Zespół podkradania – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej to zestaw objawów neurologicznych spowodowanych niedokrwieniem obszaru mózgowia zaopatrywanego przez tętnicę podstawną. Jest to spowodowane „podkradaniem” krwi z tętnicy kręgowej przez tętnicę podobojczykową. Jak powstaje efekt podkradania? Jak go leczyć?

Zespół podkradania – jak powstaje?

Z łuku aorty odchodzą (nie licząc rzadszych wariantów anatomicznych) trzy duże naczynia krwionośne, od prawej: pień ramienno-głowowy, tętnica szyjna wspólna lewa i tętnica podobojczykowa lewa.

Pień ramienno-głowowy daje początek tętnicy szyjnej wspólnej prawej i podobojczykowej prawej. Tętnice podobojczykowe przechodzą dalej w pachowe i zaopatrują w krew całe kończyny górne. Poza tym oddają też gałęzie do mięśni i narządów znajdujących się w okolicy szyi.

Pierwszymi i zarazem bardzo ważnymi odgałęzieniami tętnic podobojczykowych są tętnice kręgowe. Wnikają one do wyrostków poprzecznych kręgów szyjnych i biegną ku górze, unaczyniając po drodze rdzeń kręgowy, jego opony i kręgi szyjne. Następnie, na wysokości głowy oddają gałęzie do kości, opony twardej i tylnej części mózgowia. Po wniknięciu do jamy czaszki, tętnice kręgowe łączą się ze sobą, tworząc tętnicę podstawną. Do obszaru unaczynienia tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej należą:

  • tyłomózgowie – móżdżek, most i rdzeń przedłużony,
  • śródmózgowie,
  • tylna część wzgórza,
  • część kresomózgowia – torebka wewnętrzna, ciało modzelowate, płaty potyliczne oraz część płatów skroniowych.

Ewentualne objawy wynikające z zaburzenia przepływu krwi w tętnicach kręgowych są spowodowane niedokrwieniem wymienionych struktur mózgowia.

Efekt podkradania powstaje wtedy, gdy dochodzi do zwężenia bliższego odcinka tętnicy podobojczykowej (najczęściej po stronie lewej). Owo zwężenie rozwija się głównie na tle miażdżycowym. Rzadszą przyczyną jest choroba Takayasu, jednak dotyczy ona głównie Azjatów. W wyniku zwężenia krew nie dopływa ani do lewej tętnicy kręgowej, ani do dalszych odgałęzień tętnicy podobojczykowej. Prowadzi to do tego, że krew z prawej tętnicy kręgowej na poziomie odejścia tętnicy podstawnej zawraca i spływa w dół lewą tętnicą kręgową. Powoduje to częściową rekompensację zmniejszonego ukrwienia lewej kończyny górnej kosztem gorszego ukrwienia mózgowia. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do niewydolności krążenia kręgowo-podstawnego.

Objawy zespołu podkradania

Większość pacjentów ze zwężeniem tętnicy podobojczykowej i umiarkowanie nasilonym zespołem podkradania pozostaje bezobjawowa.

Zwężenie tętnicy podobojczykowej powoduje dolegliwości wynikające z niedokrwienia kończyny górnej. Należą do nich:

  • ból, parestezje (uczucie mrowienia, kłucia),
  • blada i chłodna skóra,
  • słabo wyczuwalne i opóźnione tętno.

Do rozwoju neurologicznych objawów zespołu tętnicy kręgowo-podstawnej dochodzi rzadko. Ewentualnie mogą wystąpić:

  • zawroty głowy i omdlenia,
  • zaburzenia mowy,
  • zaburzenia wzroku, w tym podwójne widzenie – są one skutkiem oczopląsu, który może pojawić się w wyniku uszkodzenia układu przedsionkowego.

Zaburzenia neurologiczne najczęściej mają charakter przejściowy i nie niosą za sobą znacznie zwiększonego ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu.

Zespół podkradania wieńcowo-podobojczykowego

Jest to wariant zespołu podkradania występujący u niektórych pacjentów po zabiegu tzw. „bypassów”, czyli pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG) z wykorzystaniem lewej tętnicy piersiowej wewnętrznej (LIMA). Tętnica piersiowa wewnętrzna jest również odgałęzieniem tętnicy podobojczykowej.

Do zespołu podkradania może dojść, jeśli blaszka miażdżycowa spowoduje zwężenie tętnicy podobojczykowej przed odejściem tętnicy piersiowej wewnętrznej. Wtedy, przy nasilonej pracy kończyny, krew zamiast płynąć bypassem do mięśnia sercowego, płynie w drugą stronę i kompensuje tym samym niedokrwienie kończyny.

Na obraz takiej odmiany zespołu podkradania składają się objawy niedokrwienia mięśnia sercowego (bóle zamostkowe, duszność, bóle brzucha, niepokój) występujące po wykonywaniu ruchów kończyną górną.

Zespół podkradania – diagnostyka

W wywiadzie z pacjentem bardzo istotne jest wcześniejsze występowanie miażdżycy i zaburzeń lipidowych. Podczas badania fizykalnego lekarz może zauważyć różnicę lub brak tętna na jednej z kończyn. Często także u osób z zespołem podkradania różnica ciśnienia krwi zmierzonego na obu ramionach jest większa niż 15–20 mm Hg.

Wyniki badań laboratoryjnych najczęściej są charakterystyczne dla osób z miażdżycą (hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, niskie stężenie HDL, hiperglikemia lub upośledzona tolerancja glukozy).

Podstawowym badaniem pozwalającym rozpoznać wsteczny przepływ krwi w tętnicy kręgowej jest badanie USG metodą Dopplera. Niesie ono za sobą pewne ograniczenia. Czasami uwidocznienie w badaniu tętnic kręgowych jest trudne ze względu na zrosty pomiędzy kręgami. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych. Ze względu na stosunki anatomiczne, obrazowanie tą metodą bliższego końca tętnicy podobojczykowej również jest trudne.

W badaniu USG można stwierdzić trzy stopnie zaawansowania zespołu podkradania:

  • 1 stopień – prawidłowy dogłowowy kierunek z upośledzonym przepływem,
  • 2 stopień – w fazie skurczu przepływ prawidłowy, natomiast odwrócony w fazie rozkurczu (tzw. podkradanie częściowe),
  • 3 stopień – całkowite podkradanie – pełne odwrócenie przepływu zarówno w fazie skurczu, jak i rozkurczu.

Kolejną metodą badania jest angio-TK. Pozwala ono uwidocznić blaszki miażdżycowe i zwężenia w ścianach naczyń, ocenić łuk aorty i odchodzące od niego naczynia. U osób z niewydolnością nerek lub innymi przeciwwskazaniami do przyjmowania środków kontrastowych alternatywnym badaniem jest angio-MR.

Arteriografia jest badaniem polegającym na obrazowaniu naczyń ze środkiem kontrastowym wprowadzonym za pomocą cewnika umieszczonego w tętnicy. Wykonuje się ją głównie przed planowanymi zabiegami.

Zespół podkradania – leczenie

Większość osób z zespołem podkradania czy zwężeniem tętnicy podobojczykowej nie wykazuje żadnych objawów. U takich pacjentów leczenie wystarczy ograniczyć do zmiany trybu życia, aby zapobiec dalszemu rozwojowi miażdżycy. Należy zastosować się do zaleceń dietetycznych, zaprzestać palenia papierosów. W razie potrzeby przy zespole podkradania specjalista może zalecić terapię farmakologiczną. Leki należy przyjmować regularnie. Najczęściej są to środki obniżające ciśnienie, poziom cholesterolu i przeciwcukrzycowe.

Leczenie zabiegowe przeprowadza się u osób z objawami neurologicznymi lub z ciężkim niedokrwieniem kończyny górnej. Wykonuje się głównie wewnątrznaczyniową angioplastykę, która polega na wprowadzeniu do naczynia cewnika, przez który pod kontrolą fluoroskopii, wprowadzony jest balon rozszerzający światło naczynia lub stent.

Jeśli leczenie wewnątrznaczyniowe okaże się nieskuteczne, konieczny może okazać się zabieg chirurgiczny, w trakcie którego wykona się „bypass” omijający zwężenie na tętnicy podobojczykowej.

Bibliografia

  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2015. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015, s. 491–493.
  • Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom III, Wydanie VIII. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 213–217.
  • Dorobisz A. T., Herfurt W., Zespół kręgowo-podstawny i inne patologie tętnic kręgowych w ocenie dopplerowskiej. Udar Mózgu, 2001, 3, 1: 35–41.
  • https://www.uptodate.com/contents/subclavian-steal-syndrome.
Opublikowano: ; aktualizacja: 05.12.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Czynniki ryzyka zawału serca

Najczęstszą przyczyną zawału serca jest zaawansowana miażdżyca, dlatego pośrednio czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy są jednocześnie ...

Miażdżyca tętnic kończyn dolnych (zarostowa) – przyczyny, objawy, leczenie, operacja

Miażdżyca tętnic kończyn dolnych powstaje powoli z wyniku nakładania się różnych czynników – genetycznych, innych ...

Menopauza a choroby serca

Choroby serca w czasie menopauzy mogą wynikać z zaburzeń hormonalnych lub niekorzystnych zmian w profilu ...

Zwężenie pnia trzewnego

Pień trzewny to bardzo ważna tętnica odchodząca bezpośrednio od aorty i unaczynia narządy jamy brzusznej. ...

Stres a choroby układu sercowo-naczyniowego

Stres w znaczeniu biologicznym oznacza każdą zmianę w środowisku, która zagraża homeostazie ustrojowej, czyli istniejącemu, ...

Zespół Leriche’a

Zespół Leriche’a to zespół objawów, który towarzyszy zwężeniu aorty brzusznej lub tętnic biodrowych. Następstwem tych ...

Angiografia mózgowa

Angiografia mózgowa to badanie mózgu często stosowane w neurologii. Pozwala ono na ocenę stanu naczyń ...

Choroby dietozależne

Stosowanie odpowiedniej diety jest elementem kluczowym w dietoterapii chorób. Pozwala ona zmniejszyć dolegliwości zdrowotne, może ...

Seks a choroby układu krążenia

Choroby układu krążenia są jedną z najważniejszych przyczyn wystąpienia problemów z aktywnością seksualną. Zazwyczaj zaburzenia ...

Udar niedokrwienny a miażdżyca

Udar mózgu jest chorobą ogólnoustrojową, a proces chorobowy dotyczy całego organizmu, a nie jak na ...

Tłuszcze

Tłuszcze stanowią stały składnik budowy organizmu ludzkiego. Obecnie rośnie spożycie tłuszczów nasyconych i trans, powodujących ...

Seks po zawale – czy to bezpieczne?

Pacjenci często mają wiele pytań dotyczących seksu po zawale, jednak to wciąż temat tabu. Pacjenci ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon