Badanie osadu w moczu – co oznaczają, jak odczytać i interpretować wyniki?

Badanie osadu w moczu powinno się wykonywać przynajmniej raz w roku, szczególnie u osób cierpiących na: choroby układu moczowego, cukrzycę, nadciśnienie czy żółtaczkę. To parametr oznaczany podczas tradycyjnego badania moczu (na jego podstawie można wykazać np. obecność nabłonków i ocenić poziom leukocytów) Wyniki mogą wskazywać na schorzenia, jak np. zapalenie dróg moczowych czy zapalenia nerek. Osad w moczu należy badać również u kobiet w ciąży.

Ogólne badanie moczu z osadem

Badanie moczu jest jednym z najczęściej zlecanych przez lekarza badań, które umożliwia wykrycie chorób jeszcze w stanie bezobjawowym. Pośród wielu oznaczanych parametrów dokonuje się również oceny osadu w moczu.

Za pomocą badania osadu moczu możemy m.in.: wykazać obecność nabłonków i wałeczków, ocenić poziom: leukocytów, erytrocytów, składników mineralnych, a także stwierdzić, czy w układzie moczowym obecne są drobnoustroje.

Osad moczu – kiedy badać?

Badanie ogólne moczu powinno się wykonywać kontrolnie raz w roku. Szczególnym wskazaniem są:

  • choroby układu moczowego, np.: powikłania odmiedniczkowego zapalenia nerek, ostra i przewlekła niewydolność nerek,
  • ciąża,
  • częste oddawanie moczu (częstomocz),
  • cukrzyca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • żółtaczka,

Osad moczu należy badać również w przypadku obecność wysokiego lub niskiego poziomu sodu we krwi.

Co się bada w osadzie moczu?

W uzyskanej od pacjenta próbki moczu poszukuje się poszczególnych elementów osadu moczu, a mianowicie: erytrocyty, obecność leukocytów, wałeczkomocz, nabłonki, kryształy oraz bakterie.

Obecność erytrocytów – w badaniu mikroskopowym można wykryć maksymalnie 3 erytrocyty (krwinki czerwone) w polu widzenia. Norma to ≤3 erytrocyty w polu widzenia. Obecność krwinek czerwonych w moczu przemawia za krwiomoczem lub krwinkomoczem. Wskazana jest dalsza diagnostyka.

Obecność leukocytów – leukocyturia. Tak samo jak z krwinkami czerwonymi norma dobowego wydalania krwinek białych to wartość poniżej 3mln. W teście paskowym wynik dodatni jest w momencie wykrycia 4–5 leukocytów w polu widzenia podczas oznaczenia pod mikroskopem. Stwierdzenie obecności leukocytów we krwi nie jest pozytywnym objawem, oznacza stan chorobowy np. zapalenie dróg moczowych, wywołane bakteriami, wirusami, grzybami, pasożytami.

Obecność wałeczków w moczu (wałeczkomocz) – wałeczki to białka, które są wydzielane do moczu na odcinku cewek dalszych nefronów i uformowane są w walec. Trzeba pamiętać, że wałeczkomocz może wystąpić po intensywnym treningu albo w stanach gorączkowych. Wałeczki w moczu dzielimy na kilka typów:

  • szkliste – są one bez znaczenia diagnostycznego,
  • ziarniste – wykrycie tych obiektów wskazuje na uszkodzenie miąższu nerkowego,
  • leukocytowe – zawierają krwinki białe, przeważnie występują u chorych z odmiedniczkowym zapaleniem nerek,
  • erytrocytowe – w swoim składzie posiadają niezmienione krwinki czerwone, lub ich fragmenty. Nasuwającą się przyczyną jest zapalenie kłębuszków nerkowych,
  • nabłonkowe – w swoim składzie zawierają komórki cewek nerkowych. Rozpoznaniem może być uszkodzenie cewek nerkowych.

Krystaluria – w moczu mogą pojawić się następujące kryształy cystyny, tyrozyny, ksantyny, kryształy kwasu moczowego, fosforanu, moczanów, szczawianu wapnia, fosforan, węglanu wapnia, fosforanu magnezowo – amonowego są zależne od pH. Określenie charakteru tych kamieni pozwala łatwiej dobrać dietę w leczeniu kamicy nerkowej i wyeliminować ewentualną przyczynę.

Śluz w moczu – jeżeli występuje w moczu, może wskazywać na zakażenie dróg moczowych, należy brać pod uwagę znaczną produkcję tego śluzu i obfite jego wydzielanie.

Drobnoustroje – w badaniu mikroskopowym może stwierdzić obecność bakterii w moczu, pasożytów w skali mikro, strzępków grzybów. Bakterie w układzie moczowym najczęściej wywołują dróg moczowych – głównie pęcherza moczowego oraz cewki moczowej. Grzybem najczęściej atakującym ten układ jest Candida, jest to grzyb z rodzaju drożdżaków, na niego szczególnie narażone są kobiety w ciąży. Zakażenie dróg często wiąże się z grzybicą pochwy. Stan zapalny może wywołać również mały pasożyt, a mianowicie rzęsistek pochwowy.

Kiedy badać czy w moczu jest osad?

Badanie ogólne moczu jest najczęściej zlecanym badaniem ze względu na jego bezbolesny przebieg, prostotę oraz skuteczność. Badanie osadu moczu zaleca się wykonać kontrolnie przynajmniej raz do roku, szczególnej kontroli powinni być poddawani pacjenci z chorobami układu moczowego.

Badanie moczu pozwala wykryć dysfunkcję nerek – w tym kamicę nerkową, zakażenia dróg moczowych, w chorobach układowych – toczeń trzewny, skrobiawica. Często stosowane jest w kontroli powikłań chorób cywilizacyjnych takich jak nadciśnienie, cukrzyca oraz u osób otyłych.

Ogólne badanie moczu powinno być regularnie zlecane chorym z żółtaczką, przy obecności wysokiego lub niskiego poziomu sodu we krwi, przy wzmożonym oddawaniu moczu (poliuria, nykturia), z powikłaniami odmiedniczkowego zapalenia nerek. Jest jednym z podstawowych elementów diagnostyki u kobiet w ciąży oraz u osób starszych.

Osad w moczu – przygotowanie i przebieg badania

Badanie wykonuje się na podstawie uzyskanej od pacjenta próbki moczu, który należy oddać do sterylnego pojemnika (można go kupić w aptece lub otrzymać w poradni), po porannej toalecie miejsca intymnego (dokładne umycie ujścia cewki moczowej), ze środkowego strumienia (pierwszą porcję moczu należy oddać do toalety, następną do pojemnika, a ostatnią ponownie do toalety). Otrzymaną próbkę do badania osadu w moczu należy jak najszybciej dostarczyć do analizy.

Podczas przygotowania próbki do badania osadu w moczu ważne jest, aby jej nie zanieczyścić, ponieważ może to zafałszować wynik badania. Mocz należy umieścić w sterylnym pojemniku, należy uważać, aby nie zanieczyścić pobranej próbki.

Pacjenci powinni skonsultować z lekarzem przyjmowane: leki, suplementy diety, witaminy, ponieważ niektóre z nich (np. witamina C) mogą mieć wpływ na otrzymanie fałszywego wyniku badania moczu. Należy być na czczo. Ostatni posiłek zaleca się spożyć około godziny 18 w dniu poprzedzającym badanie i analizę moczu.

Osad moczu – normy

Wśród wyników badania osadu moczu znajdziemy poszczególne parametry (obok parametru podano opis prawidłowego wyniku):

  • erytrocyty – 34 w polu widzenia,
  • leukocyty – 45 w polu widzenia,
  • bakterie w moczu – nieobecne,
  • nabłonki płaskie – 35 w polu widzenia,
  • nabłonki okrągłe – nieobecne,
  • wałeczki (szkliste – 23 w polu widzenia; wałeczki ziarniste, leukocytowe, erytrocytowe, nabłonkowe – nieobecne).

Badanie osadu w moczu – wyniki

  • Więcej erytrocytów w moczu w polu widzenia świadczy o: krwiomoczu, krwiomoczu kłębuszkowym, pozakłebuszkowym.
  • Obecność bakterii wskazuje na zakażenie układu moczowego – bakteriuria.
  • Więcej leukocytów w moczu w polu widzenia może wskazywać na leukocyturię, która może świadczyć o zakażeniu dróg moczowych.
  • Pojawienie się większej ilości nabłonków płaskich może świadczyć o zapaleniu dróg moczowych.
  • Pojawienie się większej ilości nabłonków okrągłych może oznaczać uszkodzenie cewek nerkowych.
  • Wałeczki szkliste – brak znaczenia diagnostycznego.
  • Obecne wałeczki ziarniste – uszkodzenie miąższu nerkowego.
  • Obecne wałeczki leukocytowe – możliwe odmiedniczkowe lub śródmiąższowe zapalenie nerek.
  • Obecne erytrocytowe wałeczki w moczu – możliwe zapalenie kłębuszków nerkowych.
  • Obecne wałeczki nabłonkowe – uszkodzenie cewek nerkowych.

Badanie osadu moczu – kiedy wynik może być nieprawidłowy?

Jest to badanie obarczone błędem diagnostycznym. Fałszywy wynik najczęściej powstaje na podstawie złego zebrania próbki np. nie umycie miejsca ujścia cewki moczowej przed oddaniem moczu, umieszczenie próbki w zanieczyszczonym pojemniku, zanieczyszczenie próbki wydzieliną pochodzącą z pochwy. Nieprawidłowy wynik badania osadu moczu może również spowodować nadmierne spożywanie witaminy C, a także niektóre leki.

Należy się starać, aby wszystkie zalecenia prawidłowego pobrania, a także dostarczenia próbki moczu do laboratorium nie były zaniedbane. Badanie osadu moczu jest bardzo ważnym i sprawdzonym badaniem diagnostycznym.

W przypadku pojawienia się niepokojących elementów w moczu należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, aby podjąć odpowiednie leczenie oraz zlokalizować przyczynę pojawienia się odchyleń od normy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 10.07.2017

Oceń:
4.6


Może cię

USG (ultrasonografia) 3D

Badanie USG 3D to w pełni nieinwazyjna metoda stosowana w diagnostyce prenatalnej pozwalająca na dokładne ...

RTG w ciąży

Ciężarne wymagają szczególnej uwagi w kwalifikowaniu do badań z udziałem promieni rentgenowskich. Bezpieczeństwo stosowania promieni ...

VDRL – badanie – wskazania, przygotowanie, normy i wyniki badania VDRL

Oznaczenie odczynu VDRL wykonywane jest w celu diagnozowania i monitorowania leczenia kiły. Stanowi też jedno ...

Badanie białka w moczu

Badanie białek w moczu wykonywane jest podczas badania ogólnego moczu, przy ocenie czynności nerek oraz ...

Badanie położnicze

Badanie położnicze ciężarnej i rodzącej kobiety składa się z kilku elementów, które są niezbędne w ...

Wideo – Badanie moczu

Badanie ogólne moczu jest podstawowym badaniem diagnostycznym w nefrologii, które mimo swojej prostoty wnosi bardzo ...

Badanie KTG

Pod koniec ciąży niektórym ciężarnym zleca się wykonanie badania kardiotokograficznego, czyli KTG. Badanie to wykonuje ...

Badanie ginekologiczne USG przez powłoki brzuszne

Badanie USG przez powłoki brzuszne jest najczęściej stosowane jako badanie prenatalne. Jako badanie w ciąży ...

Badanie beta hCG – normy i wyniki gonadotropiny kosmówkowej

Badanie hCG (gonadotropina kosmówkowa) wykonywane jest w celu stwierdzenia ciąży naturalnej, jak i tej w ...

Różyczka a ciąża

Różyczka w ciąży jest niebezpieczna. Zakażenie wirusem różyczki u kobiety ciężarnej może wywołać bardzo groźne ...

Kordocenteza – kiedy, wskazania, co wykrywa, wynik, powikłania

Kordocenteza to inwazyjne badanie prenatalne krwi polegającym na nakłuciu sznura pępowinowego u ciężarnej kobiety przez ...

Kalendarz badań w ciąży

Współczesna medycyna umożliwia leczenie niektórych wad rozwojowych w czasie ciąży lub po jej rozwiązaniu, dlatego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon