Szmery oddechowe – świsty, furczenia, trzeszczenia, tarcia, skrzeczenia – co oznaczają?

Brak zdjęcia

13 czerwca 2018

Podczas osłuchiwania płuc lekarz jest w stanie stwierdzić, czy szmery oddechowe u pacjenta są prawidłowe. Pomaga to w rozpoznawaniu chorób układu oddechowego. Wszelkie nieprawidłowości, takie jak: świsty, furczenia, trzeszczenia, tarcia czy skrzeczenia w drogach oddechowych świadczą o pewnych nieprawidłowościach. Najczęściej zmiany osłuchowe u dorosłych czy u dzieci to objaw m.in.: astmy, zapalenia płuc czy oskrzeli lub POChP. 

Szmery oddechowe w osłuchiwaniu płuc

Szmer oddechowy (respiratory sounds) to odgłosy słyszalne w trakcie osłuchiwania płuc. Powstają w wyniku przepływu powietrza przez drogi oddechowe i pęcherzyki płucne. Osłuchiwanie to jedno z pierwszych badań przedmiotowych, jakie lekarz wykonuje przy podejrzeniu chorób układu oddechowego. Często wykonuje się je rutynowo przy zwykłej wizycie u lekarza rodzinnego.

Podczas badania najpierw osłuchuje się porównawczo symetryczne pola nad obydwoma płucami. W tym celu badający zazwyczaj badający przykłada słuchawkę do kilku miejsc na plecach, po bokach klatki piersiowej oraz z przodu, w jej górnej części. Ma to na celu sprawdzenie, czy słyszalny szmer oddechowy jest symetryczny oraz powierzchowną ocenę obecnych szmerów. Następnie przechodzi się do szczegółowego osłuchiwania konkretnych części płuc lub znalezionych wcześniej nieprawidłowości. Pacjent w czasie badania i diagnostyki zmian osłuchowych w płucach powinien oddychać równo, spokojnie i przez nos. W niektórych przypadkach lekarz może poprosić o kilka głębszych wdechów lub kaszlnięcie.

Szmer pęcherzykowy i szmer oskrzelowy

Należą do nich szmer pęcherzykowy i szmer oskrzelowy. Prawidłowo szmer pęcherzykowy powinien być słyszalny nad polami płucnymi w czasie wdechu i wydechu. Przypomina on „wypowiedzianą szeptem głoskę f”. Szmer zaostrzony występuje np. w początkowym okresie zapalenia płuc. Delikatny szmer występuje jeśli spada napięcie mięśni oddechowych, w przypadku rozedmy, obecności płynu lub powietrza w jamie opłucnej (przestrzeń pomiędzy opłucną a ścianą klatki piersiowej oraz u osób ze zdeformowaną klatką piersiową. Szmer pęcherzykowy może być w ogóle niesłyszalny, jeśli doszło do niedodmy, odmy opłucnowej lub w jamie opłucnej zebrała się znaczna ilość płynu.

Szmery w oskrzelach prawidłowo są słyszalne tylko nad tchawicą i dużymi oskrzelami. Jeśli występują w innych częściach płuc, mogą sugerować naciek zapalny danej części płuca lub krwotok.

Szmery w płucach – dodatkowe szmery oddechowe

Do dodatkowych szmerów oskrzelowych zaliczamy: rzężenia, trzeszczenia, świsty, furczenia, skrzeczenia, tarcie opłucnowe.

Rzężenia powstają, kiedy zalegająca w oskrzelach wydzielina przesuwa się razem z powietrzem w czasie oddechu. Niektóre rzężenia w oskrzelach pojawiają się po kaszlu, inne są obecne tylko w czasie normalnego oddychania. Stąd należy je osłuchiwać w obydwu przypadkach. Jeśli wydzielina znajduje się w oskrzelach o dużej średnicy, powstają rzężenia grubobańkowe. Analogicznie, jeśli wydzielina zalega w drobnych oskrzelach mówimy o rzężeniach drobnobańkowych.

Zazwyczaj rzężenia pojawiają się w zapaleniu oskrzeli. Zmiany drobnobańkowe w obwodowych częściach płuca mogą świadczyć o pojedynczym ognisku zapalnym, gruźlicy lub zawale płuca. Rzężenia grubobańkowe słyszalne w miejscu, gdzie nie znajdują się duże oskrzela, wskazują na obecność jamy np. po przebytej gruźlicy. Podobne zmiany w dolnych częściach płuca mogą również być oznaką rozstrzenia oskrzeli. Rozstrzenie to nic innego jak nieodwracalne poszerzenie światła oskrzeli. Może być chorobą wrodzoną lub wtórną do ciężkich zakażeń bakteryjnych.

Trzeszczenie w płucach

Trzeszczenia przypominają dźwiękiem bardzo drobne rzężenia. Są też czasem porównywane do odgłosu chodzenia po zmrożonym śniegu. Powstają kiedy sklejone sąsiadujące ze sobą pęcherzyki płucne rozklejają się w czasie wdechu. Trzeszczenie w płucach występują często jako objaw płatowego zapalenia i rozpoczynającego się obrzęku płuc. Trzeszczenia u podstawy klatki piersiowej są częstym objawem osób przewlekle chorych, długo przebywających w pozycji leżącej. W wyniku zastoju w krążeniu dochodzi u nich właśnie do obrzęku w dolnych partiach płuc.

Stridor, czyli świsty w płucach

Świsty to dźwięki turbulentnego (chaotycznego) powietrza przepływającego przez zwężone drogi oddechowe. Takie zwężenie nazywamy obturacją. Zwężenie dróg oddechowych położonych poza klatką piersiową, jak np.: porażenie strun głosowych, zapalenie krtani, tchawicy lub obecność ciała obcego, powoduje świsty wdechowe. Bardzo głośny świst wdechowy to tzw. stridor oddechowy. Może być słyszalny bez użycia stetoskopu. Obturacja dróg oddechowych wewnątrz klatki piersiowej powoduje świsty wydechowe. Występują one w astmie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) lub po zachłyśnięciu. Wydechowe świsty u palaczy (świszczący oddech u palacza) świadczą o przewlekłym zapaleniu oskrzeli. Dym tytoniowy jest czynnikiem drażniącym drogi oddechowe. Świszczący oddech po papierosach jest efektem reakcji zapalnej i odruchowego skurczu oskrzeli.

Skrzeczenie oraz furczenie w oskrzelach i płucach

Furczenia to szmery podobne do świstów ale o niższej częstotliwości. Powstają gdy w oskrzelach zalega zbita, śluzowa wydzielina, a przepływające powietrze odrywa jej fragmenty. Objaw ten zdarza się w zapaleniu oskrzeli i w napadzie astmy oskrzelowej. Skrzeczenia to szmery w klatce piersiowej, na które składają się krótkie świsty i trzeszczenia. Zdarzają się u pacjentów z alergicznymi lub śródmiąższowymi chorobami płuc.

Szmer oddechowy – tarcie opłucnowe

Tarcie opłucnowe to dźwięk podobny do „pocierania palcem grzbietu dłoni przyłożonej do ucha”. Powstaje jako następstwo ocierania się o siebie obydwu blaszek opłucnej. Opłucna to cienka błona, w której znajdują się płuca. Jedna z jej warstw wyściela od wewnątrz klatkę piersiową, a druga pokrywa płuca. Jeśli opłucna jest zmieniona chorobowo w wyniku zapalenia lub procesu nowotworowego, dochodzi do tarcia pomiędzy jej blaszkami.

Szmery oddechowe – szmery w płucach u dzieci

Układ oddechowy dzieci różni się istotnie od dorosłych. Dużo łatwiej dochodzi do obturacji oskrzeli. Dzieci są też bardziej narażone na infekcje układu oddechowego. Dlatego też, zwraca się szczególną uwagę na zmiany osłuchowe w płucach u dzieci.

Do aspiracji ciała obcego najczęściej dochodzi u niemowląt. Kiedy pojawia się nagła duszność u dziecka i towarzyszą jej zmiany takie jak osłabienie szmeru pęcherzykowego nad daną częścią płuca lub świst wdechowo-wydechowy, zawsze należy brać pod uwagę, że oskrzele zostało zatkane przez ciało obce. Jeśli zaaspirowany przedmiot był niewielkich rozmiarów, mógł doprowadzić do zamknięcia małego oskrzela. W takiej sytuacji duszności mogą nie wystąpić. Za to po pewnym czasie, wokół przedmiotu może rozwinąć się stan zapalny, któremu będą towarzyszyć rzężenia.

Świst wdechowy u dziecka może być objawem podgłośniowego zapalenia krtani lub zapalenia nagłośni. Stany zapalne górnych dróg oddechowych u dzieci mogą prowadzić do całkowitego zamknięcia dróg oddechowych w wyniku obrzęku. W takich sytuacjach konieczna jest jak najszybsza interwencja lekarska. Pomocne w tym wypadku może być oddychanie chłodnym, wilgotnym powietrzem.

Najczęstszą postacią kliniczną zakażenia dolnych dróg oddechowych u dzieci do drugiego roku życia jest zapalenie oskrzelików. Jest to infekcja wirusowa, która przebiega z dusznością, świszczącym oddechem. Osłuchowo obecne są trzeszczenia i świsty.

Bibliografia:

  • P. Gajewski (red.): Interna Szczeklika 2015. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2015; s. 600-601.
  • E. Szczeklik, A. Szczeklik: Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Wyd. VII. Warszawa: PZWL, 1979; s. 90-99.
  • R. Grenda, W. Kawalec, H. Ziółkowska (red.): Pediatria. Komplet. Tom 1 i 2. Warszawa: PZWL, 2013; s. 295-329.
Opublikowano: ; aktualizacja: 13.06.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Co wywołuje napad astmy?

Napad astmy (czyli dychawicy oskrzelowej) może być wywołany alergenami, między innymi zanieczyszczeniem powietrza, drażniącymi czynnikami ...

Chlamydia pneumoniae – objawy, leczenie, wyniki badania

Chlamydia pneumoniae (Chlamydophila pneumoniae) to typowo ludzki patogen, który przenoszony jest z człowieka na człowieka. ...

Suchość w nosie – jakie są przyczyny wysuszonej śluzówki nosa? Jak nawilżyć nos?

Suchość w nosie powoduje ból, krwawienia i uniemożliwia prawidłowe oczyszczanie powietrza, którym oddychamy. Wysuszona śluzówka ...

Rak krtani – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, przerzuty, leczenie, śmiertelność

Rak krtani to najczęściej występujący nowotwór złośliwy w obrębie głowy i szyi. Wśród przyczyn jego ...

Podrażnione i suche gardło – domowe sposoby na swędzenie gardła

Nieprzyjemne drapanie w gardle może oznaczać, że jest to jedynie suchość spowodowana niewystarczającym nawilżenie powietrza. ...

Bezdech senny – leczenie

Nocne epizody zatrzymania oddychania niosą za sobą dość uciążliwe, a czasem niebezpieczne skutki. Obturacyjny bezdech ...

Szmery w płucach – fizjologiczny, patologiczny oddechowy szmer pęcherzykowy i oskrzelowy

Przyczyna szmerów w płucach może być fizjologiczna lub patologiczna. Podczas osłuchiwania klatki piersiowej dają się ...

Nieżyt gardła – jakie są objawy i leczenie przewlekłego nieżytu gardła?

Najczęstszą przyczyną przewlekłego nieżytu gardła jest stan zapalny. Zapalenie gardła może być wywołane przez wirusy ...

Astma aspirynowa

Astma aspirynowa to jednostka chorobowa, której istotą jest stan nasilonej reakcji organizmu w odpowiedzi na ...

Rak płuc

Rak płuc to obecnie najczęściej występujący nowotwór złośliwy współczesnego społeczeństwa. Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak ...

Męczący, duszący kaszel po papierosach – co oznacza, jak wygląda i jak go leczyć?

Osoby, które przez długi czas palą papierosy, często zmagają się z problemem przewlekłego kaszlu. Zdarza ...

Wirus RSV

Do zakażenia wirusem RSV dochodzi na drodze kropelkowej. Wirus RSV najczęściej atakuje niemowlęta i małe ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon