Rabdomioliza – jakie są przyczyny i objawy, jakie badania wykonać i jak leczyć?

Brak zdjęcia

2 stycznia 2019

Stan masywnego rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych określa się mianem rabdomiolizy. Przyczyn takiego rozkładu jest wiele, np.: miopatie (choroby mięśni szkieletowych), urazy tkanki mięśniowej, czynniki genetyczne. Wyróżnia się również rabdomiolizę powysiłkową i postatynową. Wśród objawów rozpadu mięśni wymienia się: mialgię (bóle mięśniowe), skurcze, ciemne (brunatne) zabarwienie moczu. Stwierdzane są również zmiany w wynikach badań krwi (np. podwyższony potas czy obniżony wapń). Na czym polega leczenie rabdomializy?

Dlaczego dochodzi do rozpadu mięśni?

Mięśnie poprzecznie prążkowane pełnią niezwykle ważną funkcję. To dzięki nim możliwe jest wykonywanie ruchów zależnych od woli. Mięśnie to tak naprawdę zbiór silnie wyspecjalizowanych, walcowatych komórek, zawierających w swojej obwodowej części liczne jądra komórkowe, a w centrum miofibryle, składające się z filamentów aktynowych i miozynowych. Struktury te umożliwiają skurcz pojedynczych komórek, a w rezultacie – całego mięśnia.

Rozległe uszkodzenie mięśni może być spowodowane różnymi przyczynami, między innymi forsownymi treningami fizycznymi czy przyjmowaniem niektórych leków. Na skutek licznego rozpadu miocytów (komórek tkanki mięśniowej) dochodzi do przedostawania się do krwiobiegu składników tychże komórek, co może prowadzić do licznych powikłań ze strony innych narządów, w tym do uszkodzenia nerek.

Co to jest rabdomioliza i jakie są przyczyny?

Rabdomioliza to stan, w którym pod wpływem różnych czynników dochodzi do masywnego rozpadu komórek mięśni poprzecznie prążkowanych i przedostania się ich elementów do układu krwionośnego. W konsekwencji we krwi rośnie stężenie potasu, w dużych ilościach pojawia się mioglobina (białko magazynujące tlen w mięśniach poprzecznie prążkowanych) oraz swoją aktywność zwiększają enzymy mięśniowe (kinaza fosfokreatynowa, aminotransferaza alaninowa i dehydrogenaza mleczanowa).

Elementy komórek, które na skutek rozpadu mięśni trafiły do krwiobiegu mogą być szkodliwe – wszystko zależy od ich ilości we krwi. Mioglobina wraz z krwią filtrowana jest przez kłębuszki nerkowe, gdzie odkłada się i powoduje obturację cewek nerkowych. Na skutek jej nefrotoksycznego działania może wystąpić ostra martwica cewek nerkowych.

Wśród najczęstszych przyczyn powodujących wystąpienie rabdomiolizy należy wymienić:

  • rabdomiolizę powysiłkową – spowodowana przez bardzo duży wysiłek fizyczny, do którego nie było się odpowiednio przygotowanym, po forsownym treningu na siłowni, przebiegnięciu maratonu,
  • choroby mięśni szkieletowych (miopatie) o różnorodnej etiologii,
  • bezpośrednie urazy tkanki mięśniowej,
  • czynniki genetyczne,
  • rozległe oparzenia,
  • tężca,
  • niedokrwienie kończyny – na skutek zabiegu operacyjnego, długiego unieruchomienia, zakrzepu,
  • napady padaczkowe,
  • niedokrwistość sierpowatokrwinkową,
  • złośliwy zespół neuroleptyczny,
  • zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej,
  • miopatię spowodowaną chorobą nowotworową,
  • hipotermię i hipertermię,
  • jad niektórych węży,
  • sepsę,
  • zakażenia wirusowe,
  • zatrucie niektórymi grzybami,
  • alkoholizm i narkomanię,
  • zatrucie tlenkiem węgla (II),
  • miopatię postatynową – statyny są grupą leków o działaniu obniżającym poziom cholesterolu, a także chroniącym przed zawałami serca i udarami mózgu; to leki o udowodnionym korzystnym działaniu, jednak miopatia może występować nawet u 1% osób je przyjmujących; rabdomioliza o ciężkim przebiegu, po statynach, występuje bardzo rzadko.

Rabdomioliza u dzieci nie jest częstym zjawiskiem. Zwykle jest spowodowana infekcją wirusową. Jej przebieg z reguły jest łagodniejszy niż u dorosłych.

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 rabdomioliza otrzymała kod M62.82.

Rozpad mięśni – objawy

Rozkład mięśni u człowieka może mieć różny przebieg. Będzie on zależał od ilości uszkodzonej tkanki mięśniowej, ogólnego stanu zdrowia chorego, jego wieku, a także przyczyny, na skutek której tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana uległa uszkodzeniu.

Objawy chorobowe w przypadku rabdomiolizy to:

  • osłabienie siły mięśniowej,
  • ciemne, brunatne zabarwienie moczu – w przypadku ostrej niewydolności nerek dochodzi do zmniejszenia objętości wydalanego moczu,
  • skurcze mięśni,
  • zwiększenie napięcia mięśniowego,
  • bóle mięśniowe (mialgia) – występujące w spoczynku,
  • obrzęk mięśni,
  • gorączka,
  • zaburzenia świadomości,
  • bóle brzucha.

Wśród objawów rabdomializy należy wymienić również nudności.

Jakie badania wykonać w przypadku rabdomiolizy?

Duża część objawów rabdomiolizy jest niecharakterystyczna – ból mięśni, gorączka czy nudności występują w przebiegu wielu chorób, dlatego w celu postawienia rozpoznania musi zostać przeprowadzona dokładna diagnostyka oparta na zebraniu wywiadu, przeprowadzeniu badania fizykalnego i wykonaniu testów laboratoryjnych.

Zmiany stwierdzane w badaniu krwi, które mogą świadczyć o rabdomiolizie, to:

  • podwyższony potas (hiperkaliemia),
  • podwyższony fosfor (hiperfosfatemia),
  • obniżony wapń (hipokalcemia),
  • podwyższony kwas moczowy,
  • wzrost aktywności kinazy fosfokreatynowej,
  • wzrost aktywności aminotransferazy asparaginianowej,
  • wzrost aktywności dehydrogenazy mleczanowej,
  • wzrost stężenia kreatyniny.

Zmiany stwierdzane w badaniu ogólnym moczu, które mogą świadczyć o rabdomiolizie, to:

  • krwiomocz,
  • mioglobina w moczu.

Kwasica metaboliczna, która występuje w przebiegu uszkodzenia nerek, może być rozpoznana poprzez wykonanie badania gazometrycznego krwi tętniczej.

Rabdomioliza – leczenie

Leczenie rabdomiolizy zależeć będzie od wielu czynników. Terapia zastosowana w przypadku niewielkiego nasilenia objawów będzie się znacząco różnić od postępowania, kiedy rozpadowi mięśni poprzecznie prążkowanych towarzyszyć będzie ostra niewydolność nerek. Rabdomioliza leczona jest, w zależności od stanu pacjenta, na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałach internistycznych.

Leczenie rabdomiolizy zależy także od przyczyny, która ją wywołała. Jeśli rozpad mięśni spowodowany jest przyjmowaniem statyn, leki te muszą być natychmiast odstawione i zastąpione innymi substancjami. W przypadku uzależnienia od alkoholu czy narkotyków, wyjście z nałogu może okazać się jedyną szansą na uratowanie funkcji nerek i życia pacjenta. Sepsa bakteryjna, zakażenia wirusowe czy zatrucia muszą być leczone we właściwy dla danej choroby sposób.

Bardzo ważne jest dokładne analizowanie wyników badań laboratoryjnych pacjenta, co pozwala odpowiednio wcześnie zareagować na rozwijającą się ostrą niewydolność nerek, która może dotyczyć nawet 40% pacjentów z rozpoznaną rabdomiolizą.

Należy pamiętać o podawaniu pacjentowi dużej ilości płynów, a także leków moczopędnych, których celem jest zapobiegnięcie uszkodzeniu cewek nerkowych przez mioglobinę. Kwasica metaboliczna wyrównywana jest poprzez podaż wodorowęglanu sodu.

Jeśli dojdzie do wystąpienia ostrej niewydolności nerek, konieczna jest dializoterapia.

Bibliografia

  • Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika 2017, Wydanie 8. Wydawnictwo MP, Kraków 2017.
  • Paauw D. S., Burkholder L. R., Migeon M. B., Choroby wewnętrzne: praktyczny przewodnik kliniczny, Tom 1, Wydanie 1. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009.
  • Karges W., Al Dahouk S., Interna w 5 dni, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Doboszyńska A., Objawy chorób wewnętrznych. Podręcznik dla studentów, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Zahorska-Markiewicz B., Małecka-Tendera E. (red.), Patofizjologia kliniczna. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014.
Opublikowano: ; aktualizacja: 02.01.2019

Oceń:
4.7


Może cię

Potas – dobowa zbiórka moczu

Badanie potasu w dobowej zbiórce moczu, wykorzystywane jest w diagnostyce i różnicowaniu nadmiaru i niedoboru ...

Dystrofia mięśniowa Duchenne'a

Dystrofia mięśniowa Duchenne’a (łac. dystrophia progressiva pseudohypertrophica) to nieuleczalna choroba dziedziczna. Jest to najczęściej występująca ...

Bóle mięśni

Bóle mięśni to dolegliwość, która może mieć wiele, niezależnych od siebie przyczyn i być objawem ...

Stłuczenie mięśnia

Przyczyną stłuczenia mięśnia jest duża, bezpośrednia siła, działająca kompresująco lub rozbijająco na mięsień podczas uderzenia ...

Wideo – Dystrofie mięśniowe

Dystrofie mięśniowe są to dziedziczne miopatie, które przebiegają z postępującym osłabieniem i zanikiem mięśni. W ...

Wideo – Fibromialgia

Fibromialgia jest rzadkim zespołem chorobowym przebiegającym z uogólnionym bólem w narządzie ruchu. Choruje na nią ...

Osteomalacja – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Osteomalacja (krzywica u dorosłych lub rozmiękanie kości) to metaboliczna choroba przebiegająca z upośledzoną mineralizacją substancji ...

Zespół Albrighta (rzekoma niedoczynność przytarczyc)

Zespół Albrighta to rzekoma niedoczynność przytarczyc. W chorobie tej komórki organizmu są niewrażliwe na działanie ...

Stwardnienie zanikowe boczne – objawy, diagnostyka, dziedziczenie, leczenie, rehabilitacja, opieka

Stwardnienie zanikowe boczne to postępująca choroba neurodegeneracyjna. W rzadkich przypadkach obserwuje się dziedziczenie SLA. Choroba ...

Wideo – Zapalenie wielomięśniowe

Zapalenie wielomięśniowe jest rzadką, przewlekłą chorobą reumatyczną, o nieznanej przyczynie. Przyjmuje się, że może ona ...

Fibromialgia

Fibromialgia jest schorzeniem charakteryzującym się uogólnionymi i przewlekłymi dolegliwościami bólowymi mięśni i stawów oraz występowaniem ...

Leki na ból mięśni i stawów – jak leczyć bóle stawów i mięśni?

Pacjenci zgłaszający się do aptek często uskarżają się na bóle mięśni i stawów różnego pochodzenia. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon