  • wymioty,
  • biegunka,
  • przegrzanie organizmu,
  • nadużywanie alkoholu,
  • długotrwała gorączka.

Aby uniknąć fałszywego rozpoznania warto wykluczyć stan odwodnienia na podstawie badania hematokrytu, czyli procentowej zawartości składników morfotycznych i wody we krwi. Prawidłowo parametr ten wynosi 37–47% u kobiet i 42–52% u mężczyzn.

Metody leczenia czerwienicy

Jeśli sprowadzimy patogenezę czerwienicy do określenia „za gęsta krew” to jak łatwo się domyślić, leczenie ma na celu jej „rozrzedzenie”. I tak w terapii zastosowanie znajdują między innymi upusty krwi z jednoczesnym podawaniem płynów krwiozastępczych (np. sól fizjologiczna).

Ponadto stosuje się leki hamujące czynność krwiotwórczą szpiku kostnego, głównie hydroksymocznik, a także leki przeciwświądowe i przeciwkrzepliwe (np. kwas acetylosalicylowy). Powrót do parametrów prawidłowych następuje zwykle po 8–12 tygodniach terapii, ale choroba ma przebieg przewlekły i wymaga stałego leczenia podtrzymującego.

Niestety, istnieje pewne ryzyko transformacji czerwienicy w białaczkę. Nieleczona czerwienica doprowadza do powikłań zatorowo-zakrzepowych i ostatecznie do zgonu, średnio po około 10 latach od rozpoznania.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.05.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Zapalenie węzłów chłonnych – przyczyny, objawy, leczenie stanu zapalnego

Zapalenie węzłów chłonnych najczęściej spowodowane jest przez infekcje – bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Objawy stanu ...

Czerwienica prawdziwa – objawy, powikłania, leczenie i rokowanie

Czerwienica prawdziwa to schorzenie zaliczane do grupy chorób mieloproliferacyjnych, czyli takich, gdzie szpik kostny wytwarza ...

Poliglobulia – co to jest?

Poliglobulia to inaczej nadkrwistość, to stan, który oznacza zwiększoną ilość czerwonych krwinek. Poliglobulia może być ...

Erytropoetyna (EPO) – co to jest, niski poziom, niedobór – jakie są przyczyny?

Erytropoetyna we krwi wpływa na proces powstawania czerwonych krwinek krwi – erytrocytów. Badanie stężenia erytropoetyny ...

Dlaczego odporność spada? Jakie są sposoby na niską odporność?

Przyczyną obniżonej odporności jest stres, niewystarczająca ilość snu czy brak ruchu. Na poprawę odporności wpłynie ...

Autoprzeszczep

Autoprzeszczep, czyli przeszczep autogeniczny (autologiczny), oznacza przeniesienie i wykorzystanie własnej tkanki lub narządu z jednego ...

Niedobór witaminy D

Witamina D pełni kluczową rolę w procesie mineralizacji kości i utrzymaniu prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej. Niedobór ...

Niedobór leukocytów – niedobór białych krwinek – leukopenia

Niedobór leukocytów (leukopenia lub leukocytopenia) jest stanem organizmu, w którym liczba białych krwinek ulega obniżeniu ...

Nowotwory a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze u osób cierpiących na chorobę nowotworową jest problemem, któremu nie poświęca się wystarczająco ...

Posocznica

Objawy sepsy początkowo przypominają zwykłą infekcję dróg oddechowych (ból gardła, ropna wydzielina, kaszel) lub nieżytu ...

Obniżona odporność – przyczyny niskiej odporności i sposoby na jej wzmocnienie

Przyczyną obniżonej odporności organizmu mogą być wrodzone zaburzenia immunologiczne. Najczęściej jednak niska odporność to wynik ...

Nadpłytkowość samoistna – przyczyny, objawy, leczenie

Nadpłytkowość krwi oznacza podwyższone stężenie płytek krwi (powyżej 600 tys./µl). Nadpłytkowość wtórna spowodowana jest fizjologiczną ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon