Choroby brudnych rąk

Nazwą „choroby brudnych rąk” określane są schorzenia przenoszące się w dużej mierze drogą pokarmową poprzez spożycie skażonych pokarmów, płynów itp. Nazwa wynika z tego, że typowym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania im jest właściwa higiena na czele z prawidłowym i odpowiednio częstym myciem rąk z użyciem wody i mydła. Do chorób tych należą m.in. wirusowe zapalenia wątroby typu A i E, salmonelloza, czerwonka, biegunki podróżnych.

Najważniejsze choroby brudnych rąk to:

  • wirusowe zapalenie wątroby A,
  • wirusowe zapalenie wątroby E,
  • zakażenia rotawirusowe,
  • zakażenia norowirusowe,
  • salmonelloza,
  • shigelloza,
  • biegunki podróżnych.

WZW typu A

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A, żółtaczka pokarmowa) to ostra choroba zakaźna wątroby spowodowana przez enterowirusa. Przenosi się drogą pokarmową poprzez spożywanie zanieczyszczonych pokarmów (wirus jest wydalany z kałem). U dzieci przebiega zwykle bezobjawowo lub skąpowobjawowo, u dorosłych typowe objawy to gorączka, biegunka, bóle brzucha, torsje, a przede wszystkim zażółcenie spojówek i skóry (wskutek uszkodzenia wątroby).

Choroba jest ostra i zwykle nie jest groźna dla życia (poza bardzo nielicznymi przypadkami), a także – w przeciwieństwie do wirusowych zapaleń wątroby B i C – nigdy nie przechodzi w formę przewlekłą. WZW A była częsta w Polsce w okresie PRL-u (osoby, których dzieciństwo trwało w tym czasie, zazwyczaj posiadają odporność po bezobjawowym zachorowaniu), a obecnie jest częsta w krajach rozwijających się (w tym będących celem wyjazdów turystycznych, np. Egipt, Turcja).

Istnieje szczepionka chroniąca przed tą chorobą brudnych rąk, której stosowanie zalecane jest u osób wyjeżdżających do krajów rozwijających się oraz osób pracujących przy produkcji i przetwórstwie żywności, a także u dzieci (można ją stosować od 2 roku życia), żeby uniknąć zachorowania w wieku dorosłym.

WZW typu E

Wirusowe zapalenie wątroby typu E (WZW E) także należy do chorób brudnych rąk. Jest to ostra choroba zakaźna wątroby spowodowana przez kaliciwirusa. Drogi przenoszenia i objawy są zbliżone do WZW A, choć przeważnie nieco cięższe. Choroba występuje na niektórych obszarach w krajach rozwijających się. W przypadku WZW E nie istnieje szczepionka.

Bardzo charakterystyczną cechą jest bardzo wysoka śmiertelność wśród chorych kobiet będących w trzecim trymestrze ciąży, sięgająca 25%, dlatego też kobiety ciężarne nie powinny podróżować do obszarów, gdzie występuje podwyższona częstość WZW E (aktualne informacje należy uzyskać w poradni chorób zakaźnych lub stacji Sanepid).

Rotawirusy i norowirusy

Rotawirusy i norowirusy wywołują ostre, zazwyczaj kilkudniowe choroby biegunkowe (z towarzyszącą gorączką i wymiotami), często przybierające postać masowych lokalnych zakażeń.

Rotawirusy

Biegunki spowodowane przez rotawirusy są typowe dla małych dzieci i często występują w formie masowych zachorowań np. w żłobkach czy na oddziałach szpitalnych, na których przebywają takie dzieci. Z uwagi na wysoką zakaźność bardzo łatwo zachorować może personel i osoby odwiedzające. W przypadku biegunki u małych dzieci ważna jest kontrola lekarska, ponieważ u nich nawet stosunkowo łagodna biegunka i wymioty mogą prowadzić do zagrażającego życiu odwodnienia. Istnieją szczepionki, które mogą być podawane doustnie niemowlętom, chroniące przed zakażeniem najczęstszymi typami rotawirusów.

Norowirusy

Norowirusy należą do tej samej rodziny co wirus WZW E. Biegunki spowodowane przez nie zazwyczaj przebiegają jako masowe zachorowania w zamkniętych środowiskach (domy opieki, internaty itp.). Charakterystyczne są epidemie biegunek na statkach wycieczkowych powodowane najczęściej przez wirusa Norwalk. W przypadku norowirusów nie ma szczepionki.

Zakażenia bakteryjne

Typowe zakażenia bakteryjne związane z drogą pokarmową to zakażenia powodowane przez bakterie z rodzajów Salmonella i Shigella.

Bakterie z rodzaju Shigella wywołują biegunkę przebiegającą zwykle bardzo ciężko, z wydalaniem krwi, stąd nazwa choroby – czerwonka (inna nazwa to dyzenteria). Choroba ta jest w Europie stosunkowo rzadka, ale częsta w krajach rozwijających się.

Bakteria Salmonella enterica subsp. enterica występuje w ponad 2000 serowarach (odmianach) dzielących się na odmiany jelitowe i durowe. Odmiany jelitowe wywołują ostrą chorobę przebiegającą z biegunką i wymiotami. Charakterystyczne są masowe zachorowania, których źródłem jest skażony pokarm (zazwyczaj zawierający jajka), taki jak np. krem w ciastach, lody itp. Odmiany durowe (na czele z Salmonella Typhi) wywołują ciężką chorobę ogólnoustrojową przebiegającą z:

  • wysoką gorączką,
  • różową wysypką,
  • objawami ze strony przewodu pokarmowego.

W Polsce dur brzuszny (tyfus) obecnie nie występuje poza sporadycznymi zakażeniami, ale nadal jest częsty w krajach rozwijających się, a także w krajach bałkańskich. Przed durem brzusznym chroni szczepionka.

Ważne jest to, że u części osób po przebyciu zakażenia dochodzi do bezobjawowego nosicielstwa bakterii w pęcherzyku żółciowym i ich wydalania z kałem (do momentu usunięcia pęcherzyka), co może grozić kolejnymi zakażeniami.

W historii znana jest postać tzw. Tyfusowej Mary, czyli kucharki Mary Mallon pracującej w Nowym Jorku i okolicach, która pracowała (później pod fałszywymi nazwiskami) w różnych domach i instytucjach, gdzie dochodziło do zakażeń durem brzusznym. Mary Mallon odmawiała jakiegokolwiek leczenia, a do szpitala została zabrana dopiero po tym, jak kilku policjantów z trudem ją obezwładniło; w rezultacie po kilku latach została dożywotnio umieszczona w szpitalu zakaźnym (Sąd Najwyższy USA wydał w tej sprawie indywidualne postanowienie).

Biegunka podróżnych jest kolejną z chorób brudnych rąk. Jest ona kilkudniową ostrą chorobą biegunkową, powodowaną zazwyczaj przez bakterię Escherichia coli (także inne bakterie, wirusy bądź pasożyty). Jak nazwa wskazuje, pojawia się ono zazwyczaj u turystów, niedługo po przybyciu na miejsce przeznaczenia. Zakażenie wiąże się przeważnie z tym, że osoby zmęczone podróżą, jak również zajęte zaznajamianiem się z nowym miejscem, zaniedbują przestrzeganie higieny. W zapobieganiu wystąpieniu biegunki podróżnych wskazane jest, oprócz profilaktyki lekami, także stosowanie probiotyków.

Zasady zapobiegania chorobom brudnych rąk

Do chorób brudnych rąk można zaliczyć także wiele innych zakażeń przenoszących się drogą pokarmową, które jednak mogą wymagać odrębnego omówienia.

Podstawowym sposobem zapobiegania chorobom brudnych rąk jest mycie rąk. Już jednorazowe umycie rąk powoduje usunięcie do 70% drobnoustrojów. Ważne jest to, aby było to prawidłowe mycie rąk, czyli nie takie, jak się często praktykuje, polegające na przetarciu wewnętrznej strony dłoni i pominięciu większości innych obszarów. Istotne jest niepominięcie obszarów między palcami, grzbietów dłoni etc. Dlatego też warto zaznajomić się z techniką właściwego mycia rąk.

Samo mycie rąk nie wystarcza, ponieważ łatwo można skazić ręce przez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami (krany, klamki itd.). Ważne jest, aby unikać mydła w kostkach, a preferować mydło w płynie. Unikać dotykania kranów, klamek itp. poza niezbędnymi sytuacjami. Wskazane jest także noszenie przy sobie pojemniczka ze środkiem antyseptycznym (ewentualnie chusteczek nim nasyconych) i stosowanie go np. po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem i piciem (dotyczy to szczególnie krajów rozwijających się).

Warto także od małego uczyć dzieci, żeby myły ręce w poniższych sytuacjach (te same zasady dotyczą dorosłych):

  • zawsze, gdy są brudne;
  • po każdym skorzystaniu z toalety;
  • przed jedzeniem;
  • po powrocie do domu;
  • po zabawie ze zwierzętami;
  • po dmuchaniu nosa w chusteczkę i zasłanianiu ust, kiedy się kicha lub kaszle;
  • po wizycie w piaskownicy, na placu zabaw itp.;
  • po kontakcie z surowym mięsem, jajkami itp;
  • po kontakcie z odchodami, śmieciami itp.;
  • po wizycie w przychodni, szpitalu, aptece (zwłaszcza w sezonie grypowym), po wizycie w zoo itp.

W przypadku pokarmów i napojów w krajach rozwijających się należy spożywać tylko takie potrawy, których podanie (wygląd lokalu i obsługi) nie budzi wątpliwości, a także powinny być to raczej potrawy poddawane obróbce termicznej.

Należy pić wodę przegotowaną oraz podaną w czystych naczyniach, a w warunkach „polowych” wodę poddaną dezynfekcji chemicznej; można pić bez przegotowania także napoje z zamkniętych fabrycznie butelek, o ile są to produkty znanych marek (miejscowi producenci mogą nie przestrzegać wymogów sanitarnych, należy jednak zawsze liczyć się z podróbkami) oraz butelka została otwarta przy kliencie. Ryzykowne jest korzystanie z żywności i napojów od ulicznych/plażowych sprzedawców oraz napojów zawierających kostki lodu (mogą być przygotowane z zanieczyszczonej wody).

Opublikowano: ; aktualizacja: 24.05.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Szczepienie przeciwko rotawirusom

Chociaż szczepienie przeciwko rotawirusom nie zostało ujęte w Polskim Programie Szczepień Ochronnych, to jest to ...

Rotawirusy

Rotawirusy to wirusy z rodziny reowirusuów, które są częstą przyczyną wymiotów i biegunki u dzieci ...

Biegunka u niemowlaka – jak sobie radzić?

Kupka niemowlaka to gorący temat dla wielu rodziców. Zmiany w ilości, kolorze czy konsystencji stolca ...

Dur brzuszny – zakażenie, objawy, leczenie i szczepionka

Dur brzuszny to ogólnoustrojowa choroba o etiologii bakteryjnej, rozwojowi której sprzyjają złe warunki sanitarne. Dur ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Salmonella – objawy zatrucia i leczenie zakażenia

Zakażenie pałeczkami z rodzaju Salmonella innymi niż typhi lub paratyphi zwykle przebiega dość łagodnie i ...

Zapalenie wątroby

Zapalenie wątroby może rozwinąć się z wielu różnych przyczyn. Przyczyną stanu zapalnego w obrębie komórek ...

Biegunka ostra

Biegunka jest częstym objawem, niepokojącym niejednego pacjenta. Może dotykać zarówno dzieci (co jest częstsze i ...

WZW – rodzaje wirusowych zapaleń wątroby

Zapalenia wątroby jest to grupa różnych chorób, których wspólnym mianownikiem jest stan zapalny tego narządu, ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Biegunka u niemowląt

Biegunka u niemowlaka jest częstym objawem. Ze względu na charakter organizmu niemowlęcia, biegunki przebiegają nieco ...

Wideo – Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest to choroba dotykająca ok. 40% turystów wyjeżdżających głównie do Afryki Północnej, czyli ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon