Różnice między typowym a atypowym zapaleniem płuc

Brak zdjęcia

17 października 2013

Podstawową różnicą między typowym a atypowym zapaleniem płuc jest inny czynnik chorobotwórczy. Istnienie różnic między typami choroby może nastręczać trudności lekarzowi, przede wszystkim diagnostycznych i terapeutycznych. Bardzo ważne jest w tym kontekście, aby pacjenci zgłaszali się do lekarza możliwie szybko, co pozwoli przyspieszyć rozpoznanie oraz szybciej wdrożyć prawidłowy proces leczenia.

Etiologia zapalenia płuc

Podstawowe różnice między typowym a atypowym zapaleniem płuc dotyczą czynników chorobotwórczych. W przypadku typowych zapaleń płuc, jeśli do choroby dochodzi w warunkach pozaszpitalnych, jest to najczęściej Gram-dodatnia bakteria – dwoinka zapalenia płuc (pneumokokowe zapalenie płuc). Poza tym wystąpienie choroby mogą spowodować bakterie Gram-ujemne, gronkowce, jak również bakterie beztlenowe. Atypowe zapalenia płuc wywoływane są przez drobnoustroje, takie jak:

  • Legionella pneumophila,
  • Mycoplasma pneumoniae,
  • Chlamydia psittaci,
  • Chlamydophila pneumoniae,
  • Coxiella burnetii.

Typowymi objawami ostrego zapalenia płuc są przede wszystkim:

Nie zawsze jednak objawy choroby są tak charakterystyczne. Dzieje się tak zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub w przypadku zapaleń płuc wywołanych przez bakterie atypowe.

Źródła zakażeń zapalenia płuc

Zarówno w przypadku typowych, jak i atypowych zapaleń płuc droga zakażenia może być podobna. Do zakażeń dochodzi przez przedostanie się treści z jamy nosowo-gardłowej do dolnych dróg oddechowych.

Wiele gatunków bakterii kolonizuje błonę śluzową części nosogardła u ludzi zdrowych. Prawidłowe mechanizmy, takie jak odruch kaszlu, ruch rzęsek w drogach oddechowych czy obecność śluzu odgrywają rolę obronną. Możliwe jest również zakażenie drogą kropelkową przez wdychanie rozpylonych w powietrzu kropelek wydzieliny innego kaszlącego lub kichającego chorego. Zachorowaniu sprzyjają:

  • podeszły wiek,
  • nadużywanie alkoholu,
  • choroby serca,
  • cukrzyca,
  • liczne pobyty w szpitalu,
  • niektóre leki.

Pijąc skażoną wodę lub wdychając skażony aerozol można nabawić się legionelowego zapalenia płuc. Z kolei u chorych nieprzytomnych zachłyśnięcie treścią żołądka prowadzi do zapaleń płuc wywołanych przez bakterie beztlenowe lub florę mieszaną. Kontakt z zakażonymi odchodami ptasimi może skończyć się zakażeniem drobnoustrojem Chlamydia psittaci.

Objawy zapalenia płuc

Wysoka gorączka (powyżej 39°C), przebiegająca z dreszczami i potem, ból w klatce piersiowej, duszność i kaszel – są to symptomy ostrego zapalenia płuc. Przebiega tak typowe zapalenie. Lekarz rozpoznaje chorobę również na podstawie przeprowadzanych badań. Możliwe do usłyszenia są charakterystyczne zjawiska osłuchowe nad obszarem płuc, które nie występują u ludzi zdrowych. Zlecenie dodatkowych badań, takich jak zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, badania krwi oraz plwociny nie tylko potwierdzi diagnozę, ale również może pozwolić na identyfikację chorobotwórczej bakterii i ułatwić dobranie odpowiedniego leczenia.

W tym wypadku mogą ujawnić się różnice między typowym a atypowym zapaleniem płuc. W przypadku atypowego zapalenia potwierdzenie diagnozy nie jest takie proste. Objawy są podobne, mogą jednak być mniej nasilone. Gorączka może nie być aż tak wysoka, jak w przypadku zakażenia np. dwoinką zapalenia płuc. Gdy zapalenie wywołuje Mycoplasma pneumoniae, rzadko dochodzi do charakterystycznego dla choroby wzrostu liczby białych krwinek. Część zapaleń legionelowych i chlamydiowych może przebiegać skąpoobjawowo.

Legionelowe zapalenie płuc przyczynia się poza tym do silnych bólów głowy i objawów spoza układu oddechowego, takich jak wymioty, ból brzucha i biegunka.

Symptomy są również mniej swoiste u osób starszych. Szczególnych trudności diagnostycznych nastręcza badanie mikrobiologiczne. Hodowla drobnoustroju atypowego z plwociny ma ograniczone znaczenie, często jest wręcz niemożliwa ze względu na specjalne wymagania bakterii. Częściej więc stosuje się badania krwi, wykrywające określone przeciwciała, natomiast w zakażeniach legionelowych również wykrywanie antygenów bakterii w moczu. Obraz radiologiczny nie pozwala na ustalenie przyczyny zakażenia, natomiast może być pomocny w rozpoznaniu groźnego pneumokokowego zapalenia płuc.

W kontekście różnic między typowym a atypowym zapaleniem płuc można stwierdzić, że wyżej wymienione uwarunkowania utrudniają identyfikację czynnika chorobotwórczego i mogą opóźnić proces prawidłowego leczenia. Tym bardziej, że zjawiska osłuchowe występujące w typowych zapaleniach płuc mogą nie być tak charakterystyczne w chorobie spowodowanej przez bakterie atypowe. Nakładające się na to mniej zaostrzone objawy mogą spowodować, że pacjenci odłożą wizytę u lekarza, co może być groźne w skutkach, a nawet niebezpieczne dla życia.

Leczenie zapalenia płuc

W ciężkich przypadkach niezbędna jest hospitalizacja. Konieczne jest zastosowanie antybiotyku. W zależności od rodzaju bakterii wywołującej zakażenie lekarz dobiera odpowiedni lek. Jeśli jest to możliwe, w warunkach laboratoryjnych oznacza się wrażliwość bakterii na konkretny antybiotyk. Najczęściej jednak konieczne jest już wcześniejsze wdrożenie leczenia.

W przypadku typowych zapaleń wywołanych dwoinką zapalenia płuc lekiem pierwszego wyboru jest penicylina, amoksycylina lub amoksycylina z kwasem klawulanowym. Stosuje się również inne antybiotyki beta-laktamowe, m.in. cefalosporyny II i III generacji. W najcięższych zakażeniach o etiologii gronkowcowej może okazać się konieczne podanie wankomycyny lub teikoplaniny.

Odmiennie ma się rzecz w atypowych zapaleniach płuc. Ponieważ bakterie atypowe posiadają inną budowę lub nie posiadają w ogóle ściany komórkowej, bezzasadne jest podawanie pacjentowi leków stosowanych w typowych zapaleniach płuc. Antybiotykami używanymi w terapii zakażeń atypowych są makrolidy, tetracykliny lub fluorochinolony. Leczenie trwa od 7 do 14 dni, w zależności od ciężkości choroby. Antybiotyki należy przyjmować regularnie o stałych porach, zgodnie ze wskazaniami lekarza. Nie należy samemu skracać czasu leczenia. Pozwoli to uniknąć powikłań, nawrotu choroby, jak również zapobiegnie narastaniu oporności bakterii na stosowane leki. W trakcie terapii wskazany jest oszczędzający tryb życia i spożywanie dużej ilości płynów.

Choroby nie należy lekceważyć. Już po wystąpieniu pierwszych niepokojących objawów powinno się zgłosić do lekarza. Bez względu na różnice między typowym a atypowym zapaleniem płuc, nieleczone zapalenie płuc może być niebezpieczne dla życia. Potencjalnymi powikłaniami są:

  • wysięk w jamie opłucnej,
  • ropniak opłucnej,
  • ropień płuca.

Ropień płuca jest groźnym, trudnym do leczenia powikłaniem. Terapia polega na wielotygodniowym stosowaniu antybiotyku, jednak w niektórych przypadkach konieczne jest nawet leczenie chirurgiczne.

Podsumowując, istnienie różnic między typowym a atypowym zapaleniem płuc może nastręczać trudności diagnostycznych i terapeutycznych. Ważne jest, by pacjenci zgłaszali się do lekarza w miarę szybko, co pozwoli przyspieszyć rozpoznanie i szybciej wdrożyć proces leczenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.9


Może cię

Jak rozpoznać zapalenie płuc u dziecka – objawy?

Zapalenie płuc to poważna choroba, która należy do częstszych przyczyn śmierci u dzieci. Zapalenie płuc ...

Objawy zapalenia płuc

Zapalenie miąższu płucnego (ang. pneumonia) jest wynikiem zstępowania procesów zapalnych z górnych dróg oddechowych lub ...

Zapalenie płuc a grypa – co to jest i jak się leczy grypowe zapalenie płuc?

Wirusowe zapalenie płuc najczęściej wywołane jest wirusem grypy. Rzadko występuje ono jako powikłanie grypy u ...

Palenie a choroby płuc

Nikotynizm odciska piętno na funkcjonowaniu wielu narządów i układów organizmu człowieka, jednak dla dymu tytoniowego ...

Powikłania zapalenia płuc – jakie mogą być skutki i konsekwencje nieleczonego zapalenia?

Wystąpienie powikłań po zapaleniu płuc zależy od stanu ogólnego pacjenta, czynnika etiologicznego, jak również od ...

Zapalenie płuc – objawy i leczenie antybiotykiem i domowymi sposobami

Zapalenie płuc jest to powszechnie występujący (do 1 przypadku rocznie na 100 osób) stan zapalny ...

Powikłania grypy

Wachlarz powikłań grypy jest wyjątkowo szeroki, dlatego zdecydowanie nie należy ona do chorób, które można ...

Zachłystowe zapalenie płuc – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Zachłystowe zapalenie płuc nazywane jest też zespołem Mendelsona. Należy ono do grupy chemicznych zapaleń płuc ...

Bakteryjne zapalenie płuc – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Bakteryjne zapalenie płuc najczęściej wywołane jest przez dwoinkę zapalenia płuc. W przebiegu zakażenia pojawia się ...

Zapalenie płuc u dziecka

Zapalenia płuc to poważna choroba, a zarazem jedna z częstszych przyczyn śmierci małych dzieci. Na ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Atypowe zapalenie płuc – przyczyny, objawy, leczenie antybiotykiem

Atypowe zapalenie płuc wywołują patogeny, takie jak Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae oraz Legionella pneumophila. Są to ...

Komentarze (0)