Ścięgno Achillesa – zapalenie i uszkodzenie

Ścięgno Achillesa odgrywa dużą rolę podczas chodu, biegu i skoku. Jest często narażone na przeciążenia. Patologie w obrębie ścięgna Achillesa dotykają najczęściej mężczyzn uprawiających sport na poziomie zawodowym oraz rekreacyjnym. Najczęściej lekarze rozpoznają zapalenie ścięgna Achillesa. Rzadziej diagnozowane jest uszkodzenie ścięgna – jego zerwanie lub naderwanie, wówczas potrzebna jest operacja.

Czym jest ścięgno Achillesa?

Ścięgno Achillesa inaczej ścięgno piętowe jest największym i najsilniejszym ścięgnem w organizmie człowieka. Jego długość wynosi 15 cm; stanowi przedłużenie mięśnia trójgłowego łydki i kończy się na dolnej powierzchni guza piętowego. Jest odpowiedzialne za przenoszenie siły tylnych mięśni podudzia na stopę, czyli za ruch zgięcia. Odgrywa dużą rolę podczas chodu, biegu i skoku odrywając piętę od podłoża i unosząc ciało na końce palców. Ścięgno Achillesa jest często narażone na przeciążenia. Patologie w obrębie ścięgna Achillesa dotykają najczęściej mężczyzn uprawiających sport na poziomie zawodowym oraz rekreacyjnym, w tym 50% dotyczy biegaczy, 11% piłkarzy a 10% tenisistów. Sporadyczne wysiłki fizyczne, bez wcześniejszego treningu i rozgrzewki, powodują występowanie patologicznych napięć i naprężeń w ścięgnie, co prowadzi do wielu mikrourazów, które powtarzając się doprowadzają do jego uszkodzeń. Rzadziej jego urazów doświadczają osoby prowadzące siedzący tryb życia.

Przyczyny uszkodzeń ścięgna Achillesa

Przyczyny uszkodzenia ścięgna Achillesa są najczęściej wieloczynnikowe, wśród nich można wymienić:

  • czynniki związane z naturalnym procesem starzenia się elementów kostno-stawowych (degeneracja ścięgna, pogorszenie jego unaczynienia, zmiany morfologiczne w gęstości kolagenu i zawartości wody w ścięgnie, zmniejszeniem siły mięśniowej ścięgna i wzrost jego sztywności),
  • czynniki związane są z naszym trybem życia i aktywnością fizyczną (nadmierne obciążenie ścięgna podczas uprawiania sportu, nieodpowiednie przygotowanie do aktywności fizycznej, niewłaściwe i źle dobrane obuwie,
  • choroby ogólnoustrojowe (otyłość, dna moczanowa),
  • dysfunkcje pięty, stopy oraz podudzia, które nierównomierne obciążają ścięgno i predysponują do jego uszkodzeń (stopa płasko-koślawa, przebyte urazy i niestabilność stawu skokowego, zmniejszona elastyczność mięśni łydki).

Objawy uszkodzeń ścięgna Achillesa

Objawy zapalenia ścięgna Achillesa rozwijają się stopniowo i mogą pojawić się w trakcie zwiększonej aktywności fizycznej lub po jej zakończeniu. Później ból towarzyszy pacjentowi coraz częściej, pojawia się podczas rozgrzewki, truchtu, chodzenia czy nawet w spoczynku. Ścięgno jest często bolesne przy samym dotyku. Należy jednak pamiętać, że ból jest tylko objawem, a charakter zmian może być różnorodny. Zdarza się, że pacjenci zauważają trzeszczenie w ścięgnie, zgrubienia na jego przebiegu oraz sztywność szczególnie po dłuższym unieruchomieniu. W przypadku długotrwałych dolegliwości może dojść do osłabienia siły mięśni stopy, co utrudnia wspinanie się na palce lub stanie na jednej nodze.

Rodzaje urazów ścięgna Achillesa

Do najczęstszych rodzajów uszkodzeń ścięgna Achillesa należą:

  • stan zapalny ścięgna, otaczających go tkanek miękkich lub kaletki maziowej (między kością piętową a ścięgnem) z powodu nagłego podrażnienia lub przeciążenia,
  • częściowe lub całkowite przerwania ścięgna (podczas skoku, nagłego startu do biegu),
  • uraz bezpośredni w ścięgno (nagłe kopnięcie w napięte ścięgno)
  • oderwanie przyczepu ścięgna z guza piętowego

Do całkowitego lub częściowego zerwania najczęściej dochodzi nagle podczas aktywności fizycznej. Pacjent słyszy charakterystyczny głośny trzask i ma poczucie uderzenia w łydkę. Bezpośrednio po zerwaniu zauważa się niemożność wspięcia na palce a także utrudnienie chodzenia. Następnie pojawia się ból, krwiak z wylewem podskórnym, zaczerwienienie okolicy i obrzęk. Często można wyczuć przerwę na przebiegu ścięgna.

Leczenie ścięgna Achillesa

Z dolegliwościami ścięgna należy udać się jak najszybciej do lekarza ortopedy. W procesie badania należy ustalić rodzaj zmian jakie zachodzą w ścięgnie. Jeśli doszło do całkowitego zerwania ścięgna lekarz może palpacyjnie wyczuć przerwę w przebiegu ścięgna, co więcej osłabiony lub zniesiony jest ruch zgięcia stopy i niemożliwe jest stanięcie na palcach. W przypadku urazu częściowego warto zrobić dla pewności badanie RTG lub USG aby dokładnie stwierdzić rodzaj i miejsce uszkodzenia.

Leczenie zachowawcze jest dobrym rozwiązaniem w przypadku stanu zapalnego, przewlekłego bólu ścięgna oraz częściowych uszkodzeń, rzadko w całkowitych. Zalecane jest również u osób starszych, z chorobami ogólnoustrojowymi. Dobry program rehabilitacyjny w większości przypadków powoduje zmniejszenie bólu, polepszenie funkcji ścięgna oraz powrót do poprzedniej aktywności. W leczeniu zachowawczym stosujemy:

  • unieruchomienie chorej kończyny w ortezie (typu but) z regulowanym kątem zgięcia stopy oraz odciążanie jej przy pomocy kul łokciowych, jeśli doszło do częściowego zerwania ścięgna. W ciągu 6-8 tygodni możliwe jest zbliżenie się zerwanych fragmentów ścięgna i odtworzenie jego ciągłości,
  • w ostrym stanie zapalnym - zaniechanie wysiłku fizycznego, stosowanie zimnych okładów w celu zmniejszenia opuchlizny oraz zakładanie miękkiej ortezy stabilizującej i odciążającej chore ścięgno i staw skokowy,
  • farmakoterapię; stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne doustnie lub bezpośrednie iniekcje w ścięgno,
  • fizykoterapię: głównie zabiegi przyśpieszające gojenie, regenerujące i zmniejszające stan zapalny takie jak: pole magnetyczne, laseroterapię, ultradźwięki, jonoforezę oraz krioterapię,
  • ćwiczenia lecznicze: delikatnie rozciągające ścięgno oraz przykurczone grupy mięśniowe, poprawiające ruchomość i ustawienie stawu skokowego, stymulujące kontrolę nerwowo-mięśniową oraz poprawiające czucie głębokie wykonywane z fizjoterapeutą,
  • terapię manualną tkanek miękkich w celu przywrócenia ich elastyczności, ruchomości i przyśpieszenia procesu gojenia,
  • kinesiotaping, czyli odpowiednią aplikację specjalnych elastycznych plastrów na chore ścięgno Achillesa (obejmującą również podeszwę stopy oraz tylną stronę podudzia) w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych, odciążenia, stworzenia warunków do jego regeneracji oraz skorygowania ustawienia stopy,
  • PRP – zabieg z użyciem osocza bogato płytkowego, którego celem jest poprawa i przyspieszenie gojenia uszkodzonych tkanek. Uzyskaną frakcję osocza bogatopłytkowego uzyskuje się z własnej krwi pacjenta, następnie przygotowuje się z jej koncentrat w odpowiedniej aparaturze i podaje się go pod kontrolą USG w formie iniekcji w uszkodzony fragment tkanki miękkiej. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, a pacjent może opuścić klinikę zaraz po zabiegu. Skuteczność procedury jest bardzo wysoka.

W przypadku całkowitych zerwań ścięgna lekarze częściej decydują się na leczenie operacyjne, które ma na celu zbliżenie i zszycie ze sobą dwóch przerwanych końców ścięgna. Jeśli w ścięgnie występują dodatkowo zmiany zwyrodnieniowe i degeneracyjne, zerwane ścięgno wzmacnia się dodatkowo własnym przeszczepem pobranym ze ścięgna wybranego mięśnia.

Postępowanie rehabilitacyjne należy rozpocząć jak najszybciej po zabiegu i uwarunkowane jest techniką operacyjną oraz powikłaniami. Tradycyjnie po rekonstrukcji zakłada się gips udowy na okres około miesiąca, potem się go skraca do podudzia na dwa tygodnie. W tym okresie może dojść do zaników mięśniowych, zrostów oraz zmniejszenia ruchomości i odżywienia stawów. Rehabilitacje zaczynamy od nauki prawidłowego obciążania kończyny z użyciem kul, ważne jest zachowanie prawidłowej ruchomości w stawie kolanowym i biodrowym oraz zwiększanie siły mięśni posturalnych. Potem wprowadzamy bardziej zaawansowane ćwiczenia rozciągające, zwiększające siłę i elastyczność, poprawiające czucie głębokie oraz naukę chodu. Dążymy do przywrócenia maksymalnych możliwości kończyny. Pełny powrót do aktywności fizycznej zalecany jest po 5-6 miesiącach od zabiegu.

Analiza wielu badań pozwala stwierdzić, że leczenie zachowawcze niesie ze sobą ryzyko ponownego zerwania ścięgna, aczkolwiek jest tak samo skuteczne jak leczenie operacyjne w przypadku odpowiedniej rehabilitacji, która minimalizuje stopień ryzyka wystąpienia powikłań.

Profilaktyka związana z urazami ścięgna Achillesa

Zwłaszcza po leczeniu zachowawczym ważne jest wdrożenie pewnych zachowań profilaktycznych by nie doszło do kolejnych zapaleń, urazów i chronicznie odnawiających się dolegliwości bólowych ścięgna Achillesa. Głównym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zapaleń ścięgien jest brak elastyczności i siły mięśni. Dlatego trzeba pamiętać o odpowiedniej rozgrzewce i stretchingu ścięgna oraz głównych grup mięśniowych przed treningiem. Jeśli będziemy stosować się do wymienionych wskazań, powinniśmy uniknąć większości problemów ze ścięgnami. Jeśli jednak poczujemy, że coś jest nie tak i rozpoznamy stan zapalny, koniecznie ponownie trzeba udać się do specjalisty.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Niestabilność stawu skokowego

Niewinne skręcenie może niestety prowadzić to do naciągnięcia lub naderwania torebki stawowej oraz więzadeł i ...

Skręcenie stawu skokowego – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja skręconego stawu

Skręcenie stawu skokowego jest jednym z najczęstszych urazów ortopedycznych, podczas którego dochodzi do naciągnięcia, naderwania ...

Reumatoidalne zapalenie stawów - rehabilitacja

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów trwa przez całe życie pacjenta i obejmuje współpracę wielu lekarzy specjalistów, ...

Ból stawu skokowego – przyczyny, objawy, leczenie

Ból stawu skokowego jest szczególnie uciążliwy, jeżeli pojawia się w trakcie stawiania każdego kroku. Najczęściej ...

Bóle krzyża – jakie są przyczyny, co pomaga i jak leczyć ból w krzyżu?

Ból krzyża, czyli ból w dole pleców, to ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Bóle krzyżowe ...

Ból ścięgna Achillesa – jak boli ścięgno przy uszkodzeniu i zerwaniu?

Ścięgno Achillesa to przedłużenie mięśnia trójgłowego łydki, dzięki któremu możemy odrywać piętę od podłoża i ...

Poranne bóle stawów – ból stawów rano – przyczyny, objawy, leczenie

Poranny ból stawów jest nieprzyjemną dolegliwością i przyczyną dyskomfortu. Ból stawów może być związany z ...

Zapalenie powięzi podeszwy – przyczyny objawy, leczenie zapalenia stopy

Zapalenie powięzi stopy daje charakterystyczne objawy, z których najważniejszym jest ból pięty i ból podeszwy ...

Zerwane ścięgno Achillesa – objawy, przyczyny i leczenie zerwanego ścięgna

Zerwanie ścięgna Achillesa to dość bolesny uraz, do którego najczęściej dochodzi u osób aktywnych fizycznie ...

Praca w biurze a bóle stawów i ból kręgosłupa

Pomimo powszechnego przekonania, że praca w biurze jest lekka, lista dolegliwości chorobowych z nią związana, ...

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, w skrócie MIZS, jest formą zapalenia stawów, które występuje przed ukończeniem ...

Gorące stopy – przyczyny uczucia gorąca w stopach

Uczucie gorąca w stopach, któremu niekiedy towarzyszy pieczenie lub swędzenie, to dość częsty objaw. Jego ...

Komentarze (0)