Hormon FSH – normy i wyniki badania FSH (folikulotropiny)

Hormon FSH (hormon folikulotropowy) jest wydzielany przez przysadkę mózgową. Stanowi element regulacji czynności gonad (jajników, jąder). Badanie FSH jest istotne w diagnostyce zaburzeń hormonalnych, a jego podwyższony poziom towarzyszy najczęściej menopauzie. Zaburzenia płodności także mogą manifestować się wysokim FSH. Norma określana jest zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, a wszelkie odstępstwa wymagają konsultacji lekarskiej.

Co to jest FSH?

FSH (folikulotropina, hormon folikulotropowy) jest hormonem wydzielanym przez przysadkę mózgową. Wraz z innym hormonem przysadkowym (LH, czyli lutropiną) stanowi istotny element osi koordynującej i regulującej działanie gonad (jajników i jąder). Szczególnie wyraźnie wpływ ten zaznacza się u kobiet, u których odpowiednie zmiany poziomu FSH i LH warunkują prawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego, owulacji, procesu zapłodnienia i rozwoju ciąży.

W warunkach fizjologicznych oś ta regulowana jest na zasadzie tzw. ujemnych sprzężeń zwrotnych. Oznacza to, że estrogeny (produkowane przez jajniki pod wpływem stymulacji przez FSH i LH uwolnione z przysadki) dostają się do krwi i po dotarciu do podwzgórza i przysadki mózgowej łączą się z jej receptorami, hamując wydzielanie LH i FSH. Ponieważ poziom FSH w krwi jest bardziej stabilny i łatwiejszy do zbadania niż LH, właśnie folikulotropinę wykorzystuje się w większości przypadków do oceny funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajniki. Jednocześnie jego stężenie zmienia się znacznie w przebiegu cyklu miesiączkowego, dlatego powinno być badane w określonym momencie, zwykle 3. dniu cyklu.

Wysokie FSH w menopauzie

Jak wspomniano wyżej, poziom FSH zależny jest od działania osi podwzgórze-przysadka-jajniki, a więc od sprawnej komunikacji między centralnym układem nerwowym i jajnikami. Innymi słowy, przysadka wysyła do jajników „polecenie” produkcji hormonów płciowych (estrogenów) i oczekuje „meldunku wykonania zadania” w postaci wzrostu stężenia tych hormonów. W przypadku jego braku, sygnał wysyłany jest nadal, z coraz większym nasileniem.

Takie właśnie zjawisko pojawia się u kobiet w okresie klimakterium (menopauzy), które w swojej istocie polega na stopniowym wygaszaniu czynności jajników z coraz słabszą ich odpowiedzią na stymulację hormonu FSH. U większości kobiet ma to miejsce w okolicach 45.–55. roku życia. Badanie FSH u kobiet w tym wieku wykazuje zwykle podwyższone wyniki (chociaż bywają one w tym okresie zmienne), natomiast w ciągu kilku lat po menopauzie FSH pozostaje na stałym wysokim poziomie.

Kiedy bada się poziom FSH? Jakie są wskazania?

Badanie poziomu FSH wykonuje się zazwyczaj łącznie z innymi badaniami hormonalnymi. Wskazania obejmują głównie:

  • podejrzenie zaburzeń płodności (FSH u mężczyzn również gra istotną rolę w regulacji czynności jąder, dlatego badanie wykonuje się także przy problemach z płodnością u panów);
  • cechy nieprawidłowego dojrzewania (opóźnionego, przyspieszonego, jego braku), które zależy od zadziałania szeregu czynników hormonalnych, w tym zmian wydzielania FSH i LH, w odpowiednim czasie i z odpowiednim nasileniem;
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego, który ściśle zależy od zmian stężeń gonadotropin (FSH i LH);
  • podejrzenie istnienia zaburzeń genetycznych (np. zespołu Turnera, zespołu Klinefeltera), w których zaburzona jest odpowiedź gonad na stymulację FSH;
  • stwierdzenie niezstąpienia jąder;
  • podejrzenie istnienia gruczolaka przysadki mózgowej – nowotworu, który może wydzielać między innymi hormon FSH.

Dzięki opisanemu wyżej mechanizmowi wzrostu poziomu FSH, badanie znajduje zastosowanie również w menopauzie. Ponieważ poziom FSH w tzw. perimenopauzie jest zmienny, badanie to najbardziej wiarygodne jest dopiero po ostatecznym ustaniu miesiączkowania. Szczególne znaczenie ma w tzw. menopauzie przedwczesnej, czyli występującej przed 40. roku życia oraz w przypadkach, gdy rozpoznanie menopauzy wyłącznie na podstawie objawów jest niepewne. Badanie FSH można w tym przypadku wykonać w warunkach domowych przy pomocy testu paskowego i próbki moczu.

Jak wygląda badanie FSH?

Badanie poziomu FSH można wykonać z próbki krwi żylnej lub orientacyjnie w warunkach domowych z próbki moczu. Pobranie próbki krwi przebiega podobnie jak w przypadku innych badań – nakłuwa się żyłę sterylną igłą, najczęściej w zgięciu łokciowym, po czym pobiera się krew do probówki. Bardzo istotne jest, aby ustalić wcześniej z lekarzem sposób przygotowania do badania i poinformować go o wszystkich pobieranych lekach i suplementach diety. Niektóre z nich (np. środki antykoncepcyjne) mogą w istotny sposób wpływać na wynik badania i lekarz może zalecić czasową zmianę dawkowania.

Ważne jest także dokładne ustalenie terminu badania FSH w przypadku kobiet – w przypadku obecności cykli miesiączkowych poziom hormonu jest zmienny w zależności od momentu cyklu. Zwykle próbkę pobiera się w 3. dniu od początku cyklu (w praktyce w 3. dniu krwawienia). W niektórych przypadkach lekarz może zlecić podanie pewnych leków przed właściwym badaniem i kilkukrotne oznaczanie poziomu FSH i innych hormonów w ciągu kolejnych dni (tzw. testy stymulacyjne lub dynamiczne).

Badanie poziomu FSH z moczu jest łatwym do wykonania w domu testem, który z pewnym prawdopodobieństwem pozwala podejrzewać dokonaną menopauzę. Test ten polega na użyciu specjalnego testera (nieco podobnego do testera ciążowego) w postaci paska, w którym w odpowiednim miejscu nanosi się kilka kropel moczu (najlepiej pierwszego po przebudzeniu, koniecznie zebranego do osobnego pojemnika – nie badamy moczu z toalety). Na pasku pojawiają się prążki odpowiadające orientacyjnemu poziomowi FSH lub informujące o nieprawidłowym wykonaniu testu. Testy domowe nie nadają się jednak do badania FSH w innych wskazaniach i są znacznie mniej dokładne niż testy z krwi.

FSH – norma

Wartości prawidłowe w przypadku FSH zależą od wielu czynników, w tym zwłaszcza od wieku, płci i fazy cyklu miesiączkowego. Ponadto mogą różnić się nieznacznie między laboratoriami (zakresy wartości prawidłowych przyjętych w danej placówce powinny być zamieszczone na wydruku badania).

Normy FSH dla kobiet:

  • faza folikularna – poniżej 12 IU/l;
  • owulacja – od 20 do 90 IU/l;
  • faza lutealna – poniżej 10 IU/l.

Dla mężczyzn także określony został prawidłowy poziom FSH. Norma w przypadku panów mieści się w granicach 4 do 25 IU/l.

U kobiet miesiączkujących za poziom podwyższony przyjmuje się zwykle wartość powyżej 9,6 IU/l w pierwszej fazie cyklu. Po menopauzie dopuszcza się znacznie wyższe wartości – FSH uznaje się za podwyższone, gdy przekracza 188 IU/l.

W testach paskowych poziom wysoki oznacza pojawienie się prążka w polu testowym (szczegóły zależne od testu, podane w instrukcji dołączonej do opakowania).

Wysokie FSH – co oznacza przekroczenie normy hormonu FSH?

Interpretacja wysokiego poziomu FSH – również w przypadku testów paskowych – powinna być dokonana w porozumieniu z lekarzem, w kontekście obecnych objawów i wyników innych badań. Podwyższony FSH związany jest zwykle z obecnością zaburzeń na którymś z etapów osi podwzgórze-przysadka-gonady. W większości przypadków jest wynikiem pogarszającej się czynności jajników lub jąder, będącej istotą zjawiska menopauzy i (słabiej wyrażonej) andropauzy.

Menopauza u kobiet między 45. i 55. rokiem życia nie jest powodem do niepokoju, jednak rozsądnym pomysłem jest udanie się w tym okresie do lekarza – może on zaproponować leczenie zmniejszające nasilenie uciążliwych objawów wypadowych (np. napadów gorąca, drażliwości) i zapobiegające rozwojowi chorób występujących po menopauzie, związanych z utratą ochronnego działania estrogenów. Leczenie takie nazywamy hormonalną terapią zastępczą.

Wszystkie pozostałe przypadki podwyższonego poziomu FSH, szczególnie gdy towarzyszą im niepokojące objawy, bezwzględnie wymagają konsultacji lekarskiej w celu wykluczenia poważnych chorób (np. gruczolaka przysadki).

Opublikowano: ; aktualizacja: 02.03.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Hormon LH i hormon FSH – normy i wyniki badania LH i FSH

LH i FSH należą do hormonów gonadotropowych. FSH występuje u kobiet, jak i u mężczyzn. ...

ACTH (kortykotropina) – badanie ACTH – wyniki i normy hormonu

ACTH to hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina) wytwarzany w przedniej część przysadki mózgowej. Może być on również ...

Badania na boreliozę – kiedy i jaki test zrobić, cena

Diagnostyka boreliozy wciąż przysparza wielu problemów. Badania na boreliozę mają niską czułość, a dodatkowo serologiczna ...

Odczyn Biernackiego (opad Biernackiego) – badanie OB – norma i wyniki

Badanie OB (odczyn Biernackiego lub opad Biernackiego) to nieswoiste oznaczenie toczącej się choroby. Wykonywane jest ...

Albumina modyfikowana niedokrwieniem – badanie IMA

Albumina modyfikowana niedokrwieniem, w skrócie IMA to białko, które w kontakcie z niedotlenioną komórką, w ...

Białko całkowite w surowicy

Badanie białka całkowitego w surowicy jest doskonałym miernikiem stanu zdrowia organizmu. Odzwierciedla stan odżywienia, wydolność ...

Antygen nowotworowy CA 19.9 – badanie

Antygen nowotworowy CA 19.9 jest specyficznym markerem raka trzustki. Jego podwyższony poziom obserwuje się także ...

TSH w ciąży – normy, badanie, wyniki

TSH (tyreotropina) to hormon tarczycy odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie organizmu i rozwój dziecka podczas życia ...

Próby wątrobowe – normy, przygotowanie, interpretacja wyników

Próby wątrobowe to badanie krwi służące przede wszystkim do diagnozowania żółtaczki (najczęstszy objaw chorób wątroby). ...

Antygen G. Lamblia w kale

Badanie antygenu G. Lamblia wykonuje się w celu potwierdzenia zakażenia tym pasożytem. Pierwotniak wywołujący u ...

Gazometria

Gazometria to badanie krwi obejmujące kilka parametrów (stężenie gazów we krwi, wartość pH, poziom wodorowęglanów, ...

Badanie moczu na zatrucie barbituranami

Badanie na obecność barbituranów w moczu przeprowadza się w celu stwierdzenia stosowania tych środków odurzających ...

Komentarze i opinie (1)


fsh wynik 0,97 czy to dobry wynik wynik dotyczy 7letniej dziewczyny
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon