Klimakterium

Zanim w organizmie nastąpi względny „spokój” hormonalny zaczynają pojawiać się objawy sygnalizujące stopniowe wygaszanie czynności jajników. Klimakterium to długi, naturalny, fizjologiczny proces. Zwykle rozłożony jest na 2 do 8 lat, ale czasem objawy przekwitania wydłużają się nawet aż do kilkunastu. Pojawiające się w tym okresie dolegliwości mogą być przyczyną dyskomfortu.

Co to jest klimakterium?

Po okresie dojrzałości płciowej i zdolności do rozrodu rozpoczyna się okres przekwitania – tzw. klimakterium. Okres ten, potocznie, nazywany jest też często menopauzą, chociaż fachowo termin ten oznacza ostatnią w życiu miesiączkę, po której następuje 6-miesięczna (a według niektórych autorów 12-miesięczna) przerwa w krwawieniach z narządu rodnego. Średni wiek kobiety w chwili menopauzy wynosi w Polsce ok. 50 lat, ale może wahać się w granicach 45-55 lat.

Jakie są objawy klimakterium?

Zanim w organizmie nastąpi względny „spokój” hormonalny zaczynają pojawiać się objawy sygnalizujące stopniowe wygaszanie czynności jajników. Jest to długi, naturalny, fizjologiczny proces. Zwykle rozłożony jest na 2 do 8 lat, ale czasem objawy przekwitania wydłużają się nawet aż do kilkunastu.

Wyróżniamy dwa okresy przekwitania:

  1. Okres okołomenopauzalny, charakteryzujący się stopniowym ustaniem pracy jajników, występowaniem objawów wegetatywnych i objawów związanych z niedoborem hormonów jajnikowych:
    • miesiączki mogą stać się nieregularne, krótsze bądź wielodniowe lub z wydłużonym czasem pomiędzy poszczególnymi krwawieniami,
    • cykle stają się bezowulacyjne, znacznie zmniejsza się możliwość zajścia w ciążę. Niektórzy autorzy podają spadek szans do 3% po przekroczeniu 40 roku życia.
  2. Okres pomenopauzalny, w którym następuje dalszy niedobór hormonów, pogłębiają się objawy ogólnoustrojowe i objawy związane ze starzeniem się.

Najbardziej dokuczliwe są tzw. objawy wypadowe, naczynioruchowe.

Są to uderzenia gorąca do głowy (tzw. wary), kołatania serca, zlewne poty, zawroty głowy. Pojawiają się nagle, trwają od kilkudziesięciu sekund do trzech minut. Mogą nasilać się w godzinach wieczornych i nocnych, powodować bezsenność i uczucie przewlekłego zmęczenia. Niewątpliwie zespół objawów może być przyczyną poważnego dyskomfortu. Ich częstość występowania jest bardzo indywidualna. Niektóre kobiety odczuwają je kilka razy w miesiącu, niektóre kilka razy na tydzień, ale są również takie, u których napady występują kilkadziesiąt razy w ciągu doby.

Charakterystyczna jest nadmierna drażliwość, nerwowość, skłonność do płaczu, zmienność nastroju, uczucie przygnębienia, czy zaburzenia pamięci. Zaobserwowano, że dolegliwości są silniejsze u kobiet, które wcześniej odczuwały zespół napięcia przedmiesiączkowego, u palaczek i kobiet z otyłością.

Zmiany hormonalne po klimakterium

W okresie pomenopauzalnym następują dalsze zmiany w układzie hormonalnym:

  • spada ilość estrogenów produkowanych przez jajniki, a zwiększa się wytwarzanie substancji estrogenowych w tkance tłuszczowej, mięśniach, wątrobie, nerkach; ich nadmiar może być przyczyną rozrostu i prawdopodobnie również raka endometrium,
  • pojawiają się zmiany w układzie moczowo-płciowym; zanika błona śluzowa pochwy, pojawia się uczucie suchości, pieczenia, bolesne stosunki, częstsze zapalenia pochwy, cewki moczowej czy pęcherza moczowego,
  • mogą pojawiać się zmiany torbielowate w gruczołach sutkowych,
  • w związku z utratą ochronnego działania estrogenów, w okresie przekwitania zwiększa się częstość choroby niedokrwiennej serca i innych dolegliwości sercowo-naczyniowych,
  • wzrasta ryzyko zakrzepowego zapalenia żył i zatorowości płucnej,
  • nasilają się procesy destrukcyjne w układzie kostnym; zmniejsza się gęstość tkanki kostnej i grubość ścian kostnych, co prowadzi do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań,
  • również zaburzenia metaboliczne są odpowiedzialne za przyrost tkanki tłuszczowej i otyłość, wzrost ciśnienia tętniczego, wzrost stężenia cholesterolu oraz za wystąpienie cukrzycy.

Nie należy zapominać, że niektóre choroby takie jak: nadczynność czy niedoczynność tarczycy, nerwica, depresja, zmiany organiczne w układzie krążenia, nowotwory, mogą dawać podobne objawy. Nie wszystko może być więc składane na karb klimakterium. Konieczna staje się wizyta u lekarza w celu ich rozpoznania i wczesnego wyeliminowania. Dotyczy to szczególnie chorób nowotworowych, raka szyjki i trzonu macicy, raka jajnika, mięśniaków macicy.

Leczenie objawów klimakterium

Leczenie farmakologiczne zespołu klimakterycznego zależy od nasilenia dolegliwości i nie zawsze jest konieczne. Czasem wystarczy samo uświadomienie istoty przekwitania pacjentce lub przepisanie łagodnych, naturalnych środków uspokajających.

Zalecane jest zaprzestanie palenia, unikanie stresu, zwiększenie aktywności fizycznej. Ważne jest również stosowanie odpowiedniej diety, spożywanie produktów sojowych, fasoli, soczewicy, otrąb i ziaren zbóż zawierających fitoestrogeny.

Hormonalna terapia zastępcza a klimakterium

Objawy średnio i silnie wyrażone łagodzi się preparatami hormonalnymi, estrogenami naturalnymi lub syntetycznymi. Mają one znacznie szersze znaczenie niż tylko osłabianie objawów wypadowych. Jako leki anaboliczne pozwalają utrzymać sprawność fizyczną i psychiczną, zapobiegają przedwczesnemu starzeniu się i występowaniu zaburzeń przemiany materii.

Działają profilaktycznie w występowaniu niewydolności wieńcowej, nietrzymaniu moczu, osłabieniu tkanki mięśniowej i osteoporozy. Hormonalna terapia zastępcza niesie jednak ze sobą także wiele efektów ubocznych, dlatego powinna być stosowana pod stałą kontrolą lekarską i po wstępnym wykonaniu kilku badań (USG narządu rodnego, mammografii, badania USG naczyń żylnych).

Opublikowano: ; aktualizacja: 15.06.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Klimakterium a mikroflora pochwy

Menopauza, nazywana też klimakterium, to zaprzestanie przez kobietę miesiączkowania. W praktyce klinicznej oznacza ona ostatnie, ...

Jak łagodzić skutki menopauzy?

Łagodzenie skutków menopauzy pomaga ograniczyć jej niekorzystne objawy. Zachodzące zmiany hormonalne powodować mogą wzrost masy ...

Objawy wypadowe menopauzy

Menopauza, klimakterium, przekwitanie to stosowane wymiennie określenia na okres w życiu kobiety, w którym wygasa ...

Grzybica pochwy i bakteryjne zapalnie pochwy w okresie menopauzy

Menopauza powoduje szereg zmian w zakresie gospodarki hormonalnej organizmu. Do najczęstszych objawów przekwitania zaliczyć można ...

Menopauza a seks

W okresie menopauzy dochodzi w organizmach kobiet do wielu zmian hormonalnych. Spadek poziomu estrogenów powoduje ...

Nietrzymanie moczu w okresie menopauzy

Nietrzymanie moczu to niekontrolowane wydalanie moczu będące źródłem problemów higienicznych i socjalnych. Na problem nietrzymanie ...

Przekwitanie – w jakim wieku, objawy, leczenie i czas trwania okresu przekwitania

To, kiedy występuje okres przekwitania, zależne jest osobniczo, przyjmuje się, że jest to czas na ...

Seks po menopauzie

Seks w okresie menopauzy może sprawiać kobiecie ból, a zbliżenie z partnerem wywoływać lęk i ...

Menopauza a hormonalna terapia zastępcza

Hormonalna terapia zastępcza jest często stosowana u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauazalnym. Pozwala zredukować ...

Test na menopauzę – kiedy zrobić, na czym polega, jaka jest cena i opinie?

Test na menopauzę działa analogicznie jak test ciążowy – pacjentka wykonuje go sama, w warunkach ...

W jakim wieku pojawia i zaczyna się menopauza?

Menopauzę (klimakterium, przekwitanie) można stwierdzić, kiedy kobieta nie ma krwawień miesiączkowych przez kolejne 12 miesięcy. ...

Hormonalna terapia zastępcza

Hormonalna terapia zastępcza to metoda leczenia objawów towarzyszących zmianom w okresie menopauzy. Klimakterium – inaczej ...

Komentarze (0)