Przerzuty nowotworowe

Nowotwór przerzutowy to taki typ nowotworu, który rozprzestrzenił się z miejsca, w którym pierwotnie się rozwinął, do innych, często odległych, części ciała. Zdolność do dawania przerzutów jest charakterystyczną cechą nowotworów złośliwych. Guzy przerzutowe zbudowane są z tych samych komórek nowotworowych co pierwotne ognisko nowotworowe. Najczęstszymi lokalizacjami przerzutów są kości, wątroba i płuca.

Co to są przerzuty nowotworowe?

Przerzuty nowotworowe (łac. metastases) są ogniskami nowotworowymi, zlokalizowanymi w różnych, czasem nawet odległych miejscach ciała. Zbudowane są z tych samych komórek nowotworowych, co pierwotny guz nowotworowy. Jeśli np. rak prostaty rozprzestrzenił się do kości, jest to przerzutowy rak prostaty, a nie nowotwór kości. W obrazie mikroskopowym komórki nowotworowe guza przerzutowego w niczym nie różnią się od tych, które utworzyły pierwotne ognisko nowotworu.

Posiadają wiele wspólnych cech, takich jak np. te same mutacje genetyczne czy wytwarzanie identycznych białek. Obecność wielu odległych przerzutów jest wynikiem rozsianej choroby nowotworowej. Taki stan znacznie ogranicza wyleczenie, jednak dostępne są metody terapeutyczne dla pacjentów z nowotworami przerzutowymi. Ich podstawowym zadaniem jest kontrola wzrostu nowotworu i łagodzenie objawów choroby. Niekiedy pomagają przedłużyć życie pacjenta.

Czy każdy nowotwór daje przerzuty?

Obecność przerzutów stwierdza się u 20–30% chorych z świeżo wykrytą chorobą nowotworową. Zdolność przerzutowania posiadają tylko nowotwory złośliwe. Są to m.in. raki, czerniaki, międzybłoniaki, mięsaki, białaczki, chłoniaki, glejaki czy potworniaki niedojrzałe.

Agresywność poszczególnych typów nowotworów złośliwych zależy m.in. od stopnia ich zróżnicowania oraz wielkości pierwotnego ogniska nowotworowego. Na ogół małe guzy o wysokim stopniu zróżnicowania dają przerzuty rzadziej niż nisko zróżnicowane ogniska nowotworowe o dużych wymiarach. Oczywiście istnieją od tej reguły wyjątki, np. raki podstawnokomórkowe skóry czy pierwotne guzy ośrodkowego układu nerwowego, które cechują się dużą inwazyjnością lokalną, lecz stosunkowo rzadko dają przerzuty odległe.

Gdzie lokalizują się przerzuty?

Najczęstszymi miejscami, do których przerzutują nowotwory złośliwe, są kości, wątroba i płuca. Chociaż nowe wszczepy nowotworowe mogą pojawić się praktycznie w każdej części ciała, pewne typy nowotworów dają przerzuty częściej do określonych tkanek i narządów. Poniżej przedstawiono najczęstsze miejsca guzów przerzutowych ze względu na rodzaj nowotworu:

  • rak pęcherza moczowego – kości, wątroba, płuca;
  • rak piersi – kości, mózg, wątroba, płuca;
  • rak jelita grubego – wątroba, płuca, otrzewna;
  • rak nerki – nadnercza, kości, mózg, wątroba, płuca;
  • rak płuc – nadnercza, kości, mózg, wątroba, drugie płuco;
  • czerniak – kości, mózg, wątroba, płuca, skóra, mięśnie;
  • rak jajnika – wątroba, płuca, otrzewna;
  • rak trzustki – wątroba, płuca, otrzewna;
  • rak gruczołu krokowego (prostaty) – nadnercza, kości, wątroba, płuca;
  • rak żołądka – wątroba, płuca, otrzewna;
  • rak tarczycy – kości, wątroba, płuca;
  • rak macicy – kości, wątroba, płuca, otrzewna, pochwa.

Jak rozprzestrzenia się nowotwór złośliwy?

Proces rozwoju nowotworu złośliwego obejmuje zazwyczaj kilka etapów, których efektem końcowym jest powstanie wtórnych wszczepów, a więc przerzutów. Pierwszym z nich jest tzw. inwazja lokalna, która polega na naciekaniu okolicznej zdrowej tkanki przez komórki nowotworowe. Następnie przedostają się one do najmniejszych naczyń chłonnych w okolicy guza i migrują do najbliższych węzłów chłonnych.

Komórki nowotworowe mogą na tym etapie naciekać również naczynia krwionośne i wraz z prądem krwi zostać biernie przeniesione po całym organizmie. Zatrzymują się one dopiero w drobnych naczyniach włosowatych w odległych miejscach ciała, po czym przedostają się z nich do różnych narządów, intensywnie się dzielą i tworzą tzw. mikroprzerzuty, niewidoczne gołym okiem. Z czasem w ich obrębie dochodzi do powstania nowych naczyń krwionośnych, które zaopatrują komórki nowotworowe w tlen i substancje odżywcze konieczne do ich dalszego wzrostu i podziału.

Na tym etapie dochodzi zazwyczaj do ujawnienia przerzutów w badaniach obrazowych, są one również widoczne gołym okiem. Niekiedy wzrost zarówno pierwotnego ogniska nowotworowego, jak i guzów przerzutowych, może być tak intensywny, że naczynia krwionośne nie są w stanie zaspokoić ich rosnących potrzeb energetycznych. Część komórek nowotworowych, położonych najdalej od naczyń krwionośnych, po prostu wtedy obumiera, tworząc ogniska martwicze. Z drugiej strony przerzutowe komórki nowotworowe mogą pozostać „uśpione” w różnych częściach ciała nawet przez wiele lat, zanim znów zaczną się intensywnie dzielić, dając przerzuty.

Czy przerzuty dają objawy?

Przerzuty nowotworowe mogą pozostawać nieme kliniczne, co oznacza, że do chwili przeprowadzenia szczegółowych badań, chorzy nie zdają sobie sprawy z ich istnienia. Niemniej jednak guzy przerzutowe mogą również dawać objawy, których charakter zależy od ich wielkości i lokalizacji. W przypadku wtórnych ognisk nowotworowych zlokalizowanych w kościach, chorzy zazwyczaj odczuwają ból, nierzadko również powstają złamania zajętych kości, potęgujące zgłaszane dolegliwości.

Przerzuty nowotworowe zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym mogą się manifestować w różnoraki sposób, np. bólami i zawrotami głowy, wymiotami czy drgawkami. Duszność lub spłycenie oddechu może świadczyć o zajęciu płuc, a świąd i żółtaczka o przerzutach w wątrobie. Niekiedy zdarza się, że objawy spowodowane przez przerzuty są pierwszymi zgłaszanymi dolegliwościami w chorobie nowotworowej. W związku z tym przerzut raka prostaty do kręgosłupa w pierwszej kolejności może się manifestować bólami w obrębie pleców przed ujawnieniem się innych objawów ze strony guza pierwotnego w obrębie gruczołu krokowego.

Jak wykryć przerzuty nowotworowe?

Co prawda rozwój pierwotnego ogniska nowotworowego zawsze wyprzedza powstanie guzów przerzutowych, ale często zdarza się, że przerzuty wykrywane są o wiele wcześniej, zanim uda się określić, z jakiego narządu pochodzi nowotwór. Przykładowo u osoby z dusznością zdjęcie RTG klatki piersiowej może wykazać obecność licznych zmian przerzutowych, po czym kolejno szuka się miejsca, skąd pochodzi pierwotne ognisko nowotworowe. Pomocne bywają badania laboratoryjne, jednak do wykrywania przerzutów wykorzystywane są głównie następujące badania:

Bywają również sytuacje, w których pomimo intensywnych poszukiwań punktu wyjścia nowotworu, nie udaje się go zlokalizować. Sytuacja taka może mieć miejsce w przypadkach, w których pierwotne ognisko nowotworowe jest zbyt małe do uwidocznienia lub uległo zanikowi (np. rak zarodkowy jądra). Mówi się wtedy o nowotworze o nieznanym punkcie wyjścia. Ze względu na stałe doskonalenie technik diagnostycznych są to jednak rzadkie przypadki i najczęściej udaje się znaleźć miejsce, w którym rozwinął się pierwotny guz nowotworowy.

Przerzuty nowotworowe – leczenie

Do leczenia nowotworów przerzutowych wykorzystywane są różne metody terapeutyczne, do których należą:

  • leczenie systemowe – obejmuje m.in. chemioterapię, leczenie biologiczne (np. przeciwciałami skierowanymi przeciwko komórkom nowotworowym), leczenie hormonalne i terapię celowaną;
  • leczenie chirurgiczne i radioterapię;
  • leczenie skojarzone, które polega na łączeniu poszczególnych metod ze sobą.

Rodzaj zastosowanego leczenia zależy od rodzaju nowotworu, wielkości i lokalizacji ognisk przerzutowych. Istotną informację stanowi liczba przerzutów nowotworowych oraz wiek i stan ogólny pacjenta. Pod uwagę bierze się również techniki terapeutyczne wykorzystane u chorego w przeszłości.

Do nowych metod stosowanych w leczeniu przerzutów nowotworowych zaliczamy m.in. termoablację czy donaczyniowe wstrzyknięcie cytostatyków (bezpośrednio do naczynia zaopatrującego przerzut).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Jak zapobiegać powstawaniu żylaków?

Przewlekła niewydolność żylna i żylaki kończyn dolnych – jej najczęstsza manifestacja kliniczna – to częsty ...

Pieczenie w klatce piersiowej, w mostku i za mostkiem – jakie mogą być przyczyny?

Pieczenie w klatce piersiowej to ból mogący mieć różnorodne podłoże. Uczucie pieczenia jest częstym objawem ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Operacja na żylaki – leczenie żylaków kończyn dolnych

Żylaki kończyn dolnych powstają na skutek utrudnionego przepływu krwi przez naczynia żylne. Operacyjne usunięcie żylaków ...

Jak rozpoznać zawał serca?

Zawał serca, jest zwykle konsekwencją choroby wieńcowej. Znajomość objawów zawału serca może być kluczowym czynnikiem ...

Zwężenie drogi odpływu prawej komory serca

Prawa komora serca jest miejscem, do którego spływa nieutlenowana krew z całego organizmu. Zwężenie drogi ...

Migotanie przedsionków – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie, konsekwencje

Migotanie przedsionków to najczęstsze zaburzenie rytmu serca. Przyczyny arytmii tego typu to m.in. nadciśnienie tętnicze ...

Omdlenie – przyczyny, rodzaje, objawy przedomdleniowe, pierwsza pomoc, leczenie

Omdlenie to nagła, chwilowa utrata przytomności, której przyczyną jest spadek ciśnienia tętniczego krwi. Należy różnicować ...

Tetralogia Fallota (zespół) – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania,

Tetralogia Fallota należy do wad wrodzonych serca, na obraz której składa się szereg nieprawidłowości w ...

Powiększone serce – co oznacza powiększona sylwetka serca?

Termin powiększenie sylwetki serca pojawia w opisach badania radiologicznego klatki piersiowej (RTG). Istnieje wiele przyczyn ...

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (zastoinowa) – objawy, leczenie, badania

Kardiomiopatia rozstrzeniowa, inaczej określana jako zastoinowa lub przekrwienna, to choroba serca, która daje szereg objawów ...

Dieta a ryzyko nowotworów

Nowotwory stanowią drugą po chorobach krążenia przyczynę zgonów Europejczyków. Szacuje się, że w przypadku ponad ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon