Problemy z oddychaniem – przyczyny trudności w oddychaniu

Duszność bywa różnie opisywana przez pacjentów – jako problemy z oddychaniem, trudności ze złapaniem powietrza. Trudności w oddychaniu są jednym z bardziej niepokojących objawów, zwłaszcza jeśli pojawią się nagle i w znacznym nasileniu. Problemy z oddychaniem mogą mieć wiele przyczyn – od nerwicy, po dysfunkcję różnych układów i narządów.

Duszność – ostra i przewlekła, napadowa i ciągła, w czasie wysiłku i w spoczynku

Duszność pojawia się w przebiegu wielu różnych chorób i może mieć bardzo wiele postaci – dlatego w praktyce medycznej klasyfikuje się ją na podstawie odpowiednich kryteriów. Najczęściej stosowane kryteria to:

  • czas trwania – duszność może być ostra lub przewlekła – problemy z oddychaniem mogą występować w krótkiej chwili lub trwać przez wiele dni;
  • przebieg – uczucie duszności może mieć charakter napadowy lub dokuczać pacjentowi czas z takim samym nasileniem;
  • nasilenie – dla lekarza bardzo ważne jest, czy trudności z oddychaniem pojawiają się w spoczynku, czy są związane z aktywnością fizyczną;
  • pozycja ciała w jakiej pojawia się duszność (w pozycji leżącej lub lub siedzącej/stojącej).

Do oceny nasilenia zaburzeń oddychania stosuje się różne skale (np. mMRC lub NYHA), które pozwalają obiektywnie ocenić wpływ objawów na funkcjonowanie chorego.

Trudności w oddychaniu mogą wynikać z wielu różnych rodzajów zaburzeń – od chorób układu oddechowego, poprzez układ krążenia, aż po zatrucia i nieprawidłowości metabolizmu komórkowego.

Problemy z oddychaniem – najczęstsze przyczyny

Wskazanie wszystkich potencjalnych przyczyn duszności jest niezwykle trudne. Najczęściej subiektywne uczucie trudności z nabraniem powietrza pojawia się w przebiegi chorób układu oddechowego:

  • zapalenia płuc i chorób śródmiąższowych płuc (np. zwłóknienie);
  • astmy;
  • przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP);
  • odmy opłucnowej (urazowa lub samoistna) oraz obrzęku płuc;
  • nowotworów płuc lub dróg oddechowych.

Problemy z oddychaniem są charakterystycznym objawem chorób kładu krążenia – niewydolność serca, zawału i bardzo groźnej zatorowości płucnej. Bardzo często duszność odczuwają pacjenci pod wpływem silnego stresu. Podobne objawy pojawiają się w wyniku działania silnego stresu. Trudności ze złapaniem oddechu zgłaszają pacjenci u których stwierdzono zaburzenia nerwicowe.

Inne, rzadsze przyczyny problemów z oddychaniem to:

  • niedokrwistość;
  • zatrucia;
  • zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia nerwowo-mięśniowe – osłabienie mięśni oddechowych (miopatie), miastenia zaburzenia przewodzenia nerwowego (np. zespół Guillaina-Barrégo);
  • nadczynność tarczycy.

Jak widać po powyższej liście, istnieje całe mnóstwo możliwych przyczyn duszności – dlatego zidentyfikowanie podłoża zaburzeń oddychania u konkretnego pacjenta wymaga często wykonania dokładnych badań.

Badania przy duszności

Podstawą diagnostyki duszności jest, jak w przypadku każdego innego objawu, dokładny wywiad i badanie chorego. Ważne jest zaklasyfikowanie zaburzeń oddychania według wspomnianych powyżej kryteriów, co pozwala znacznie zawęzić listę możliwych chorób. Poza tym zwraca się uwagę na liczne towarzyszące odchylenia, nakierowujące na właściwy tok postępowania (np. ból w klatce piersiowej sugerujący zawał serca, gorączka w przebiegu zapalenia płuc itp.).

W dalszej kolejności wykonuje się odpowiednie badania specjalistyczne. Standardem jest zazwyczaj przeprowadzenie badania EKG (celem oceny funkcji serca), zlecenie badań krwi (m.in. morfologii oraz czasami gazometrii krwi tętniczej) oraz obrazowych (z reguły zaczyna się od zdjęcia RTG klatki piersiowej). W przypadku przewlekłej duszności bardzo pomocne jest badanie spirometryczne, które ocenia czynność układu oddechowego i pozwala między innymi zróżnicować takie choroby jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).

Z reguły po wstępnej diagnostyce można ocenić, czy problem chorego ma podłoże kardiologiczne, oddechowe czy też inne – wtedy, w przypadku procesów przewlekłych, leczeniem zajmuje się odpowiedni specjalista we współpracy z lekarzem rodzinnym.

Przewlekła duszność – kiedy do lekarza?

Choć z wiekiem fizjologicznie spada wydolność fizyczna i większość ludzi doświadcza mniej lub bardziej nasilonej duszności związanej z wysiłkiem – znaczące, utrudniające funkcjonowanie problemy z oddychaniem są zawsze ważnym objawem i powinny być skonsultowane z lekarzem. Szczególnie istotne są stany ostre – gdy objawy narastają szybko, w ciągu minut, godzin lub kilku dni – gdyż u ich podłoża mogą leżeć ciężkie choroby zagrażające życiu.

Jak wspomniano wyżej, przyczyną duszności mogą być choroby nowotworowe – np. rak płuca albo guzy uciskające drogi oddechowe. Dlatego jeśli mamy do czynienia z przewlekłą, powoli narastającą trudnością w oddychaniu, do której dołącza się spadek masy ciała, przewlekły kaszel, osłabienie lub odpluwanie krwistej wydzieliny z dróg oddechowych – należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem celem przeprowadzenia dokładnych badań.

Z kolei w przypadku duszności związanej z niewydolnością układu krążenia, bardzo częstym objawem jest powstawanie obrzęków, zwłaszcza wokół kostek. W tego rodzaju zaburzeniach, trudności w oddychaniu są również bardzo silnie związane z wysiłkiem fizycznym.

W każdym rodzaju duszności niepokojące są objawy niewydolności oddechowej, takie jak zasinienie skóry (początkowo ust, uszu, palców), znacznie przyspieszony oddech (nawet powyżej 30–40 oddechów na minutę), wyraźny wysiłek przy oddychaniu (objawiający się np. napinaniem mięśni szyi i obręczy barkowej przy nabieraniu powietrza) oraz zaburzenia stanu świadomości (do utraty przytomności włącznie). Tak ciężkie objawy są wskazaniem do pilnej interwencji lekarskiej i sugerują stan skrajnego przeciążenia układu oddechowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 27.07.2016

Oceń:
4.2


Może cię

Nadciśnienie płucne – przyczyny, objawy, leczenie

Nadciśnienie płucne (pierwotne lub samoistne) to choroba związana ze wzrostem ciśnienia w naczyniach płuc oraz ...

Trudności z oddychaniem

Problemy z oddychaniem (inaczej duszność) potrafią mocno zaniepokoić i utrudniać codzienne życie, zwłaszcza jeżeli pojawiają ...

Duszność w czasie wysiłku

Duszność jest odczuciem subiektywnym, określanym przez pacjentów jako uczucie braku powietrza. Fizykalnym objawem duszności jest ...

Ciężki oddech – jakie są przyczyny ciężkiego oddychania?

Przyczyny ciężkiego oddechu i trudności w oddychaniu nie zawsze są jednoznaczne. Powodów problemów z oddychaniem ...

Zapalenie tchawicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Zapalenie tchawicy towarzyszy najczęściej zapaleniu krtani i oskrzeli. Przyczyną zapalenia tchawicy są wirusy, rzadziej bakterie. ...

Chrypka

Chrypka najczęściej jest następstwem infekcji dróg oddechowych. Często pojawia się u osób palących. Zwykle chrypka ...

Chrypka – przyczyny i leczenie chrypki u dorosłych i dzieci

Chrypka, czyli szorstka barwa głosu, połączona zwykle z uczuciem suchości i drapania w gardle, to ...

Płyn w opłucnej – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

W jamie opłucnowej znajduje się 10–15 ml płynu, który uniemożliwia zlepienie się obu warstw opłucnej. ...

Duszność spoczynkowa – jakie są przyczyny problemów z oddychaniem?

Duszność (spoczynkowa, wysiłkowa, napadowa) to subiektywne odczucie braku powietrza i problemów z oddychaniem. Objaw ten ...

Duszność

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza, utrudnionego oddychania. Może jej towarzyszyć wrażenie skrócenia oddechu lub ...

Rozedma płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, skutki, rokowanie, śmiertelność

Rozedmą nazywa się przewlekłą chorobę płuc u palaczy. Występuje ona często z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, składając ...

Duszność występująca w nocy

Duszność nocna może być spowodowana wieloma stanami patologicznymi, m.in. niewydolnością lewokomorową serca (najczęściej), astmą oskrzelową, ...

Komentarze (0)