Punkcja lędźwiowa (nakłucie lędźwiowe) – wskazania, przygotowanie, przebieg, znieczulenie, powikłania

Brak zdjęcia

28 kwietnia 2015

Punkcja lędźwiowa jest bardzo ważnym zabiegiem diagnostycznym. W przebiegu nakłucia kręgosłupa – przestrzeni podpajęczynówkowej uzyskuje się płyn mózgowo-rdzeniowy, który stanowi cenne źródło informacji w diagnostyce chorób ośrodkowego układu nerwowego. Ponad to, punkcja lędźwiowa stanowi port do podania leków lub umożliwia zmierzenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego.

Co to jest punkcja lędźwiowa?

Punkcja lędźwiowa jest zabiegiem diagnostycznym polegającym na uzyskaniu płynu mózgowo-rdzeniowego do badania, a także do wykonania pomiaru ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego.

Punkcja lędźwiowa jest również stosowana w przypadku podania leku bezpośrednio do kanału kręgowego. Punkcja lędźwiowa inaczej nazywana jest nakłuciem lędźwiowym lub, potocznie, punkcją kręgosłupa.

Płyn mózgowo-rdzeniowy znajduje się w komorach mózgu, kanale kręgowym i przestrzeni podpajęczynówkowej. Płyn MR wytwarzany jest w komorach mózgu, a następnie krąży w pozostałych przestrzeniach. Główne zadania płynu MR to amortyzacja tkanek mózgowych oraz rdzenia kręgowego, a także utrzymanie odpowiedniego ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

Punkcja lędźwiowa – wskazania – kiedy wykonać badanie?

Wskazania do wykonania punkcji lędźwiowej można ogólnie podzielić na dwie grupy. Wykonanie zabiegu ze wskazań diagnostycznych oraz terapeutycznych.

Punkcję lędźwiową ze wskazań diagnostycznych przeprowadza się w przypadku:

  • podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ogólnie rzecz ujmując stanu chorobowego opartego na zakażeniu ośrodkowego układu nerwowego lub korzeni nerwowych,
  • podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego. Pobranie płynu MR wykonuje się u pacjentów, u których badanie tomografii komputerowej nie wykazało krwawienia podpajęczynówkowego, a stan pacjenta na nie wskazuje,
  • ostrego, niezdiagnozowanego bólu głowy,
  • podejrzenia chorób autoimmunologicznych mózgu, np. ostrego rozsianego zapalenia mózgu i rdzenia.
  • wykonania badań obrazowych wymagających dokanałowego podania środka cieniującego,
  • podejrzenia choroby dystroficznej, a w szczególności leukodystrofii – genetycznej choroby istoty białej mózgowia.

Punkcję lędźwiową ze wskazań terapeutycznych wykonuje się w celu:

  • dokanałowego podania antybiotyków w przypadku zakażenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • dokanałowego podania cytostatyków w przypadku chorób nowotworowych ośrodkowego układu nerwowego,
  • dokanałowego podania środków znieczulających,
  • obniżenia ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego w sytuacji podwyższonych jego wartości, np. wywołanych wodogłowiem.

Punkcja lędźwiowa u dziecka

Punkcję lędźwiową u dzieci także wykonuje się przy podejrzeniu zapalenia opon mózgowych, wrodzonej choroby metabolicznej czy nowotworowej. Badanie służy przebadaniu pobranego płynu pod kątem potencjalnych zmian biochemicznych, obecności zakażenia czy zmian nowotworowych. Punkcja lędźwiowa u noworodków i niemowląt z wodogłowiem pozwala na pomiar ciśnienia wewnątrzczaszkowego oraz usunięcie nagromadzonego płynu zanim dojdzie do właściwej operacji.

przeciwwskazaniem do przeprowadzenia nakłucia lędźwiowego u dzieci jest m.in. nadcisnienie śródczaszkowe i obrzęk mózgu, zaawansowane problemy z krzepnięciem krwi, a także obecność owrzodzeń na skórze w okolicy wkłucia.

Przeciwwskazania do wykonania nakłucia lędźwiowego

Punkcji lędźwiowej nie należy wykonywać u pacjentów z obrzękiem mózgu, a także u pacjentów z guzem ośrodkowego układu nerwowego, ropniem lub ropniakiem.

Do względnych przeciwwskazań punkcji lędźwiowej należą:

  • zmiany skórne i tkankowe w okolicy planowego nakłucia lędźwiowego,
  • wady kręgosłupa i rdzenia kręgowego,
  • nieprawidłowe działanie układu krzepnięcia, przedłużony współczynnik czasu protrombinowego INR lub APTT oraz niska liczba płytek krwi,
  • krwawienie podpajęczynówkowe uwidocznione obrazie tomografii komputerowej,

Punkcja lędźwiowa – jak wygląda, jak się przygotować, czy boli?

Przygotowanie do punkcji lędźwiowej obejmuje przeprowadzenie badań podstawowych. Szczególnie w kierunku układu krzepnięcia. Ważne jest również, aby wykluczyć u tych pacjentów obrzęk lub guz mózgu.

Zabieg punkcji lędźwiowej wykonuje się z zachowaniem warunków aseptyki. W gabinecie przeznaczonym do wykonania takich zabiegów pacjent kładzie się na łóżku. Pacjenta układa się na boku. Zaleca się możliwie maksymalne podkurczenie nóg do brzucha, przygięcie głowy do klatki piersiowej oraz wygięcie kręgosłupa na zewnątrz. Sprawia to, że rozszerzają się przestrzenie międzykręgowe, ułatwiając wykonanie nakłucia. Pod głowę można podłożyć wałek, aby kręgosłup był w jednej płaszczyźnie.

Jak wygląda zabieg? Okolicę nakłucia lędźwiowego dokładnie się oczyszcza oraz obkłada jałowym materiałem. Przed wykonaniem nakłucia wykonuje się znieczulenie miejscowe skóry i tkanki podskórnej, więc punkcja lędźwiowa nie boli. Nakłucie lędźwiowe wykonuje się pomiędzy czwartym i piątym kręgiem lędźwiowym (rzadziej pomiędzy trzecim i czwartym). W wyznaczonym punkcie wprowadza się specjalną igłę przeznaczoną do wykonania punkcji lędźwiowej. Potwierdzeniem umieszczenia igły w przestrzeni podpajęczynówkowej jest wypływ płynu mózgowo-rdzeniowego z założonego wkłucia. Przez uzyskany port pobiera się płyn mózgowo-rdzeniowy do badania lub podaje się leki. Przed pobraniem płynu mózgowo-rdzeniowego można wykonać jego pomiar za pomocą przeznaczonego do tego celu manometru.

Po wykonaniu pobrania materiału do badania usuwa się igłę punkcyjną i zakłada się jałowy opatrunek. Pacjentowi zaleca się leżenie na wznak przez co najmniej 12 godzin. Pozwala to uniknąć popunkcyjnego bólu głowy. Nie należy w tym czasie unosić głowy do góry. Zaleca się płaskie leżenie.

Punkcja lędźwiowa – powikłania

Najczęstszym powikłaniem punkcji jest zespół popunkcyjny i popunkcyjny ból głowy. Powstaje on w wyniku wypływu płynu mózgowo-rdeniowego przez otwór, który powstał po wykonanym nakłuciu. Wydostający się w niewielkiej ilość płyn drażni zakończenia bólowe opony twardej wywołując ból głowy. Najczęściej jest on zlokalizowany w płacie czołowym lub potylicznym. Ból wzmaga się w pozycji stojącej, natomiast pozycja leżąca przyczynia się do jego złagodzenia. Powikłania tego można uniknąć wykonując nakłucie jak najcieńszą igłą.

Innym powikłaniem punkcji lędźwiowej może być ból pleców w miejscu wykonania nakłucia, krwiak lub niewielkie krwawienie z miejsca nakłucia. Powikłaniem po nakłuciu lędźwiowym może być również ból korzeniowy wywołany podrażnieniem korzenia nerwowego podczas wprowadzania igły. Ból ten najczęściej promieniuje do kończyn dolnych.

Do rzadko występujących skutków ubocznych punkcji lędźwiowej zalicza się niedowład kończyn dolnych, uraz więzadeł kręgosłupa lub okostnej kręgosłupa.

Nakłucie lędźwiowe – wyniki badania

Do przeprowadzenia badania potrzebne jest pobranie 3–5ml płynu mózgowo-rdzeniowego do kilku probówek z zamknięciem. Jeżeli zajdzie potrzeba wykonania dodatkowych badań można pobrać nawet 15 ml płynu.

Ocenę pobranego płynu mózgowo-rdzeniowego prowadzi się pod katem:

  • oceny barwy i przejrzystości płynu,
  • oceny stężenia glukozy, białka, chloru, kwasu mlekowego,
  • oceny ilości oraz rodzaju komórek,
  • oceny bakteriologicznej pobranego płynu.

Bibliografia

  1. Chandra M. Kumar, Chris Dodds, Podstawowe procedury diagnostyczno-lecznicze - praktyczny przewodnik, Warszawa 2007, wyd.1.
  2. Piotr Lewczuk, Maria Mantur, Płyn mózgowo-rdzeniowy - badanie i interpretacja wyników, Białystok 2002, wyd.
  3. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/lumbar-puncture/multimedia/lumbar-puncture-spinal-tap/img-20007043
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.04.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) stanowi chorobę, w której proces patologiczny obejmuje wybrane struktury mózgowe tj. ...

Haemophilus influenzae (HiB) – objawy, leczenie, antybiotyk, szczepionka

Haemophilus influenzae (Hib, pałeczka grypy) to bakteria, która wywołuje zapalenie płuc oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. ...

Wideo – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - objawy

Wśród objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych najbardziej typowe są: wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, ...

Prokalcytonina (PCT) – badanie

Badanie prokalcytoniny (PCT) wykonywane jest coraz częściej w celu oceny stopnia infekcji, różnicowania przyczyn stanów ...

Choroba meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa to choroba, która często atakuje młodsze dzieci, pojawia się nagle i może ...

Wirus coxsackie – objawy zakażenia i leczenie u dzieci i dorosłych

Wirusy Coxsackie są patogenami bardzo powszechnie występującymi u człowieka. Zajmują one drugie miejsce spośród patogenów ...

Wideo – Punkcja lędźwiowa

Nakłucie, czyli inaczej punkcja lędźwiowa, polega na wkłuciu igły punkcyjnej (która najczęściej jest z zatyczką, ...

Zapalenie opon mózgowych u dziecka

Zapalenie opon mózgowych (meningitis cerebrospinalis purulenta) to stan zapalny struktur, które otaczają mózg i rdzeń ...

Objaw Brudzińskiego – karkowy, policzkowy, łonowy – dodatni i ujemny – co oznacza?

Odruch Brudzińskiego to objaw oponowy (karkowy, policzkowy, łonowy), sprawdzany bardzo często podczas badania pacjenta przez ...

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z cięższych postaci, która może dawać poważne powikłania. Bakteryjne ...

Wideo – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodka

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z najbardziej niebezpiecznych chorób. Choroba ta często powoduje powikłania wymagające ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu nerwowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu nerwowego jest obecnie jedną z najlepszych metod diagnostycznych chorób tego układu. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon