Ostra białaczka szpikowa (AML) – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie

Ostra białaczka szpikowa (mieloblastyczna) jest grupą nowotworów złośliwych układu białokrwinkowego. Białe krwinki wywodzą się z klonu zmienionych nowotworowo komórek, posiadających zdolność nieograniczonego namnażania. Powoduje to stopniowe wypieranie z krwi pozostałych komórek oraz przechodzenie komórek nowotworowych do różnych narządów i tworzenie w nich nacieków.

Ostra białaczka szpikowa – czym jest?

Ostra białaczka szpikowa (AML – Acute Myeloid Leukemia), mieloblastyczna jest klonalnym rozrostem stransformowanej komórki z wczesnego stadium mielopoezy. Mielopoeza to proces wytwarzania komórek w szpiku. Taka zmieniona nowotworowo komórka stopniowo kumuluje w sobie kolejne mutacje w jej materiale genetycznym, aż w pewnym momencie staje się nieśmiertelna i rozpoczyna ciągłe namnażanie swoich klonów zajmując następnie cały organizm i doprowadzając tym samym do poważnego upośledzenia jego funkcjonowania.

Ostra białaczka szpikowa – przyczyny, wiek, płeć

Występowanie ostrej białaczki szpikowej wzrasta z wiekiem. Jest bardzo rzadka wśród dzieci, gdzie stanowi 1 proc. ostrych białaczek. W grupie dorosłych 30–35 lat występuje z częstością 1/100 000, a po 65 roku życia częstość wzrasta do 10/100 000.

Istnieje kilka czynników o których wiemy, że predysponują do rozwinięcia ostrej białaczki szpikowej. Są to:

  • narażenie na prominiowanie jonizujące,
  • narażenie zawodowe na benzen,
  • wcześniejsza chemioterapia (leki alkilujące, inhibitory topoizomerazy).

Nie bez znaczenia są też genetyczne predyspozycje jak inne nowotwory występujące u najbliższych krewnych czy ukryte i nie ujawnione do tej pory mutacje. Układ odpornościowy organizmu z reguły sprawnie eliminuje komórki w których pojawiają się mutacje, więc jego osłabienie również ułatwia powstanie komórki nowotworowej i przeoczenie jej przez układ odpornościowy organizmu Trudno jest często określić dokładne podłoże białaczki. Najczęściej jednak wobec mnogości czynników mogących wpływać na transformacje komórki jak również kilku czynników działających jednocześnie trudno jest ustalić przyczynę transformacji nowotworowej.

Ostra białaczka szpikowa – skutki i powikłania

Choroba ma początek nagły i znaczne nasilenie, a stan pacjenta szybko się pogarsza. Istnieje kilka objawów, które są główną przyczyną zgłaszania się pacjentów z ostrą białaczką szpikową do lekarza. Pierwszym z nich często jest zmęczenie, wynikające z narastającej niedokrwistość i wypierania prawidłowych krwinek czerwonych z krążenia. Kolejnym objawem jest upośledzenie odporności, gdyż mimo, że w krążeniu znajduje się więcej białych krwinek to nie są one sprawne i nie wykonują swoich funkcji prawidłowo.

Efektem osłabienia odporności są bolesne afty lub owrzodzenia, uaktywnienie się opryszczki, ciężka angina czy zmiany około zębowe. Zwiększa się tez podatność na zakażenia zarówno te bakteryjne, a już w czasie już rozwiniętej białaczki na zakażenia grzybicze. Zmniejszenie liczby płytek krwi lub zaburzenie układu krzepnięcia prowadzi do objawów skazy krwotocznej takich jak krwawienia z dziąseł i nosa, wybroczyny (siniaki) na skórze i błonach śluzowych czy też krwawienia z dróg rodnych lub przewodu pokarmowego. W najgorszym wypadku może dojść do powstania zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC).

Ostra białaczka szpikowa – objawy

Narastająca liczba leukocytów może przy znacznych wartościach (powyżej 100 tys./µl) może zaburzać przepływ w układzie krążenia. Objawy białaczki szpikowej to:

  • zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego pod postacią zaburzeń świadomości
  • bóle głowy
  • zaburzenia widzenia
  • objawy hipoksemii związane z zaburzeniem przepływu krwi w naczyniach płucnych
  • priapizm, czyli bolesny wzwód prącia

Taki stan nazywamy leukostazą i występuje on u ok. 5 proc. pacjentów z ostra białaczką szpikową.

Białaczka szpiku kostnego – nacieki (przerzuty)

Ostrej białaczce może towarzyszyć jeszcze wiele objawów związanych z nacieczeniem narządów przez komórki nowotworowe. Może dochodzić do:

  • nacieków w skórze o charakterze guzków oraz w dziąsłach wyglądające jak ich przerost,
  • powiększenia śledziony i wątroby (ok. 30 proc.),
  • nacieków w narządach zmysłów (siatkówka, ucho) powodujące zaburzenia ich funkcji,
  • nacieków w układzie oddechowym powodujących różne objawy z ciężką niewydolnością oddechową włącznie,
  • powiększenie węzłów chłonnych – rzadko,
  • nacieki w ośrodkowym układzie nerwowym – rzadko.

Ostra białaczka szpikowa – badania, diagnozowanie

Ostra białaczka szpikowa to nie jedna choroba, ale według najnowszych klasyfikacji kilkanaście różnych białaczek wywodzących się ze szpiku i prezentujących podobne objawy. Dokładne określenie z jaką białaczką mamy do czynienia jest możliwe dopiero po dokładnych badaniach cytogenetyczny i molekularnych.

Diagnoza ostrej białaczki może zostać postawiona już po badaniu krwi. Stwierdzenie w krwiobiegu więcej niż 20 proc. blastów uprawnia do stwierdzenia ostrej białaczki szpikowej. Blasty to komórki z których wywodzą się leukocyty, erytrocyty i płytki krwi, a które u zdrowej osoby pozostają w szpiku kostnym i nie przechodzą do krążenia. Również obecność konkretnych zmian cytogenetycznych (translokacja z chromosomu 15 na 17, inwersja chromosomu 16 lub translokacja chromosomu 8 na 21) uprawnia do rozpoznania białaczki nawet bez obecności blastów we krwi. Dokładne zaklasyfikowanie białaczki następuje dopiero po biopsji szpiku kostnego i wykonaniu badań cytogenetycznych i molekularnych.

Ostra białaczka szpikowa – leczenie

Leczenie ostrej białaczki szpikowej odbywa się w kilku etapach.

  • Przygotowanie – obejmuje hospitalizację na oddziale hematologicznym, unormowanie stanu pacjenta obejmujące leczenie niedokrwistości, zwalczenie infekcji, leukostazy. Wszystkie te działania mają na celu poprawienie stanu ogólnego chorego przed następującą po niej chemioterapią.
  • Indukcja remisji – polega na zmniejszeniu ogólnej ilości komórek nowotworowych z ilości powyżej 1012 do wartości poniżej 109. Efekt taki uzyskuje się stosując chemioterapie. Indukcja remisji trwa około 3–6 tygodni, a pełną remisje udaje się uzyskać u ok. 70 proc. chorych.
  • Leczenie konsolidujące – Mimo, że pacjent jest w remisji, a liczba komórek nowotworowych jest na tyle mała, że nie wywołuje objawów klinicznych to wciąż znajduje się w jego organizmie ok. 109 komórek białaczkowych czyli minimalna choroba resztkowa (MRD – minimal residual disease). Zwiększa to zagrożenie szybkiego nawrotu choroby. Konsolidacja remisji ma na celu dalsze obniżenie puli komórek nowotworowych do stanu poniżej 106. Ze względu na to, że indukcje przetrwały komórki bardziej lekooporne lub zlokalizowane w strefach mało dostępnych dla leków konsolidacja polega na stosowaniu cytostatyków w dużych dawkach.
  • Leczenie pokonsolidacyjne – ma na celu utrzymanie stanu remisji, monitorowanie minimalnej choroby resztkowej i zapobiegnięcie nawrotowi choroby. U chorych z dużym ryzykiem opcją leczniczą jest przeszczep szpiku od dawcy niespokrewnionego (allogeniczny). Jest to procedura obarczona znacznym ryzykiem jako, że dochodzi do zupełnego zastąpienia szpiku chorego szpikiem dawcy. Wymaga to podania znacznych dawek chemioterapeutyków. U chorych z dużym ryzykiem u których nie można znaleźć dawcy wykonuje się przeszczep szpiku przy którym dawcą jest sam biorca (autogeniczny).
  • Leczenie niekonwencjonalne nie jest skuteczne. Terapię powinien prowadzić lekarz onkolog / hematolog.

Ostra białaczka szpikowa – rokowania

Ostra białaczka szpikowa jest ciężką chorobą i w razie niepodjęcia specjalistycznego leczenia prowadzi w przeciągu kilku tygodni do śmierci głównie w wyniku powikłań krwotocznych i infekcyjnych. Rokowania są gorsze u osób starszych.

Dokłada przeżywalność zależy od podtypu genetycznego białaczki. Szanse na przeżycie jak w przypadku każdej choroby nowotworowej wzrastają wraz ze wczesną diagnozą.

Opublikowano: ; aktualizacja: 10.11.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Ból węzłów chłonnych – dlaczego węzły chłonne bolą?

Węzły chłonne w warunkach prawidłowych są zazwyczaj niewyczuwalne. Powiększone i bolesne węzły chłonne u wielu ...

Jak wzmocnić odporność?

Obniżona odporność powoduje, że organizm człowieka nie jest w stanie bronić się przed zakażeniem wirusowym, ...

Niedobory żelaza

Żelazo to jeden z najistotniejszych mikroelementów w obrębie ustroju. Zmniejszenie jego ilości w organizmie skutkuje ...

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) – objawy, leczenie, rokowania

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem mieloproliferacyjnym związanym z nadmiernym namnażaniem się komórek macierzystych szpiku ...

Mielodysplazja szpiku

Mielodysplazja szpiku określana jest jako zespół mielodysplastyczny. Jest to grupa chorób układu krwiotwórczego charakteryzująca się ...

Niedobory odporności

Odporność organizmu w dużej mierze zależy od jego zdolności obronnych. Jeżeli są one upośledzone, częściej ...

Białaczka

Białaczka to zbiorcza nazwa grupy chorób nowotworowych wywodzących się z układu krwiotwórczego, w których dochodzi ...

Białaczka włochatokomórkowa – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Białaczka włochatokomórkowa jest nowotworem hematologicznym wywodzącym się z limfocytów B. Chorują osoby dorosłe. Przyczyn tego ...

Anemia (niedokrwistość) - objawy, przyczyny i leczenie anemii

Anemia jest to stan, w którym we krwi nie ma wystarczającej ilości zdrowych czerwonych krwinek, ...

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia aplastyczna to stosunkowo rzadki rodzaj niedokrwistości. Występuje u 2–6 osób na milion. Może być ...

Przewlekła białaczka limfatyczna (limfocytarna)

Przewlekła białaczka limfatyczna (zwana też limfocytarną) polega na klonalnym rozroście układu limfoidalnego i zazwyczaj charakteryzuje ...

Leczenie białaczki

Leczenie białaczki, będące domeną lekarzy specjalistów w dziedzinie hematologii, jest procesem skomplikowanym, który w dużej ...

Komentarze i opinie (2)


W Polsce nie leczy się AML, zwłaszcza starszych pacjentow, stosuje się leczenie paliatywne. Te wszystkie kliniki szczycące się wspaniałymi wynikami, nie pisną słowem ile osób umiera u nich na odziałach.

a jest jeszcze przewlekła białaczka mielomonocytowa, ostra białaczka mieloblastyczna, trudno to ogarnąć
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon