Badanie plwociny

Brak zdjęcia

30 października 2013

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, które może odpowiedzieć na wiele ważnych pytań, jak rodzaj nowotworu, czynnik etiologiczny zapalenia płuc, rodzaj nacieku zapalnego, dlatego nie powinno być pomijane w codziennej praktyce, nie tylko na oddziale szpitalnym.

Co to jest badanie plwociny?

Plwocina jest to wydzielina dróg oddechowych, odkrztuszana przez chorego w celu jej zbadania.

Podstawę plwociny stanowi śluz, w nim zawieszone są komórki. W zależności od toczącego się procesu chorobowego, w plwocinie mogą znajdować się bakterie, grzyby, komórki procesu zapalnego czy nowotworowego. Ważne jest, by plwocina nie była zanieczyszczona śliną, dlatego materiał musi być uzyskany w odpowiedni sposób.

Istnieją kryteria, potwierdzające pobranie plwociny, a nie śliny: obecność makrofagów płucnych i mniej niż 10 komórek nabłonka płaskiego (pochodzącego z jamy ustnej, więc znajdujących się w ślinie).

Na czym polega badanie plwociny?

Badanie plwociny wykonuje się pod kątem:

  • mikrobiologicznym (czyli zakażeń, poszukiwania drobnoustrojów),
  • cytologicznym (ocena komórek zawartych w badanym materiale).

Na początku, należy ocenić pod mikroskopem świetlnym, czy uzyskana próbka jest reprezentatywna i na pewno pochodzi z dolnych dróg oddechowych. Oprócz wspomnianej wyżej maksymalnej ilości komórek nabłonka płaskiego, liczy się granulocyty obojętnochłonne (minimum 10) i obecność pasm śluzu. Jeśli plwocina zostanie zakwalifikowana do dalszych badań, w zależności od przyczyny, zostaje poddawana specjalistycznym badaniom. Badanie bakteriologiczne plwociny polega na wybraniu z materiału ropnych grudek i przeniesieniu ich na podłoże umożliwiające hodowlę bakterii i ich identyfikację (posiew plwociny).

Ocenę komórek nazywa się cytologią. Badanie cytologiczne plwociny ma największe znaczenie w przypadku nowotworów dolnych dróg oddechowych. W materiale mogą znajdować się oderwane komórki nowotworowe, na podstawie morfologii których można wnioskować o wielu cechach nowotworu.

Wskazania do badania plwociny

Najczęstszym wskazaniem do badania plwociny są zakażenia dolnych dróg oddechowych.

Badanie plwociny wykonywane jest w zapaleniach płuc w przypadku ciężkich zakażeń, w których niezbędne jest ustalenie czynnika etiologicznego i określenie jego lekowrażliwośći. Dotyczy to zwłaszcza tzw. szpitalnego zapalenia płuc, czyli takiego, które wystąpiło w ciągu 48 godzin od przyjęcia do szpitala. Im dłużej trwa hospitalizacja, tym cięższy przebieg choroby. Ze względu nierzadko występującą wielolekooporność drobnoustrojów występujących w szpitalu, określenie wrażliwości jest niezbędne do właściwego leczenia.

W typowym zapaleniu płuc plwocina jest odkrztuszana zazwyczaj w dużej ilości, zawiera ropę, czasem także krew.

Atypowe zapalenie płuc charakteryzuje się klarownością, występuje w małej ilości i nie zawiera ropy. U chorych na mukowiscydozę badanie plwociny jest bardzo ważne, ze względu na częstość zakażeń rzadkimi drobnoustrojami. W takiej sytuacji należy dobrać specjalne antybiotyki, co umożliwia hodowla i badanie na odporność na leki tych bakterii i grzybów. Są to m.in. Pseudomonas aeruginosa, Burkholderia cepacia, Aspergillus fumigatus. Innymi chorobami, w których zbadanie plwociny jest istotnym punktem w diagnostyce, jest m.in. pneumocystozowe zapalenie płuc i grzybice płuc.

Pozostałymi najważniejszymi wskazaniami do wykonania badania i posiewu plwociny są:

  • gruźlica – jest to choroba zakaźna, wywołana przez prątki Mycobacterium tuberculsis. Zakażenie prątkami gruźliczymi jest bardzo swoiste. Oprócz zmian w płucach, powodujących kaszel, niekiedy z krwiopluciem, i niewydolność oddechową, stwierdza się także objawy ogólne – stan podgorączkowy, utrata masy ciała, nocne poty, ogólne osłabienie. Należy zbadać plwocinę w kierunku obecności prątków, w ciągu kilku kolejnych dni. Gruźlicę potwierdza się, jeśli w co najmniej dwóch rozmazach znajdą się prątki, lub w jednym rozmazie z obecnością zmian gruźliczych w rentgenie płuc albo przy dodatnim wyniku posiewu. Nieobecność prątków w plwocinie nie wyklucza gruźlicy. Ze względu na specyfikę zakażenia prątkami, badanie w kierunku gruźlicy odbywa się w specjalnym laboratorium, z zachowaniem szczególnych zasad bezpieczeństwa.
  • Nowotwory złośliwe płuc – rak płuca jest najczęstszym nowotworem złośliwym w Polsce. Prawie zawsze związany jest z paleniem tytoniu. Niestety, objawy wskazujące na rozwój choroby pojawiają się dopiero wówczas, gdy nowotwór jest zaawansowany. Są to m.in. wychudzenie, znaczne osłabienie, kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej. Wyróżnia się dwie główne grupy nowotworów płuca: niedrobnokomórkowe (płaskonabłonkowy, gruczołowy, wielokomórkowy) i drobnokomórkowe. Różnią się morfologią, przebiegiem i metodami leczenia. Oceny cytologicznej dokonuje się w celu oceny morfologii guza. Materiał należy pobrać kilka razy, by zwiększyć szanse na właściwe rozpoznanie. Badanie plwociny jest najbardziej przydatne w przypadku raka płaskonabłonkowego, ponieważ najczęściej rośnie on w dużych drogach oddechowych, a komórki raka złuszczają się do ich światła.
  • Ocena procesu zapalnego dotyczącego dolnych dróg oddechowych. W przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc ropny charakter wydzieliny może świadczyć o toczącym się zakażeniu. Mikrobiologiczne badanie plwociny może ujawnić czynnik etiologiczny i lekowrażliwość drobnoustroju. W przypadku astmy i innych chorób związanych z alergią, można znaleźć duże ilości eozynoflili. Eozynofile są to białe krwinki, odgrywające dużą rolę w reakcjach alergicznych. Oprócz eozynofili (granulocytów kwasochłonnych) w plwocinie można znaleźć bardzo charakterystyczne kryształy Charcota-Leydena, pochodzące z zdegenerowanych eozynofili.

Jak wygląda badanie plwociny?

Wyróżnia się dwie postaci materiału do badań:

  • plwocinę spontaniczną,
  • plwocinę indukowaną.

Plwocina jest pobierana zazwyczaj rano, na czczo. Musi być poprzedzona dokładną toaletą jamy ustnej. Należy pamiętać, aby starać się wykrztusić wydzielinę z dolnych dróg oddechowych, powinna zawierać jak najmniej śliny.

Plwocinę spontaniczną oddaje się do jałowego pojemnika. W przypadku badań w kierunku gruźlicy, należy wykonać to w osobnym pomieszczeniu, gdyż powstający aerozol może zawierać prątki. Po wykrztuszeniu plwociny niezbędne jest natychmiastowe zamknięcie pojemnika. Ilość plwociny wystarczająca do badania to około 2-5 ml, przy podejrzeniu gruźlicy nieco więcej – 10-15 ml.

Plwocina indukowana jest to plwocina, której wykrztuszanie stymuluje się za pomocą specjalnych technik. Dzięki tym zabiegom pobrany materiał jest wysokiej jakości. Pacjent inhaluje roztwór NaCl o wzrastającym stężeniu (0,9-7,0%). Zabieg odbywa się za pomocą nebulizatora ultradźwiękowego. Przed badaniem pacjentowi aplikuje się lek rozszerzający oskrzela, gdyż roztwór soli może spowodować ich skurcz. W czasie badanie pacjent inhalowany jest 3 razy po 5-7 min. Po każdej inhalacji należy oczyścić nos i przepłukać usta woda oraz oddać plwocinę do pojemnika. Podczas badania cały czas monitorowana jest za pomocą spirometrii objętość powietrza usunięta z płuc podczas pierwszej sekundy wydechu – natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV1).

Przeciwwskazania do badania plwociny

Przeciwwskazaniami do badania plwociny są:

  • brak współpracy pacjenta (otępienie, choroby psychiczne itp.),
  • do badania plwociny indukowanej:
    • FEV1 poniżej 50% (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, mierzona w trakcie spirometrii),
    • tętniaki,
    • odwarstwienie siatkówki,
    • operacje okulistyczne,
    • zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe,
    • odma opłucnowa,
    • krwioplucie o nieustalonej przyczynie,
    • świeży zawał serca,
    • udar mózgu.
Opublikowano: ; aktualizacja: 14.12.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Choroby najczęściej dziedziczone po rodzicach

Choroba dziedziczna jest spowodowana błędnym zapisem informacji genetycznej przekazanej przez jedno z rodziców w materiale ...

Szczepienia przeciwko gruźlicy

Gruźlica jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Około 1/3 całej populacji jest ...

Gruźlica

W Polsce zachorowalność na gruźlicę (łac. tuberculosis) jest obecnie na niskim poziomie, a farmaceuci odkrywają ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Różnice między typowym a atypowym zapaleniem płuc

Podstawową różnicą między typowym a atypowym zapaleniem płuc jest inny czynnik chorobotwórczy. Istnienie różnic między ...

Objawy zapalenia płuc

Zapalenie miąższu płucnego (ang. pneumonia) jest wynikiem zstępowania procesów zapalnych z górnych dróg oddechowych lub ...

Badania, diagnostyka i markery na raka płuc

Rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonu z powodu nowotworów. Choroba występuje zwykle po ...

Objawy raka płuc – pierwsze, wczesne, zaawansowane, widoczne na RTG

Skuteczność leczenia raka płuc zależy od wczesnego wykrycia choroby i zastosowania odpowiedniej terapii. Pierwsze objawy ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Dieta w mukowiscydozie

W przebiegu mukowiscydozy bardzo szybko dochodzi do niedożywienia – zahamowania wzrostu, niedoboru masy ciała, osłabienia, ...

AFP (alfa-fetoproteina) – marker, badanie, norma i wyniki

Alfa-fetoproteina to białko płodowe, którego poziom w sposób fizjologiczny wzrasta w czasie ciąży. Marker AFP ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon