Cienie na płucach – owalne, krągłe – czy zacienienie w RTG to rak płuca?

Cienie na płucach widoczne są w badaniu RTG. Na opisach określane są jako plamy, cienie krągłe lub owalne. Mogą być pojedyncze lub mnogie. W diagnostyce zmian w płucach, w tym raka, ważna jest także ich lokalizacja - czy znajdują się we wnęce płuca, na jego szczycie, w dolnym polu płuca. W przypadku kiedy pojawia się zacienienie, konieczne bywa wykonanie dalszej diagnostyki, zwłaszcza wtedy, gdy lekarz podejrzewa, że jest to guz w płucu (tumor).

Cień w płucach – co to jest za zmiana?

RTG klatki piersiowej bywa zlecane pacjentom z różnych powodów – czasami badanie wykonuje się z powodu istnienia u chorego jakichś dolegliwości, np. uporczywego kaszlu o nieznanej przyczynie, a czasami RTG płuc jest wykonywane w ramach rutynowych badań kontrolnych. W badaniu tym wykrytych może zostać wiele różnych nieprawidłowości, takich jak np. odma lub niedodma, najwięcej obaw budzi jednak zwykle sytuacja, kiedy w RTG stwierdzana jest zmiana w płucach, którą jest cień krągły.

Cień w płucach to zmiana, która może zostać wykryta w trakcie badania rentgenowskiego (RTG) klatki piersiowej. Zawsze po jego stwierdzeniu konieczne jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy cienie na płucach to rak – pojawiać się one mogą bowiem nie tylko w związku z nowotworem złośliwym. Bywa, że jest to łagodny guz, ropień płuca lub gruźlica.

Aby móc stwierdzić, jakie schorzenie doprowadziło do pojawienia się cienia w płucu, wykonywanych może być wiele badań, m.in. tomografia komputerowa czy bronchoskopia.

Cień okrągły – co oznacza zacienienie w RTG?

Pacjent, który widzi w opisie swojego RTG płuc termin zacienienie na płucu, może być nieco zaskoczony – teoretycznie wydawać by się mogło, że obszar ten powinien być ciemniejszy od otoczenia, w rzeczywistości jako zacienienia określa się miejsca, które są jaśniejsze od pozostałych obszarów. Zacienienie płuca na zdjęciu RTG powstaje wtedy, kiedy promieniowanie RTG zostaje pochłonięte przez tkankę i w efekcie nie dociera ono do błony rentgenowskiej.

Poruszając już zagadnienia związane z terminologią radiologiczną, warto tutaj podkreślić, że tak naprawdę w pełni prawidłowymi terminami są „cień w płucach” lub „cień okrągły”. Pacjentom zdarza się używać różnych określeń, takich jak np. zaciemienienie na płucach, cień na płucu lub plamy na płucach – terminy te są jednak zdecydowanie potoczne.

W opisie badania RTG klatki piersiowej można zauważyć opis zmiany w lewym płucu lub w prawym płucu, może tam również widnieć termin „tumor” lub „tu susp.”. Pierwsze określenie oznacza guz, drugie z kolei używane jest wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że pacjent ma guza w klatce piersiowej (raka).

Plamy na płucach – możliwe przyczyny

W RTG klatki piersiowej opisywane mogą być drobnoguzkowe zacienienia w płucach, jak i pojedynczy cień na zdjęciu RTG płuc. O pojedynczym zacienieniu na płucach mówi się wtedy, gdy zmiana ma średnicę mniejszą niż 3 cm, znajduje się w obrębie prawidłowo upowietrznionego miąższu płucnego i nie są wykrywane żadne inne odchylenia, takie jak np. powiększenie węzłów chłonnych wnęk płuc, obszary niedodmy czy zapalenia płuc.

Owalne zacienienie w płucu przez wiele osób od razu kojarzone jest z nowotworem złośliwym. Rzeczywiście zmiana w płucach to może być rak płuc lub przerzut do płuc jakiegoś innego nowotworu złośliwego – zawsze zresztą przy pierwszorazowym wykryciu jednolitego zacienienia płuc czy pasmowatego zacienienia płuca lewego konieczne jest wykluczenie tego, że zmiana ma charakter złośliwy. Zacienienie w płucach może mieć jednak wiele innych przyczyn – wśród możliwych najczęściej wymienia się:

  • ropień płuca,
  • niezłośliwe (łagodne) guzy,
  • zmiany gruźlicze,
  • krwiak płuca pourazowy,
  • torbiel płuca,
  • zmiany występujące w przebiegu chorób ogólnoukładowych, takich jak ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, reumatoidalne zapalenie stawów czy amyloidoza,
  • grzybicę płuc.

Owalne zacienienie w płucu – badania i diagnostyka

Czy to słabo wysycony cień na płucach, czy też pasmowate zacienienie płuca prawego zdecydowanie wymagają dalszej diagnostyki. Przede wszystkim – o ile istnieje taka możliwość – należy porównać zdjęcie RTG, w którym są cienie na płucach z poprzednimi, wykonanymi w przeszłości zdjęciami. Umożliwia to stwierdzenie, czy zmiana była u pacjenta obecna już wcześniej. Konieczne jest także zebranie z pacjentem wywiadu lekarskiego, a także przeprowadzenie pełnego badania przedmiotowego.

Bardzo wnikliwej oceny wymaga zdjęcie RTG płuc. Zacienienie musi zostać dokładnie ocenione – konieczne jest precyzyjne ustalenie wymiarów zmiany (im są one większe, tym większe ryzyko, że twór jest złośliwy), upewnienie się, że rzeczywiście zmiana znajduje się w obrębie miąższu płuc, a także sprawdzenie, czy widoczne są w jej obrębie jakieś zwapnienia (ich obecność, szczególnie, gdy są one rozłożone symetrycznie, może przemawiać za tym, że zmiana ma charakter łagodny). Później zlecanych może być pacjentowi wiele różnych badań – celem ich wykonania jest wykluczenie złośliwego charakteru zmiany.

Jeżeli u pacjenta nie występują żadne dolegliwości, to po jakimś czasie wykonane może zostać u niego ponownie zdjęcie RTG płuc (RTG klatki piersiowej). Wykorzystanie znajdują jednak i inne badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa klatki piersiowej czy badanie PET. Po nich zlecane może być takie badanie, jak bronchoskopia – czasami pozwala ona uwidocznić zmianę w płucach. W trakcie bronchoskopii można również uzyskać materiał do wykonania badań mikroskopowych – do pracowni mogą zostać przekazane zarówno wycinki tkankowe, jak i popłuczyny oskrzelowe. Czasami do określenia charakteru zmiany konieczne może być przeprowadzenie wideotorakoskopii.

Czy cienie na płucach to rak – co wskazuje?

Zacienienienie w dolnym polu płuca lewego może być rakiem, ale nie musi. Przy szacowaniu tego, jakie jest prawdopodobieństwo, że zmiana jest złośliwa, bierze się pod uwagę kilka czynników. Pierwszym z nich jest wiek: ryzyko, że zacienienie płuca prawego związane jest z rakiem płuc, jest większe wtedy, gdy wiek pacjenta przekracza 50 lat. Cienie w płucach są częściej zmianami złośliwymi również u osób, które – w przeszłości lub nadal – paliły papierosy oraz u tych, które wcześniej chorowały na nowotwór lub w których rodzinach występowały nowotwór złośliwe (szczególnie rak płuc). Na obrazie z badania trudno stwierdzić charakter morfologiczny zmiany - czy jest to rak drobnokomórkowy czy niedrobnokomórkowy.

O złośliwości zmiany może sugerować także występowanie u pacjenta dolegliwości ze strony oddechowego, takich jak silna duszność (szczególnie wtedy, gdy pojawiła się ona niedawno), uporczywy kaszel (lub – u osób zmagających się z przewlekłym kaszlem – zmiana jego charakteru) oraz krwioplucie. To ostatnie to typowy objaw raka płuc.

Bibliografia

Kuziemski K., Cień krągły pojedynczy w płucu. Podejście praktyczne w podstawowej opiece zdrowotnej, Forum Medycyny Rodzinnej 2011, vol 5, no 3, 217–221

Kowalewski J., Dancewicz M., Pojedynczy cień okrągły w płucu – ciągle aktualny problem diagnostyczny, Pneumonol. Alergol. Pol. 2005, 73, 198:201

Interna Szczeklika 2016/2017, red. P. Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.08.2018

Oceń:
4.2


Może cię

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zespół żyły głównej górnej (inaczej SVCS, ZŻGG) sam w sobie nie jest chorobą. Stanowi natomiast ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Przyczyny i rodzaje nowotworów płuc

Bezsprzecznym i głównym sprawcą odpowiedzialnym za rozwój nowotworu płuc jest palenie papierosów. Inne przyczyny to ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Zwłóknienie płuc – rodzaje, przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Zwłóknienie płuc to jedna ze śródmiąższowych chorób prowadzących do zaburzeń wentylacji i upośledzenia wymiany gazowej. ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu oddechowego

Rezonans magnetyczny układu oddechowego (MR lub MRI) jest rzadko wykorzystywanym badaniem. Nie nadaje się do ...

Objawy raka płuc – pierwsze, wczesne, zaawansowane, widoczne na RTG

Skuteczność leczenia raka płuc zależy od wczesnego wykrycia choroby i zastosowania odpowiedniej terapii. Pierwsze objawy ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

Rak płuc – badania i leczenie operacyjne

Rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym i najczęstszą przyczyną śmierci z powodu nowotworu na ...

Komentarze (0)