Szmery w płucach – fizjologiczny, patologiczny oddechowy szmer pęcherzykowy i oskrzelowy

Przyczyna szmerów w płucach może być fizjologiczna lub patologiczna. Podczas osłuchiwania klatki piersiowej dają się słyszeć prawidłowy szmer oskrzelowy i pęcherzykowy (przy wdechu i wydechu). W wyniku chorób płuc szmery nad polami płucnymi mogą stać się jednak nieprawidłowe, co objawia się m.in. rzężeniem (grubo- i drobnobańkowym, np, w zapaleniu płuc), świstami (astma), furczeniem (zapalenie oskrzeli), tarciem opłucnowym (zapalenie opłucnej). Jak leczyć szmery oddechowe?

Osłuchiwanie płuc – szmery, świty, rzężenia w badaniu płuc

Osłuchiwanie jest jedną z części podstawowego, internistycznego czy pediatrycznego badania przedmiotowego pacjenta. Lekarz – z wykorzystaniem stetoskopu – osłuchuje wtedy przede wszystkim serce i płuca.

Osłuchiwanie płuc czy serca jest bardzo ważnym badaniem, ponieważ może ono pozwolić na uzyskanie wielu informacji o stanie zdrowia pacjenta. Umożliwia to wykrycie ewentualnych zjawisk akustycznych w postaci nieprawidłowych szmerów, świstów, trzasków, rzężenia.

W jego trakcie możliwe jest chociażby wysunięcie podejrzenia istnienia u pacjenta choroby serca (np. zwężenia zastawki aorty), oprócz tego również i choroby płuc mogą się manifestować właśnie poprzez różne nieprawidłowości, które można wykryć drogą osłuchiwania klatki piersiowej.

Szmer nad polami płucnymi – fizjologiczny i patologiczny

Osłuchiwanie wbrew pozorom wcale nie jest prostym badaniem płuc. Aby jego wynik był miarodajny, konieczne jest to, aby lekarz osłuchał dokładnie wszystkie wymagane rejony klatki piersiowej. Oprócz tego medykowi potrzebna jest również odpowiednia wiedza i doświadczenie w zakresie stwierdzania szmerów oddechowych – czasami rozróżnienie szmeru prawidłowego od patologicznego (zwłaszcza, gdy pacjent ma delikatne szmery w płucach) wcale nie jest łatwym zadaniem.

Szmery w płucach powstające w trakcie oddychania podzielić można dwojako: wyróżnia się szmery oddechowe fizjologiczne oraz szmery patologiczne. Zasadniczo więc można powiedzieć, że u zdrowej osoby w trakcie osłuchiwania zawsze powinien być słyszalny jakiś szmer nad polami płucnymi. Wyróżnia się dwa prawidłowe dźwięki przy badaniu układu oddechowego.

Prawidłowe szmery oddechowe – szmer oskrzelowy i pęcherzykowy

Do prawidłowych szmerów w płucach zalicza się szmer pęcherzykowy oraz szmer oskrzelowy. Nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy jest tym, który słyszalny jest przy osłuchiwaniu przeważającej części klatki piersiowej. Pojawia się on w związku z przepływem powietrza przez oskrzela płatowe oraz segmentowe, najgłośniejszy jest on przy wdechu, słychać go jednak również i przy wydechu (szczególnie na jego początku).

Drugi z wymienionych szmerów, szmer oskrzelowy, jest głośniejszy od szmeru pęcherzykowego i powinien on być słyszalny tylko nad dużymi oskrzelami oraz nad tchawicą.

Zdarza się, że szmer pęcherzykowy czy szmer oskrzelowy są jednak nieprawidłowe. Przykładowo może wystąpić ściszony szmer pęcherzykowy. Taka sytuacja może mieć miejsce np. u osób otyłych, ale i w przypadku obecności płynu w jamie opłucnej (woda w płucach) czy w razie istnienia u badanego rozedmy. Z kolei zaostrzony szmer pęcherzykowy pojawia się na skutek zwężenia światła oskrzeli na skutek opuchnięcia ich błony śluzowej (przyczyną może być nieżyt oskrzeli).

Patologiczny szmer oskrzelowy może być z kolei stwierdzany w lokalizacjach, w których nie powinien być on słyszalny (np. w obwodowych częściach płuc). Do takiej sytuacji doprowadzić może np. zapalenie płuc, ale i ropień płuca (czyli schorzenia, w których przypadku upośledzony może być transport powietrza do najdrobniejszych pęcherzyków płucnych).

Patologiczne szmery oddechowe – nieprawidłowe szmery w płucach

Szmer oddechowy bywa jednak również i nieprawidłowy. Wyróżnia się takie szmery patologiczne, jak:

  • rzężenia,
  • świsty,
  • furczenia,
  • tarcie opłucnowe,
  • skrzeczenia.

Rzężenie w płucach to szmer, który pojawia się, gdy dochodzi do wyrównania ciśnień pomiędzy różnymi rejonami dróg oddechowych. Są to krótkie szmery, pojawiające się w momencie kiedy to wcześniej zamknięte struktury układu oddechowego ulegają otwarciu. Wyróżnia się dwa ich rodzaje: rzężenia grubobańkowe (wywoływane np. przez rozstrzenie oskrzeli) oraz rzężenia drobnobańkowe (określane jako trzeszczenia w płucach, ich przyczyną może być zapalenie płuc, ale i włóknienie płuc).

Świsty w płucach mogą przebiegać jako szmery wdechowe lub szmery wydechowe. Przyczyną ich występowania są stany, gdzie drogi oddechowe ulegają zwężeniu – świst pojawia się, kiedy powietrze gwałtownie przechodzi przez układ oddechowy. Do świstu wdechowego może prowadzić zwężenie dużych struktur dróg oddechowych, spowodowane np. zapaleniem tchawicy lub zapaleniem krtani. Świsty wydechowe pojawiają się z kolei wtedy, kiedy zwężone są mniejsze, położone w głębszych częściach klatki piersiowej, drogi oddechowe. Ich przyczyną może być m.in. astma, ale i przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).

Co oznacza furczenie, a co tarcie opłucnej?

Furczenia w płucach to dźwięki o niskiej częstotliwości, które spowodowane są najczęściej obecnością wydzieliny w drogach oddechowych. Pojawiają się one przede wszystkim w przypadku zapalenia płuc czy oskrzeli.

Tarcie opłucnowe występuje wtedy, kiedy dochodzi do stykania się ze sobą obu blaszek opłucnej. Dźwięk ten porównuje się do tego, który słyszalny bywa podczas chodzenia po śniegu. Przyczyną tarcia opłucnowego może być zapalenie opłucnej, ale i wystąpienie nowotworu opłucnej.

Skrzeczeniami w płucach nazywa się z kolei szmery patologiczne, które stanowią niejako połączenie dwóch innych wcześniej opisanych: świstów i trzeszczeń. Najczęstszą przyczyną ich występowania jest alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych.

Nieprawidłowe szmery w płucach u dziecka

Patologiczne szmery oddechowe stwierdzone mogą być zarówno u dorosłego, jak i małych pacjentów. Szmery w oskrzelach u dziecka nie zawsze łatwo stwierdzić – trudności dotyczyć mogą szczególnie noworodków czy niemowląt.

U najmłodszych szmer pęcherzykowy nad polami płucnymi typowo jest nieco głośniejszy niż ten, który stwierdzany jest u osób dorosłych. Poza tym szmery w płucach u dziecka – zwłaszcza nieprawidłowe – brzmią analogicznie jak u starszych pacjentów.

Szmery płucne – diagnostyka chorób płuc

Kaszel i szmery w płucach – zwłaszcza takie, które stwierdzone zostały u badanego po raz pierwszy – nierzadko stanowią wskazanie do poszerzenia diagnostyki. Wykonywane mogą być różne badania, wszystko zależy od tego, jakie szmery odedchowe zostaną stwierdzone podczas badania. Przykładowo przy podejrzeniu, że pacjent może mieć zapalenie płuc, zlecone może zostać wykonanie badań laboratoryjnych (np. morfologii krwi, w której może wystąpić leukocytoza, czy oznaczeń wykładników stanu zapalnego).

Przy szmerach w płucach u palaczy, u których pojawił się nagle dręczący kaszel, wskazane może być wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej. Palenie papierosów stanowi w końcu czynnik ryzyka raka płuc, w związku z czym w opisanej wyżej sytuacji istnieje konieczność wykluczenia takiego właśnie podłoża objawów.

Szmery w dolnej części płuc, wykryte w trakcie osłuchiwania, mogą z kolei być przyczyną skierowania pacjenta do kardiologa. Stwierdzenie trzeszczeń w dolnych partiach płuc może bowiem być związane z wystąpieniem niewydolności serca.

Bibliografia:

  1. Interna Szczeklika 2016/2017, red. P. Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna
  2. https://www.healthline.com/health/breath-sounds
  3. Pasterkamp H. et al., Respiratory Sounds, Advances Beyond the Stethoscope, Am J Respir Crit Care Med Vol. 156. pp. 974–987, 1997.
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.07.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Przeziębienie – jak je leczyć?

Przeziębienie jest potocznie nazywane grypą, ale tylko kilka, kilkanaście procent zachorowań jest wywołanych przez wirusa ...

Pneumocystoza – przyczyny, objawy, leczenie

Pneumocystoza to grzybicze zapalenie płuc. Spotykane jest najczęściej u pacjentów z zaburzeniami układu odpornościowego. U ...

Długo utrzymujący się kaszel – jakie są przyczyny ciągłego kaszlu?

Przyczyny długo utrzymującego się kaszlu wbrew pozorom nie muszą wskazywać na infekcję górnych dróg oddechowych. ...

Rodzaje kaszlu

Kaszel jest to odruchowe, gwałtowne wypchnięcie dużej ilości powietrza z dróg oddechowych, powodujące usunięcie powstałej ...

Nowotwory płuc

Nowotwory płuc to różnorodna grupa chorób, stanowiąca obecnie przyczynę 1/3 wszystkich zgonów z powodu chorób ...

Wirusowe zapalenie gardła – przyczyny, objawy i leczenie ostrego zapalenia gardła

Zapalenie gardła zazwyczaj wywołują wirusy. Ostre zapalenie gardła pojawia się przy spadku odporności. Objawy zapalenia ...

Histoplazmoza

Histoplazmoza jest chorobą wywoływaną przez grzyb zwany Histoplasma capsulatum. Jej przebieg jest zazwyczaj łagodny, jednak ...

Płytki oddech – jakie są przyczyny?

Płytki oddech może być objawem różnych łagodnych oraz ciężkich chorób i zaburzeń. Przyczynami spłycenia oddechu ...

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza jest bardzo często występującą chorobą dziedziczną, dotyczącą układu oddechowego, pokarmowego oraz rozrodczego. Choroba ta ...

Szmery oddechowe – świsty, furczenia, trzeszczenia, tarcia, skrzeczenia – co oznaczają?

Podczas osłuchiwania płuc lekarz jest w stanie stwierdzić, czy szmery oddechowe u pacjenta są prawidłowe. ...

Jakie są przyczyny ciągłych, nawracających przeziębień i jak leczyć częste infekcje?

Częste przeziębienia są zwykle efektem znacznego spadku odporności. Ciągłe przeziębienia są także problemem ludzi starszych ...

Tachypnoe – przyspieszony i szybki oddech – przyczyny i objawy

Tachypnoe to inaczej przyspieszone oddychanie, oznacza podwyższoną częstość oddechów na minutę. Do potencjalnych przyczyn tachypnoe ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon