Ciała ketonowe w moczu i ketonuria (ketony w moczu) – norma, objawy, leczenie

Obecność ciał ketonowych w moczu określa się jako ketonurię. Jest to zjawisko nieprawidłowe. Przyczyną obecności ketonów w moczu jest przede wszystkim cukrzyca typu 1. Inne przyczyny to głodzenie się, nadmierny wysiłek fizyczny, alkoholizm i skrajnie niska podaż węglowodanów w diecie. Odpowiednio wysokie stężenie ciał ketonowych w moczu oznacza, że organizm do uzyskania energii wykorzystuje tłuszcze, a nie glukozę.

Czym są ciała ketonowe?

To związki, które powstają na drodze przemian biochemicznych z tłuszczów. Ciała ketonowe powstają w wątrobie, skąd następnie przedostają się do krwi. U osoby zdrowej norma ciał ketonowych we krwi nie powinna przekraczać 0,2 mmol/l.

Podstawowym materiałem energetycznym dla komórek jest glukoza, jednak w okresie jej niedoboru energia czerpana jest z tłuszczów. W moczu i krwi człowieka są obecne 3 ciała ketonowe: kwas B-hydroksymasłowy, kwas acetooctowy, aceton.

Ketony w moczu

Stan, w którym w moczu obecne są ciała ketonowe określa się terminem ketonuria. Jeśli ciała ketonowe wykrywane są w moczu, oznacza to, iż organizm do uzyskania energii wykorzystuje tłuszcze. Może być wiele przyczyn, które spowodują rozwinięcie się ketonurii, wraz z towarzyszącymi objawami mogącymi budzić niepokój.

Objawy pojawiają się, gdy organizm nie jest w stanie wykorzystać węglowodanów. Dzieje się tak w przypadku pacjentów z cukrzycą, wówczas węglowodany nie są metabolizowane właściwie, w wyniku czego następuje spalanie tłuszczów. U pacjentów nie chorujących na cukrzycę, przyczyną ketonurii może być niewystarczająca podaż węglowodanów. Najważniejsze jest jak najszybsze określenie przyczyny ketonów w moczu i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Każdy dzień zwłoki ma tutaj znaczenie.

Objawy mogące towarzyszyć ketonurii

Jeśli występują ketony w moczu, objawy, które mogą być związane z obecnością ciał ketonowych w moczu, należy niezwłocznie zgłosić lekarzowi. Symptomy pojawiają się w zaawansowanej ketonurii.

Objawy, które mogą oznaczać obecność ciał ketonowych to:

  • charakterystyczny – owocowy zapach z ust – odpowiada za to aceton, który jest obecny w wydychanym powietrzu (jest to najbardziej charakterystyczny objaw ketonurii),
  • wysokie stężenie glukozy we krwi, przekraczające 300mg/dl,
  • zmienione zabarwienie skóry, zaczerwienienie, bądź przeciwnie – blady kolor,
  • objawy żołądkowo-jelitowe – biegunki, wymioty, ból brzucha,
  • częste infekcje,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • suchość w ustach i zwiększone pragnienie,
  • wielomocz.

Badanie ciał ketonowych w moczu

Ciała ketonowemożna wykryć za pomocą testów paskowych. Badanie takie można wykonać samodzielnie w domu. Należy jednak pamiętać, że jest to bardzo proste badanie i jeśli wykaże nieprawidłowość, należy je powtórzyć w laboratorium. Badanie należy powtórzyć również w przypadku, gdy pasek ketonowy nie wykaże patologii, a niepokojące objawy będą się utrzymywały.

Zaletą takiego badania na ketony jest to, że jest tanie i nie trzeba długo czekać na wynik. Testy do badania moczu za pomocą pasków testowych dostępne są w aptece Pacjent musi uzyskać próbkę porannego moczu ze środkowego strumienia. Pierwszą porcję moczu oddaje do toalety, środkową do specjalnie przygotowanego, jałowego pojemnika, natomiast następną ponownie do toalety. Kolejnym etapem jest zanurzenie paska w próbce moczu i oczekiwanie na wynik. Do każdego zestawu z paskami, dołączona jest instrukcja, wedle której należy postępować dokładnie krok po kroku.

W celu wykonania badania ogólnego moczu na ketony w laboratorium, również pobieramy próbkę porannego moczu ze środkowego strumienia do specjalnego, jałowego pojemnika i zanosimy do laboratorium. Przed pobieraniem moczu należy pamiętać o toalecie miejsc intymnych. W okresie poprzedzającym badanie ogólne moczu nie należy zmieniać diety oraz wykonywać nadmiernego wysiłku fizycznego.

Prawidłowy wynik badania na ciała ketonowe w moczu to wynik ujemny. Gdy ciała ketonowe zostaną wykryte w moczu, natychmiast trzeba rozpocząć leczenie.

Przyczyny obecności ciał ketonowych w moczu

  • Cukrzyca, najczęściej cukrzyca typu 1. Organizm cukrzyka nie może sobie poradzić ze spalaniem węglowodanów. Przyczyną takiego stanu jest niedobór insuliny. W celu pozyskania energii uruchamiane zostają rezerwy tłuszczowe. W wyniku tych przemian powstają ciała ketonowe. Nadmiar ketonów gromadzi się we krwi i stan taki nazywany jest – ketonemią. Organizm chorującego na cukrzycę chcąc pozbyć się nadmiaru ketonów wydala je wraz z moczem, a także wydychanym powietrzem. Najczęściej ciałom ketonowym w moczu towarzyszy wtedy hiperglikemia, czyli wysoki poziom glukozy we krwi, a także obecność glukozy w moczu (glukozuria). Nadmiar ciał ketonowych w organizmie prowadzi do rozwoju kwasicy ketonowej. Jest to stan zagrożenia życia. Czynniki, które predysponują do wystąpienia kwasicy ketonowej, to: niewłaściwe stosowanie insuliny, nagłe przerwanie terapii insuliną, przewlekłe zakażenia, stany zagrażające życiu: udar mózgu, zawał serca, zapalenie trzustki.
  • Dieta z niską podażą węglowodanów.
  • Długotrwałe głodówki (tutaj ciała ketonowe powstają w przebiegu procesu nadmiernej B-oksydacji tłuszczów).
  • Przewlekły alkoholizm.
  • Inne przyczyny – przejściowo w przypadku obfitych wymiotów, przewlekłej gorączki, nadmierny wysiłek fizyczny.

Po ustaleniu przyczyny obecności ciał ketonowych w moczu, lekarz rozpocznie odpowiednie leczenie.

Ketony w moczu – norma acetonu w moczu i interpretacja wyniku

Norma ketonów w moczu to brak obecności ciał ketonowych. Jakikolwiek wynik dodatni (ket w moczu dodatnie) oznacza wynik nieprawidłowy i wymaga dalszej diagnostyki. Ślad ketonów w moczu lub niewielkie ich stężenia, np. ketony w moczu 5 czy ketony w moczu 15 mg/ dl mogą wskazywać na:

  • intensywny wysiłek fizyczny,
  • zbyt mało kalorii w diecie,
  • wymioty,
  • gorączkę,
  • oparzenia,
  • spożywanie alkoholu.

Najczęściej taka umiarkowana ketonuria przebiega bez objawów mogących wskazywać na cukrzycę czy kwasicę ketonową.

Za wysokie ketony w moczu, czyli wynik badania wskazujący na ketony w moczu 50 mg/ dl i więcej, może wskazywać na poważniejsze zaburzenia zdrowotne, takie jak choroby o ciężkim, wyniszczającym przebiegu, choroby tarczycy czy glikozurię nerkową. Wysokie ketony w moczu towarzyszą także niewyrównanej lub niezdiagnozowanej i nieleczonej cukrzycy.

Ketony w moczu u dziecka – przyczyny

Aceton w moczu u dzieci najczęściej towarzyszy wymiotom czy gorączce. Niekiedy jest objawem niedożywienia lub niewydolności kory nadnerczy – wtedy wysoki poziom ciał ketonowych u dzieci w moczu towarzyszy hipoglikemii, czyli niskiemu poziomowi glukozy we krwi. Natomiast ketony w moczu i niska glukoza z powiększeniem wątroby może wskazywać na obecność glikogenoz.

Ciała ketonowe i glukoza w moczu u dziecka mogą wskazywać na cukrzycę; najczęściej w młodym wieku spotykana jest cukrzyca typu 1. Stwierdzenie obecności ketonów u dziecka wymaga w pierwszej kolejności oznaczenia poziomu glukozy we krwi na czczo. Od wyniku glikemii zależna jest dalsza diagnostyka.

Ciała ketonowe w moczu w ciąży – o czym świadczą?

Ketony w moczu w ciąży nie należą do rzadkości. U kobiet, które dotknięte są częstymi wymiotami w pierwszym trymestrze ciąży, diagnozowane są bardzo często. Także brak łaknienia w ciąży lub pominięcie wieczornego posiłku w dniu poprzedzającym badanie moczu może prowadzić do wzrostu we krwi i moczu ciał ketonowych.

Oczywiście wysoki aceton w moczu u ciężarnej może wskazywać na cukrzycę ciężarnych i zawsze wymaga dalszej diagnostyki. Może wskazywać na nią stan, kiedy poza ketonami w moczu u ciężarnej obserwuje się również glukozę w moczu, a w dodatku występują objawy kwasicy ketonowej.

Ślad ketonów w moczu – leczenie

Ketonuria nie jest chorobą, a jedynie objawem choroby, zatem nie można jej wyleczyć. Aby przywrócić poziom ketonów w moczu do normy, konieczne jest wyeliminowanie lub wyleczenie choroby podstawowej. Ważne będzie wyrównanie zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej, a także wodno-elektrolitowej. Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku cukrzycy, której powikłaniem może być śpiączka ketonowa.

Żeby pozbyć się ketonów z moczu w przypadku cukrzycy konieczne jest unormalizowanie poziomu glukozy i insuliny we krwi. W przypadku ketonurii spowodowanej niedożywieniem konieczna jest modyfikacja diety na wysokokaloryczną i zapewnienie odpowiedniego bilansu kalorycznego, zaś w przebiegu wymiotów można podawać leki przeciwwymiotne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.03.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Leczenie cukrzycy u dziecka

W populacji dziecięcej dominuje cukrzyca typu 1. Niestety, w dobie epidemii nadwagi i otyłości dotykającej ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Test obciążenia glukozą (OGTT) – doustny test – interpretacja wyniku, normy

Test obciążenia glukozą (badanie OGTT) służy do diagnozowania stanów predysponujących do rozwoju cukrzycy. Badanie glukozy ...

Insulina – co to jest?

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę każdego zdrowego człowieka. Zaburzenia jej ilości i funkcji stanowią ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna ...

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA w cukrzycy – badanie

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA bada się u rodzin osób, które chorują na cukrzycę i ich organizm ...

Cukrzyca – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to dość powszechnie występująca grupa chorób metabolicznych. Cukrzyca charakteryzuje się podwyższonym ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon