Leukodystrofia metachromatyczna (MDL) – objawy, leczenie u dzieci i dorosłych

Leukodystrofia metachromatyczna to choroba dziedziczna prowadząca do zaburzeń tworzenia i zwyrodnienia mieliny – powłoki tłuszczowej tworzącej osłonkę włókien nerwowych. Rzadkie choroby genetyczne człowieka, którymi są leukodystrofie, sprawiają duże trudności diagnostyczne, a ich leczenie opiera się głównie na zwalczaniu objawów.

MLD – co to jest?

Leukodystrofie są to choroby genetyczne, w których przeważa zajęcie istoty białej mózgowia. Jest to rzadka grupa chorób, u podłoża których leżą zaburzenia mielinizacji (leukodystrofie hipomielinizacyjne) lub uszkodzenie mieliny (leukodystrofie demielinizacyjne). Mielina to tłuszczowa substancja pokrywająca włókna nerwowe, natomiast mielinizacja to proces powlekania ich. Zapewnia to ochronę komórkom nerwowym, usprawnia przepływ informacji, a także tworzy nowe połączenia między komórkami.

Istota biała jest częścią ośrodkowego układu nerwowego, w której przebiegają drogi nerwowe utworzone przez włókna nerwowe. Otoczka mielinowa wytwarzana jest w ośrodkowym układzie nerwowym przez komórki zwane oligodendrocytami, natomiast w obwodowym układzie nerwowym przez lemocyty. Tworzy ona wspomnianą wcześniej osłonkę włókien nerwowych, a głównym jej składnikiem są cerebrozydy zaliczane do glikolipidów.

Leukodystrofia metachromatyczna (MLD – metachromatic leucodystrophy) jest rodzajem leukodystorfii demielinizacyjnej, w której mamy do czynienia ze zwyrodnieniem mieliny. Jest to najczęstszy typ leukodystrofii, zarówno na świecie, jak i w naszym kraju – występuje w 1 przypadku na 20 000 urodzeń.

Leukodystrofia metachromatyczna – przyczyny

Leukodystrofia metachromatyczna jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, dziedziczoną autosomalnie recesywnie. Oznacza to, że aby doszło do zachorowania, osoba musi odziedziczyć te same dwa zmienione geny – wady genetyczne – od każdego z rodziców. Jeśli pacjent odziedziczy tylko jeden, to najprawdopodobniej zostanie zdrowym nosicielem.

W leukodystrofii metachromatycznej dochodzi do mutacji genu arylosulfatazy A. Niedobór tego enzymu jest przyczyną nadmiernego gromadzenia złogów sulfatydów (siarczanu cerebrozydu) w układzie nerwowym.

Ciężkość leukodystrofii metachromatycznej zależy od tego, jakie wystąpiły mutacje genetyczne. U chorych posiadających dwa allele kodujące brak aktywności tego enzymu rozwija się późnodziecięca, ciężka postać MLD. Natomiast u osób z dwoma allelami, które kodują aktywność resztkową sulfatazy (enzymu produkowanego przez bakterie układu pokarmowego), rozwija się łagodniejsza postać, występująca u dorosłych. W przypadku obecności allelu jednego i drugiego rodzaju pojawia się młodzieńcza MLD. W niektórych rzadkich przypadkach może wystąpić także niedobór wielu sulfataz. Jest to czwarta postać leukodystrofii metachromatycznej.

Leukodystrofia metachromatyczna – objawy u dzieci

Późnodziecięca MLD objawia się porażeniem wiotkim, a niekiedy spastycznym oraz brakiem lub osłabieniem odruchów głębokich. Dzieci dotknięte tą chorobą mają:

  • zaburzenia chodu,
  • bóle kończyn,
  • zaburzenia mowy o typie dyzartrii (problem z artykulacją spowodowany wiotkością mięśni),
  • obniżenie sprawności umysłowej.

Choroba prowadzi do całkowitego unieruchomienia pacjentów, zaburzeń połykania, uszkodzenia nerwów wzrokowych oraz utraty wzroku, porażenia opuszkowego lub porażenia rzekomoopuszkowego.

Chore dzieci nie dożywają przeważnie 10. roku życia. W moczu chorych możemy wykryć zwiększone stężenie sulfatydów (podstawowych składników budowy osłonki mielinowej komórki nerwowej), natomiast w płynie mózgowo-rdzeniowym podwyższone stężenie białka. Sulfatydy poza układem nerwowym gromadzą się także w innych narządach. Postawienie diagnozy ułatwia badanie histologiczne oraz ultrastrukturalne mielinowych włókien w materiale pochodzącym z biopsji spojówki lub nerwu łydkowego, a także w analiza enzymów.

Leukodystrofia metachromatyczna – objawy u młodzieży i dorosłych

Młodzieńcza leukodystrofia metachromatyczna objawia się podobnie jak postać opisana wyżej, ale postęp choroby jest wolniejszy, a objawy pojawiają się później. Na początku często stwierdzane są zaburzenia otępienne i emocjonalne. Może pojawić się także oczopląs. Badaniem przewodnictwa nerwowego można stwierdzić zwolnienie szybkości przewodzenia badanych nerwów, a w badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego podwyższony poziom białka.

MLD dorosłych objawia się zaburzeniami psychicznymi przypominającymi schizofrenię lub zaburzeniami otępiennymi. Choroba daje objawy około 30. roku życia. Mogą wystąpić także objawy ruchowe, takie jak:

  • napady drgawkowe,
  • ataksja, czyli niezborność ruchów,
  • wygórowanie odruchów głębokich.

Choroba z niedoborem wielu sulfataz, zwana także mukosulfatydozą, łączy objawy mukopolisacharydozy i leukodystrofii metachromatycznej. Choroba ta przypomina postać późnodziecięcą MLD. Dodatkowo występuje: powiększenie wątroby i śledziony, pogrubienie rysów twarzy, rybia łuska. Rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu klinicznego oraz po stwierdzeniu niedoboru zarówno sulfatazy A, jak i innych sulfataz.

Badanie rezonansu magnetycznego ujawnić może zmiany demielinizacyjne obustronnie w istocie białej mózgu. Ostatnio na popularności zyskują badania genetyczne, które pozwalają wykryć wady genetyczne.

Leukodystrofia – leczenie

Leczenie leukodystrofii w większości przypadków jest jedynie objawowe. Stosuje się rehabilitację, która ma zapobiec pojawieniu się przykurczów kończyn. Gdy pojawią się zaburzenia połykania ważne jest zabezpieczenie prawidłowej drogi odżywiania, np. poprzez wykonanie gastrostomii przezskórnej. Zabieg ten polega na umieszczeniu sondy w żołądku przez powłoki jamy brzusznej.

W niektórych przypadkach skuteczną metodą leczenia okazał się przeszczep szpiku, ale wymagane jest bardzo dokładne sprawdzenie dawcy pod kątem zgodności tkankowej. Prowadzone są także badania nad terapią genową. Metoda ta polega na wprowadzeniu do komórek prawidłowego genu przy pomocy lentiwirusów.

Bibliografia

  • Cytowska B., Winczura B., Stawarski A., Dzieci chore, niepełnosprawne i z utrudnieniami w rozwoju. Wydawnictwo Impuls, Kraków 2008.
  • Bal J., Genetyka medyczna i molekularna. Wydawnictwo PWN, Warszawa 2017.
  • Jorde L. B., Carey J. C., Bamshad M. J., Genetyka medyczna. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.
  • Rowland L. P., Pedley T. A., Neurologia Merritta. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2012.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Zespół Edwardsa – dziedziczenie, przyczyny, objawy, leczenie, przeżywalność

Zespół Edwardsa należy do zespołów wad wrodzonych. Choroba ta dotyka 1 na około 6000 urodzonych ...

Dziecko z zespołem Downa

Zespół Downa to jeden z najbardziej znanych i najczęściej występujących zespołów wad wrodzonych (dotyka 1 ...

Zespół Pataua

Zespół Pataua to kolejny po zespole Downa oraz zespole Edwardsa zespół wad wrodzonych spowodowanych trisomią ...

Zespół łamliwego chromosomu X

Zespół łamliwego chromosomu X to najczęstsza rodzinna przyczyna niepełnosprawności intelektualnej, jak również najczęstsza jednogenowa przyczyna ...

Zespół Retta

Zespół Retta należy do grupy całościowych zaburzeń rozwojowych. Jest to choroba neurologiczna, w przebiegu której ...

Zespół Pradera-Williego

Zespół Pradera-Williego jest wynikiem nieprawidłowości dotyczących chromosomu 15. Już w życiu płodowym dziecko z tym ...

Choroba syropu klonowego – dziedziczenie, objawy, leczenie

Choroba syropu klonowego (MSUD) to wrodzona choroba metaboliczna, w wyniku której organizm nie rozkłada prawidłowo ...

Zespół Turnera – dziedziczenie, przyczyny, objawy, wygląd, kariotyp, leczenie, rokowanie

Zespół Turnera (zespół Bonnevie-Ullricha) to zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością w komórkach organizmu kobiety tylko ...

Zespół Downa

Zespół Downa to częsty zespół wad genetycznych, występujący u 1 osoby na około 700. Dotyka ...

Zespół Klinefeltera

Zespół Klinefeltera to grupa chorób, która jest następstwem zmiany struktury chromosomów lub ich liczby. Jest ...

Zespół Gilberta (hiperbilirubinemia)

Zespół Gilberta jest to choroba genetyczna, należąca do grupy chorób zwanych hiperbilirubinemiami wrodzonymi, stanowiąca zarazem ...

Zespół Marfana – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, rokowanie

Zespół Marfana to rzadko występująca dziedziczna choroba tkanki łącznej. W przebiegu syndromu Marfana najbardziej charakterystyczne ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon