Obrzęki w chorobach nerek

Obrzęki to częste powikłanie obecne w chorobach nerek. Mogą wskazywać na przewlekłą niewydolność nerek. Są objawem zespołu nerczycowego. Początkowo są niezauważalne i narastają. Obrzękom w chorobach nerek z powodu zatrzymywania wody w organizmie może towarzyszyć nadciśnienie tętnicze. Leczenie obrzęków polega na zmniejszeniu podaży sodu i stosowaniu leków moczopędnych.

Kiedy powstają obrzęki?

Obrzęki oznaczają gromadzenie się nadmiaru płynów w przestrzeni pozanaczyniowej. Mogą powstawać w przebiegu wielu różnych chorób, m.in. w niewydolności serca, niedożywieniu, marskości wątroby, niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Częstą przyczyną obrzęków są choroby nerek.

Do powstawania obrzęków może dojść w przebiegu różnych mechanizmów, m.in. na tle zwiększonej przepuszczalności ścian naczyń, zmniejszenia ciśnienia onkotycznego, (odpowiadającego za równoważenie ciśnień między przestrzenią wewnątrz – i pozanaczyniową), utrudnienia odpływu krwi lub chłonki.

Nasilenie obrzęków może być różne – od pozornie niewinnych obrzęków pod oczami począwszy, kończąc na obrzęku mózgu stanowiącym zagrożenie życia.

Obrzęki możemy podzielić na:

  • obrzęki uogólnione (będące objawem chorób nerek, serca, wątroby, niedoboru białka),
  • obrzęki ograniczone (np. obrzęk podudzia wywołany utrudnieniem odpływu krwi lub chłonki, miejscowy obrzęk wywołany reakcją alergiczną lub stanem zapalnym).

W chorobach przewlekłych obrzęki początkowo są dyskretne, ledwie zauważalne. W stanach ostrych dochodzi do gwałtownego narastania obrzęków, szybko może też dojść do obrzęku mózgu.

Stopniowo narastające obrzęki mogą być objawem przewlekłej niewydolności nerek. Konsekwencją pogarszania się filtracji spowodowanej uszkodzeniem nerek jest wydalanie zmniejszonej ilości moczu, a wraz z nim sodu, który dodatkowo zatrzymuje wodę. Przewodnienie skutkuje nie tylko obrzękami, ale też nadciśnieniem tętniczym. Gwałtowny rozwój obrzęków, obrzęk płuc i mózgu, płyn w worku osierdziowym mogą być skutkiem ostrej niewydolności nerek.

Kiedy podejrzewać chorobę nerek u pacjenta z obrzękami?

Badając pacjenta z obrzękami, lekarz powinien zwrócić baczną uwagę na to, czy nie doszło do gromadzenia się płynu w jamach opłucnej, otrzewnej oraz w osierdziu. Lekarz powinien osłuchać i opukać płuca (jeżeli w opłucnej gromadzi się płyn, szmer pęcherzykowy nad płucami będzie ściszony, a odgłos opukowy ulegnie stłumieniu) oraz zbadać brzuch (czy nie ma wodobrzusza). Rzadziej dochodzi do gromadzenia się płynu w worku osierdziowym (otaczającym serce) – objawem tego jest duszność i ściszenie tonów serca.

Nieodzowną częścią badania pacjenta z obrzękami powinien być pomiar ciśnienia tętniczego krwi. Zatrzymywanie wody w organizmie może bowiem prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Diagnostyka różnicowa przyczyny obrzęków obejmuje wiele różnych chorobowych. O patologii nerek należy pomyśleć, jeżeli obrzękom towarzyszą:

  • nieprawidłowości w badaniu ogólnym moczu (białkomocz, obecność krwinek czerwonych, wałeczków),
  • nieprawidłowości w badaniach funkcji nerek (podwyższone stężenia kreatyniny i mocznika),
  • nadciśnienie tętnicze.

Obrzęki a zespół nerczycowy

Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym nefrologicznym stanem klinicznym objawiającym się obrzękami jest zespół nerczycowy.

Czym jest zespół nerczycowy? Zespół nerczycowy to stan kliniczny będący objawem patologii nerek oraz chorób układowych skutkujących nadmiernym wydalaniem białka z moczem. Jego wykładnikami są:

  • białkomocz (wydalanie białka z moczem) >3,5 g/dobę (u dzieci >50 mg/kg masy ciała/dobę),
  • hipoalbuminemia (niedobór albumin – białek obecnych w osoczu krwi, odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego ciśnienia onkotycznego) <2,5 g/dl,
  • obrzęki,
  • zaburzenia lipidowe – podwyższone stężenie lipidów (cholesterolu i trójglicerydów) we krwi oraz w moczu.

Najczęstszą przyczyną zespołu nerczycowego są choroby kłębuszków nerkowych (tzw. glomerulopatie). Często zespół nerczycowy jest konsekwencją chorób układowych (tzn. dotykających wielu rodzajów tkanek i narządów), takich jak toczeń układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie skórno – mięśniowe; a także chorób metabolicznych, m.in. cukrzycy. Do jego powstania mogą przyczynić się również zatrucia, reakcje polekowe, infekcje (np. malaria, kiła, gruźlica, wirusowe zapalenia wątroby, toksoplazmoza) oraz nowotwory układu krwiotwórczego (białaczki, chłoniaki) i guzy lite.

U dzieci w 75% przypadków mamy do czynienia z tak zwanym idiopatycznym (tzn. mającym niejasne pochodzenie) zespołem nerczycowym. Występuje on głównie u chłopców w wieku 2-7 lat, w postaci nagle pojawiających się rzutów poprzedzonych często banalną infekcją.

Jeżeli w przebiegu zespołu nerczycowego oprócz albumin do moczu przedostają się w nadmiarze również inne białka, dochodzi do rozwoju takich objawów jak:

  • powikłania zakrzepowo-zatorowe (wynik utraty antytrombiny III odpowiedzialnej za hamowanie krzepnięcia krwi),
  • niedoczynność tarczycy (utrata białek będących nośnikami dla hormonów tarczycy),
  • wzrost podatności na infekcje (utrata immunoglobulin – przeciwciał odpornościowych),
  • niedokrwistość (utrata białek nośnikowych dla żelaza będącego składnikiem hemoglobiny).

Jak dochodzi do rozwoju obrzęków w chorobach nerek

W wyniku procesu uszkadzającego kłębuszki nerkowe, stają się one nadmiernie przepuszczalne dla białka, które w zbyt dużej ilości trafia do moczu. Często jedynym typem białka, które ulega nadmiernemu przesączaniu, są albuminy (mówimy wtedy o białkomoczu selektywnym). Białka te odpowiadają za utrzymanie prawidłowego ciśnienia onkotycznego krwi, to znaczy ciśnienia niezbędnego do zachowania proporcji między płynem wewnątrznaczyniowym i pozanaczyniowym. Obniżenie stężenia albumin we krwi prowadzi do obniżenia ciśnienia onkotycznego i ucieczki wody poza naczynia. W ten sposób powstają obrzęki. Ponadto, niedobór płynu w naczyniach jest dla organizmu sygnałem do zatrzymywania wody i sodu. Tak rozwija się „błędne koło”.

W zespole nerczycowym początek rozwoju obrzęków jest zwykle dyskretny. Pacjent może bagatelizować puchnięcie powiek, tłumacząc to niewyspaniem. Objaw nasila się powoli, stopniowo do opuchlizny okolic oczu dołączają się obrzęki podudzi oraz grzbietowych powierzchni dłoni i stóp. Skóra nad opuchlizną jest blada, napięta i wygładzona, z czasem pojawiają się na niej rozstępy. Zauważalnym objawem jest podwyższenie masy ciała.

Leczenie obrzęków w chorobach nerek

Jeżeli znana jest przyczyna zespołu nerczycowego, należy dążyć do jej usunięcia. W przypadku idiopatycznego zespołu nerczycowego, leczeniem z wyboru jest zastosowanie steroidoterapii. Pierwszy rzut choroby powinien być leczony przez 3 miesiące (alternatywnie przez 6 miesięcy). Początkowo podaje się wysoką dawkę leku, z czasem stopniowo ją redukując.

Każdego pacjenta z zespołem nerczycowym obowiązuje dieta z ograniczeniem sodu i wody, a także cholesterolu i tłuszczów nasyconych. W celu eliminacji obrzęków podaje się leki moczopędne – diuretyki.

Obrzęki związane z przewodnieniem należy zwalczać za pomocą:

  • ograniczenia podaży sodu i wody,
  • leków moczopędnych – najczęściej stosuje się diuretyki tiazydowe i pętlowe (furosemid).

Jeżeli powyższe leczenie nie skutkuje lub rozwiną się obrzęki wymagające natychmiastowej interwencji (obrzęk płuc, obrzęk mózgu, a także mocznicowe zapalenie osierdzia), istnieje wskazanie do zastosowania dializoterapii. Jest to metoda polegająca na filtrowaniu krwi za pomocą urządzenia nazywanego „sztuczną nerką”. Krew przepływa przez błonę półprzepuszczalną, która usuwa produkty przemiany materii, toksyny i wodę.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Urazy nerek – stłuczenie (odbicie), pęknięcie, rozerwanie – jakie dają objawy i jek się leczy?

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

Badanie białka całkowitego w dobowej zbiórce moczu pozwala zdiagnozować białkomocz, będący efektem uszkodzenia nerek. Prawidłowo ...

Przewlekła mocznica

Mocznica to ostatnie, schyłkowe stadium niewydolności nerek. Nerki nie są wówczas w stanie kontrolować objętości ...

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy to stan kliniczny, występujący w przebiegu wielu chorób, najczęściej jako powikłanie cukrzycowego uszkodzenia ...

Rak nerki

W nerkach, jak we wszystkich innych narządach, może pojawić się nowotwór (nie zawsze złośliwy). Guzy ...

Żylaki kończyn dolnych

Przyczyną powstawania żylaków kończyn dolnych są wady zastawek w żyłach. Częściej chorują kobiety, wpływ ma ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

Nefrektomia (usunięcie nerki) – wskazania, jak wygląda, powikłania

Nefrektomia to operacja polegająca na usunięciu nerki. Leczenie operacyjne nerek można podzielić, w zależności od ...

Obrzęk nóg

Uczucie ciężkości w obrębie kończyn dolnych, niemożność założenia butów i opuchlizna kostek to częsta dolegliwość ...

Obrzęki – jakie są przyczyny obrzęków miejscowych i uogólnionych

Obrzęk (inaczej opuchlizna) jest w medycynie objawem dość często spotykanym, którego przyczyny są bardzo różnorodne, ...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (w skrócie ONN), nazywana inaczej ostrym uszkodzeniem nerek, to stan gwałtownego upośledzenia ...

Kłębuszkowe zapalenie nerek (glomerulopatie)

Choroby kłębuszków nerkowych są istotnym problemem w nefrologii. Cechują się zajęciem przez proces zapalny wyłącznie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon