Hiperkaliemia – nadmiar potasu w surowicy krwi – przyczyny, objawy, leczenie

Brak zdjęcia

27 marca 2018

Hiperkaliemia jest jednym z zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. Wiąże się ze zwiększeniem stężenia potasu we krwi powyżej normy. Często wysoki potas nie daje objawów, jednak może doprowadzić do ciężkich powikłań i śmierci. Leczenie hiperkaliemii zależy od szybkości i stopnia wzrostu stężenia potasu w organizmie oraz od obecnych objawów. Podwyższony potas wymaga m.in. modyfikacji diety.

Potas we krwi – funkcje potasu w organizmie

Potas należy do najważniejszych elektrolitów w organizmie człowieka. Jest głównym kationem przestrzeni wewnątrzkomórkowej (nazywamy tak płyn wypełniający wszystkie komórki ciała) – znajduje się tam około 90 proc. jego całkowitych zapasów. Wraz z sodem jest niezbędny do utrzymania pobudliwości i przekazywania sygnału w komórkach nerwowych i mięśniowych, w tym w komórkach mięśnia sercowego. Odpowiednie stężenie potasu w organizmie umożliwia ponadto działanie wielu enzymów i warunkuje utrzymanie stałości środowiska wewnętrznego organizmu.

Potas trafia do organizmu przez przewód pokarmowy. Pierwiastek ten występuje w wielu produktach spożywczych, szczególnie w owocach, warzywach i orzechach. Wydalany jest głównie przez nerki, a niewielka jego część z potem i z kałem. Prawidłowy poziom potasu we krwi jest niezwykle ważnym dla funkcjonowania organizmu parametrem, stąd jest on precyzyjnie regulowany przez ustalenie równowagi między jego wchłanianiem, wydalaniem oraz przesunięciami między komórkami i krwią.

Zarówno nadmiar potasu, czyli hiperkaliemia, jak i jego niedobór, stanowią poważne zagrożenie dla zdrowa.

Co to jest hiperkaliemia?

Hiperkaliemia (hiperkalemia, hiperpotasemia )to stan, w którym w osoczu krwi obecny jest nieprawidłowo wysoki poziom potasu.

Norma potasu w surowicy to 3,6–5,2 mmol/l. W zależności to stopnia przekroczenia wartości prawidłowych potasu, możemy wyróżnić różne stopnie hiperkaliemii:

  • Poziom potasu we krwi pomiędzy 5,3–5,9 mmol/l to łagodna hiperkaliemia.
  • Hiperkaliemia umiarkowana to stan, w którym podwyższony potas mieści się w granicach 6,0—6,4 mmol/l.
  • Bardzo wysoki potas, którego stężenie przekracza 6,5 mmol/l, to ciężka hiperkaliemia.

Warto pamiętać, że tylko w rzadkich przypadkach możliwe jest wykazanie jednej przyczyny, która wiązałaby się z wysokim potasem we krwi. Znacznie częściej wynika to z wpływu wielu różnych czynników. W praktyce hiperkaliemia rozwija się najczęściej podczas stosowania leków hamujących wydalanie potasu u osób ze współistniejącą niewydolnością nerek.

Nadmiar potasu – objawy hiperkaliemii

Wysoki potas objawy prezentuje dość zróżnicowane a ich wystąpienie zależy od stopnia nadmiaru potasu i tempa narastania jego poziomu. Zdarza się, że w przypadkach wolno narastającego stężenia objawy hiperkaliemii nie występują pomimo znacznego przekroczenia górnej granicy normy dla poziomu potasu.

Jeżeli nadmiar potasu objawy jednak wywołuje, większość z nich wiąże się z hamowaniem przewodnictwa w komórkach nerwowych i mięśniowych, dając dolegliwości o różnym nasileniu.

Objawy podwyższonego potasu mogą wystąpić w postaci:

  • uczucia zmęczenia i rozdrażnienia,
  • osłabienia mięśni i zadyszki,
  • nudności i wymioty,
  • porażenia mięśni,
  • zaburzenia pracy serca (włącznie z zagrażającymi życiu, np. migotaniem komór, bradykardią), widoczne w zmienionym zapisie EKG,
  • ból w klatce piersiowej,

Stan, w którym za dużo potasu gromadzi się w surowicy krwi może wywoływać nawet zaburzenia świadomości.

Podwyższony potas a nerki

Kontrola stężenia potasu we krwi zależy od koordynacji między jego wchłanianiem, wydalaniem oraz przesunięciami między komórkami i krwią. Narządem grającym największą rolę w tym procesie są nerki, które w razie konieczności mają zdolność wydalenia dużych ilości potasu. Stąd też u osób z prawidłowo działającym układem wydalniczym hiperkaliemia jest zjawiskiem rzadkim, związanym zazwyczaj z nadmiernym dostarczaniem potasu do organizmu bądź z jego gwałtownym uwolnieniem z komórek.

Biorąc to pod uwagę, wśród najczęstszych przyczyn nadmiaru potasu we krwi wymienić można stany utrudniające wydalanie potasu przez nerki – mogą one być związane z chorobą samych nerek (np. w ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek) oraz z niedoborem czynników stymulujących wydalanie potasu, zwłaszcza wydzielanego przez nadnercza hormonu – aldosteronu (tzw. hipoaldosteronizm może być wynikiem pewnych zaburzeń genetycznych, pojawia się również między innymi w przebiegu cukrzycy, tocznia rumieniowatego, w chorobach nadnerczy). W stanach tych nawet dostarczanie potasu w ilościach odpowiednich dla osób zdrowych może doprowadzić do wysokiego poziomu potasu we krwi i rozwoju hiperkaliemii.

Inne przyczyny hiperkaliemii

Hiperkaliemia może zaistnieć jako działanie niepożądane stosowania wielu leków. Hiperkaliemia polekowa rozwija się najczęściej podczas przyjmowania suplementów potasu, niektórych leków stosowanych w nadciśnieniu tętniczym niektórych leków moczopędnych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (jak aspiryna, ibuprofen, naproksen), cyklosporyny, heparyny i innych. Leki te wpływają na gospodarkę potasem w różny sposób, np. hamując jego przemieszczenie z krwi do komórek lub utrudniając jego wydalanie.

Za podwyższony poziom potasu w surowicy mogą odpowiadać stany upośledzające przemieszczenie potasu z krwi do komórek oraz powodujące jego gwałtowne uwolnienie z komórek – ze względu na zdolność nerek do wydalenia dużych ilości potasu, czynniki te rzadko stanowią jedyną przyczynę hiperkaliemii. Większość potasu w organizmie znajduje się wewnątrz komórek, stąd ich masywne uszkodzenie doprowadzi do tego, że potas jest za wysoki – z mechanizmem tym mamy do czynienia np. w przypadku rozległych uszkodzeń tkanek (wypadki komunikacyjne, oparzenia, sepsa, rozpad guza nowotworowego).

Wysoki potas – jakie badania w diagnostyce hiperkaliemii?

Podstawowym kryterium rozpoznania hiperkaliemii jest wykazanie podwyższenia stężenia potasu w osoczu krwi powyżej 5.5 mmol/l (mEq/k). W tym celu pobiera się próbkę krwi żylnej i poddaje się ją automatycznej analizie. Sposób pobrania próbki jest podobny jak w przypadku zwykłego badania krwi – polega on na nakłuciu żyły (najczęściej w okolicy dołu łokciowego) sterylną igłą i zebraniu krwi do probówki.

Wynik badania poziomu potasu interpretuje się w kontekście prezentowanych objawów, współistniejących chorób, przyjmowanych leków i innych możliwych przyczyn hiperkaliemii. W celu dokładnego określenia charakteru zaburzeń wykonuje się również inne badania, jak morfologia krwi, poziom innych elektrolitów w osoczu, analiza moczu, badanie poziomu hormonów (zwłaszcza aldosteronu), itd.

Jak leczyć hiperkaliemię?

Leczenie hiperkaliemii jest ściśle związane z poziomem potasu we krwi, tempem jego narastania i obecnymi objawami (ze szczególnym uwzględnieniem objawów ze strony serca). W każdym przypadku podstawą jest określenie jej przyczyn i, jeśli istnieje taka możliwość, ich usunięcie. Jednocześnie dąży się do ograniczenia dostarczania potasu do organizmu. Aby obniżyć potas wprowadza się np. modyfikację diety. Należy unikać spożywania produktów bogatych w potas, takich jak m.in. ziemniaki, soja, awokado, czekolada, orzechy.

Jeśli poziom potasu jest nieznacznie podwyższony, postępowanie takie w połączeniu z ewentualnym czasowym zastosowaniem leków moczopędnych lub tzw. środków jonowymiennych może okazać się wystarczające. Ponieważ większego stopnia hiperkaliemia (szczególnie przekraczająca 6.3 mmol/l) może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia, wymaga stałego nadzoru i leczenia w warunkach szpitalnych.

W ciężkiej hiperkaliemii leczenie jest wielokierunkowe, nastawione na hamowanie objawów i usuwanie potasu z organizmu. Odstawia się leki mogące powodować wzrost stężenia potasu. W niektórych przypadkach (potas powyżej normy zagraża życiu, osoby z ciężką niewydolnością nerek) konieczne bywa wykonanie dializy. Skuteczność leczenia nadmiaru potasu kontroluje się badając regularnie stężenie potasu we krwi.

Aby zapobiec rozwojowi hiperkaliemii, osoby z grupy ryzyka (szczególnie osoby z przewlekłą chorobą nerek) powinny ograniczać spożywanie tego pierwiastka, dzienna dawka potasu nie powinna przekroczyć ok. 2 g.

Opublikowano: ; aktualizacja: 27.03.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Alkohol we krwi – badanie stężenia etanolu

Badanie alkoholu we krwi mierzone jest w celu ustalenia czy osoba poddana testowi na zawartość ...

Badanie CK (kinaza kreatynowa)

CK, czyli kinaza kreatynowa oznaczana jest w przypadku podejrzenia uszkodzenia mięśni szkieletowych, w monitorowaniu leczenia ...

Potas – dobowa zbiórka moczu

Badanie potasu w dobowej zbiórce moczu, wykorzystywane jest w diagnostyce i różnicowaniu nadmiaru i niedoboru ...

Jonogram (badanie elektrolitów) – jak odczytać wyniki badań krwi?

Jonogram jest zestawem badań laboratoryjnych służących do oceny zawartości elektrolitów w osoczu (sód, potas, wapń, ...

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA w cukrzycy – badanie

Przeciwciała przeciwwyspowe ICA bada się u rodzin osób, które chorują na cukrzycę i ich organizm ...

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

Badanie białka całkowitego w dobowej zbiórce moczu pozwala zdiagnozować białkomocz, będący efektem uszkodzenia nerek. Prawidłowo ...

Rabdomioliza – jakie są przyczyny i objawy, jakie badania wykonać i jak leczyć?

Stan masywnego rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych określa się mianem rabdomiolizy. Przyczyn takiego rozkładu jest wiele, ...

Przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie

Badanie na przeciwciała IgM przeciwko toksoplazmozie powinno być wykonywane u kobiet w ciąży i tych, ...

Fibronektyna płodowa – badanie, wynik fFN dodatni i ujemny u kobiet w ciąży

Poród przedwczesny to jedno z najczęściej występujących powikłań ciąży. Niekiedy występują charakterystyczne objawy mogące go ...

Posiew kału

Posiew kału to badanie kału, które ma na celu stwierdzenie czy w próbce kału oddanej ...

Albuminy w dobowej zbiórce moczu

Albuminy w moczu dobowym, to badanie, w którym mocz badany jest na obecność białek, które ...

Ceruloplazmina – badanie, normy, wyniki ferroksydazy

Badanie ceruloplazminy (ferroksydazy) przeprowadza się zazwyczaj wraz z badaniem poziomu stężenia miedzi. Poziom tego białka ...

Komentarze i opinie (1)


Czy poziom Potasu 5.6 mmol l może za palić już czerwone światełko ?jestem dzień po badaniu w tym kierunku .
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon