Badania, diagnostyka i markery na raka płuc

Brak zdjęcia

8 stycznia 2015

Rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonu z powodu nowotworów. Choroba występuje zwykle po 45 roku życia i ściśle związana jest z paleniem papierosów. Nowotwór płuc na wczesnym etapie nie daje charakterystycznych objawów i wykrywany jest zazwyczaj przypadkiem na zdjęciu RTG klatki piersiowej, wykonanym z innych przyczyn. Skuteczność badań przesiewowych na raka płuca jest niska, dlatego ważna jest profilaktyka.

Rak płuca – nowotwór ze złym rokowaniem

Rak płuc to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych i jedna z najczęstszych przyczyn zgonu z powodu chorób nowotworowych. Nowotwory płuca można podzielić ze względu na ich budowę, cechy biologiczne, przebieg kliniczny oraz sposoby terapii. Wyróżniamy raki niedrobnokomórkowe (płaskonabłonkowy, gruczołowy, wielkokomórkowy) oraz drobnokomórkowe.

Pierwsza grupa charakteryzuje się małą wrażliwością na chemioterapię, dlatego w leczeniu stosuje się zabiegi operacyjne lub radioterapię. Z kolei rak drobnokomórkowy odznacza się wysoką podatnością na chemioterapię. Charakteryzuje go agresywny wzrost oraz skłonność do dawania przerzutów do węzłów chłonnych lub odległych narządów (kości, wątroba, szpik).

Pierwsze objawy raka płuc są niespecyficzne, co jest przyczyną ich lekceważenia przez pacjentów. Występuje postępujący spadek masy ciała i ogólne osłabienie. Osobę palącą powinna zaniepokoić zmiana charakteru kaszlu. W dalszym etapie rozwoju nowotworów może pojawić się duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie, nawracające zapalenia płuc. Jeżeli nowotwór będzie się szerzył na narządy sąsiednie, wystąpi ból barku w guzie szczytu płuca, chrypka bądź zaburzenia rytmu serca.

W przypadku przerzutów nowotworowych do narządów odległych symptomy będą związane z miejscem zajętym przez nowotwór, np. bóle i złamania w przerzutach do kości, ból w nadbrzuszu, nudności, żółtaczka przy przerzutach do wątroby czy bóle głowy i objawy neurologiczne w przerzutach do ośrodkowego układu nerwowego.

Przyczyny rozwoju raka płuca – kto najczęściej choruje?

Niezaprzeczalnie główną, dominującą przyczyną rozwoju raka płuc jest palenie papierosów. Substancje zawarte w dymie tytoniowym mają właściwości rakotwórcze i powodują zapoczątkowanie przemian nowotworowych w komórkach. Potwierdza to fakt, że tak zwani palacze bierni (osoby jedynie przebywające wśród palaczy) także są narażeni na rozwój tego złośliwego nowotworu. Zaprzestanie palenia papierosów wyraźnie obniża ryzyko, ale nie zmniejsza go do wartości charakterystycznych dla osób, które nigdy nie sięgały po papierosa.

Mniejsze znaczenie w rozwoju raka płuca ma narażenie na kontakt z radonem, azbestem, przemysłowe zanieczyszczenie powietrza, metale ciężkie (chrom, nikiel, arsen) lub niektóre substancje chemiczne (węglowodory aromatyczne). Wydaje się, że wymienione czynniki mogą potęgować nowotworowe działanie substancji zawartych w dymie tytoniowym. Predyspozycje do zachorowania na nowotwór złośliwy i jego progresja mogą również mieć podłoże genetyczne. Zidentyfikowano geny, których mutacje mogą zapoczątkować rozwój choroby. Stanowi to podłoże dla nowych kierunków diagnostyki raka płuc oraz terapii.

Badania przesiewowe w wykrywaniu raka płuca

Badania przesiewowe mają na celu wykrycie zmian przednowotworowych oraz nowotworu w bardzo wczesnych stadiach, tak by zastosowana terapia miała największe szanse powodzenia. Wykonywanie okresowych badań RTG klatki piersiowej wraz z badaniem cytologicznym plwociny przyczynia się do uzyskania tego efektu, niestety nie przekłada się to jednak na obniżenie umieralności z powodu raka płuca.

W ostatnich latach wykazano, że spiralna tomografia komputerowa o niskiej rozdzielczości może być badaniem przesiewowym, które istotnie przyczyni się do zmniejszenia umieralności z powodu nowotworu płuc. Niestety, ze względu na relatywnie wysoki koszt, przydatność tej metody jest znacznie ograniczona. Najważniejsza nadal pozostaje profilaktyka wystąpienia choroby.

W zapobieganiu rozwoju raka płuca zaleca się zaprzestanie palenia tytoniu, co zmniejszy ryzyko wystąpienia nowotworu zarówno u palącego, jak i u osób z jej najbliższego otoczenia.

Diagnostyka raka płuca – badania obrazowe

W rozpoznawaniu raka płuc wykorzystuje się całe spektrum badań obrazowych. Pierwszym, które najczęściej ujawnia zmiany chorobowe jest RTG klatki piersiowej. Pomaga ono ocenić rozległość schorzenia i zaplanować dalszą diagnostykę raka płuc. Ważne, aby zdjęcie rentgenowskie wykonane było w dwóch projekcjach: przód–tył oraz bocznej.

Należy pamiętać, że brak zmian w badaniu na raka płuc nie wyklucza rozpoznania choroby. Podstawą w diagnostyce raka płuc oraz przerzutów do węzłów chłonnych w obrębie klatki piersiowej pozostaje nadal tomografia komputerowa. Niestety, także to badanie może być zawodne, na przykład w momencie, gdy ognisko raka występuje w miąższu płuc objętym niedodmą.

W tych przypadkach z pomocą przychodzi badanie PET, coraz częściej stosowane w diagnostyce raka płuc, jego przerzutów oraz klasyfikacji chorych do leczenia operacyjnego. Badanie pozwala także na dokładne wyznaczenie miejsc, które będą poddawane radioterapii. Rzadziej w rozpoznawaniu nowotworu wykorzystywany jest rezonans magnetyczny – ze względu na brak wyższości nad tomografią komputerową.

Pozostałe badania w wykrywaniu raka płuca

Pomocne w procesie diagnostyki raka płuc mogą być także inne, pomocnicze badania. W rozpoznawaniu raka płuc wykonuje się:

  • badanie cytologiczne plwociny – pomocne w przypadku guzów zlokalizowanych w dużych oskrzelach,
  • badanie płynu z jamy opłucnej,
  • bronchofiberoskopię, dzięki której zobaczyć można guz rosnący do wewnątrz oskrzela, pobrać wycinki do badania oraz popłuczyny z drzewa oskrzelowego,
  • biopsję przez ścianę klatki piersiowej,
  • badania laboratoryjne – morfologia krwi z rozmazem, badanie ogólne moczu oraz parametry oceniające pracę wątroby i nerek,
  • ocenę stężenia markerów nowotworowych (marker CEA, CYFRA 21.1, NSE).

Ze względu na zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju raka płuca u pacjentów z mutacjami genów odpowiedzialnych za rozwój nowotworów, badania molekularne mogą wykazać predyspozycję do zachorowania na nowotwór. Wykazano zwiększenie aktywności genów K-ras i MYC oraz zmniejszenie genów P53, RB oraz CDKN2.

Wykrycie tych nieprawidłowości świadczy jedynie o zwiększonym ryzyku, a nie o pewnym wystąpieniu nowotworu. W przypadku raka płuc badania genetyczne nastawione są bardziej na opracowanie nowych kierunków terapii niż przesiewowe wykrywanie nowotworów. Niezależnie od wyników badań pomocniczych podstawą rozpoznania raka płuca jest badanie histologiczne (tkanki) lub cytologiczne (komórek) materiału pobranego z guza.

Opublikowano: ; aktualizacja: 24.03.2015

Oceń:
4.8


Może cię

AFP (alfa-fetoproteina) – marker, badanie, norma i wyniki

Alfa-fetoproteina to białko płodowe, którego poziom w sposób fizjologiczny wzrasta w czasie ciąży. Marker AFP ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Rak płuc

Rak płuc to obecnie najczęściej występujący nowotwór złośliwy współczesnego społeczeństwa. Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak ...

Rak płuc – badania i leczenie operacyjne

Rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym i najczęstszą przyczyną śmierci z powodu nowotworu na ...

Zwłóknienie płuc – rodzaje, przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Zwłóknienie płuc to jedna ze śródmiąższowych chorób prowadzących do zaburzeń wentylacji i upośledzenia wymiany gazowej. ...

Cyfra 21-1 – badanie (marker) raka płuc niedrobnokomórkowego

Cyfra 21-1 to badanie pozwalające na wykrycie niedrobnokomórkowego raka płuc, czyli jednego z najgroźniejszych nowotworów ...

Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zespół żyły głównej górnej (inaczej SVCS, ZŻGG) sam w sobie nie jest chorobą. Stanowi natomiast ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Objawy raka płuc – pierwsze, wczesne, zaawansowane, widoczne na RTG

Skuteczność leczenia raka płuc zależy od wczesnego wykrycia choroby i zastosowania odpowiedniej terapii. Pierwsze objawy ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

Przyczyny i rodzaje nowotworów płuc

Bezsprzecznym i głównym sprawcą odpowiedzialnym za rozwój nowotworu płuc jest palenie papierosów. Inne przyczyny to ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon