Wirusowe zapalenie wątroby A (WZW typu A)

Występowanie wirusowego zapalenia wątroby typu A jest ściśle związane z warunkami sanitarnymi. Zwiększoną zapadalność na tę chorobę odnotowuje się między innymi w krajach Afryki, Azji Środkowo-Wschodniej, jak również Ameryki Południowej. Zapadalność na WZW typu A w Polsce uległa znacznemu zmniejszeniu na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat – obecnie najczęściej nie przekracza 5000 nowych przypadków rocznie.

WZW typu A – co to jest?

Wirus HAV, który powoduje wirusowe zapalenie wątroby typu A, należy do rodziny Picornaviridae. Jest to wirus hepatotropowy, co oznacza, że wykazuje powinowactwo do komórek wątroby, zwanych hepatocytami. To właśnie w nich następuje namnożenie wirusa. Uwolnione z komórek wiriony przedostają się do żółci, a wraz z nią do treści pokarmowych, z którymi ostatecznie zostają wydalone. Obecność wirusów w kale pacjenta można potwierdzić już 1–2 tygodnie po zakażeniu, a utrzymuje się do 7 dni od momentu wystąpienia objawów klinicznych.

Wirusowe zapalenie wątroby jest chorobą szeroko rozpowszechnioną, szczególnie w krajach rozwijających się. Często przebiega bezobjawowo, może jednak powodować nudności i wymioty, objawy grypopodobne oraz – rzadziej – żółtaczkę. Nie istnieje leczenie przyczynowe. Na szczęście choroba z reguły ustępuje samoistnie, pozostawiając po sobie odporność.

WZW typu A – sytuacja epidemiologiczna

Występowanie wirusowego zapalenia wątroby typu A jest ściśle związane z warunkami sanitarnymi. Zwiększoną zapadalność na tę chorobę odnotowuje się między innymi w krajach Afryki, Azji Środkowo-Wschodniej i Ameryki Południowej. Przed planowanym wyjazdem wakacyjnym zawsze warto zapytać lekarza, jakie środki zapobiegawcze powinniśmy zastosować, odwiedzając dany region.

Zapadalność na WZW typu A w Polsce uległa znacznemu zmniejszeniu na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. W latach 70. wynosiła średnio ponad 150 przypadków na 100 000 osób. Aktualnie wynosi w przybliżeniu 15, czyli około 5000 nowych przypadków rocznie.

Drogi zakażenia WZW typu A

Wyróżniamy trzy podstawowe mechanizmy przeniesienia zakażenia, z których pierwsze dwa (nazywane wspólnie drogą fekalno-oralną) występują zdecydowanie najczęściej:

  • spożycie zanieczyszczonej wody lub produktów spożywczych,
  • bezpośredni kontakt z osobą zakażoną HAV,
  • droga kontaktów seksualnych.

Czynnikami ryzyka wystąpienia wirusowego zapalenia wątroby są podróże do krajów o wysokiej częstości zachorowań, bliski kontakt z chorą osobą oraz praca związana z usuwaniem nieczystości.

Okres wylęgania choroby wynosi od 15 do 49 dni.

Objawy WZW typu A

W zależności od przebiegu możemy wyróżnić trzy postacie choroby:

  • bezżółtaczkową,
  • żółtaczkową,
  • cholestatyczną.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A często przebiega zupełnie bezobjawowo. U dzieci do 6. roku życia taka postać choroby występuje nawet w 70% przypadków. Przebieg choroby bywa cięższy u dorosłych, szczególnie u osób starszych.

W okresie wylęgania przeważają objawy przypominające niestrawność, takie jak:

  • nudności,
  • wymioty,
  • bóle brzucha,
  • niekiedy biegunka.

Występują ponadto objawy grypopodobne:

  • męczliwość,
  • bóle mięśni i stawów,
  • gorączka.

Dość często stwierdza się powiększenie wątroby, zaś u dzieci objawy infekcji górnych dróg oddechowych i nieznaczne powiększenie węzłów chłonnych. Mimo nazywania wirusowego zapalenia wątroby „żółtaczką zakaźną”, zażółcenie skóry oraz twardówek występuje tylko w części przypadków. Towarzyszy mu ściemnienie moczu oraz odbarwienie stolca. W przypadkach utrudnionego odpływu żółci (cholestatycznych) obserwuje się dodatkowo świąd skóry.

Powikłania choroby występują rzadko. Dotyczą około 0,2% przypadków. Spotykają głównie osoby po 50. roku życia, które już wcześniej cierpiały na przewlekłą chorobę wątroby. W skrajnych przypadkach zakażenie HAV doprowadza do piorunującego zapalenia wątroby, a w konsekwencji do ostrej niewydolności.

Rozpoznanie WZW typu A

Postawienie diagnozy opiera się na wyniku badań serologicznych krwi, a dokładniej wykryciu obecności przeciwciał anty-HAV w klasie IgM (świadczących o świeżym zakażeniu) oraz wykryciu RNA wirusa za pomocą metody PCR. Przeciwciała klasy IgM pojawiają się we krwi już około 5. do 10. dnia po kontakcie z wirusem i mogą być wykrywalne nawet do 6 miesięcy. Przez ten czas stopniowo zastępują je przeciwciała klasy IgG, które mogą utrzymywać się do końca życia, warunkując odporność oraz świadcząc o przebytym w przeszłości zakażeniu.

Dodatkowo w badaniach laboratoryjnych obserwuje się wzrost poziomu aminotransferaz (AlAT oraz AspAT), a także podwyższenie stężenia bilirubiny wolnej i sprzężonej. W przypadku utrudnionego odpływu żółci, czyli w tak zwanej postaci cholestatycznej choroby, stwierdza się zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej (ALP) i gamma-glutamylotranspeptydazy (w skrócie GGTP). Normalizacja wartości aminotransferaz u większości pacjentów następuje przed upływem 3 miesięcy.

Leczenie WZW typu A

Nie ma niestety metod leczenia przyczynowego WZW typu A. Zalecenia sprowadzają się do ograniczenia wysiłku fizycznego i zastosowania odpowiedniej diety. W przypadku nasilonego świądu niekiedy stosuje się cholestyraminę lub kwas ursodeoksycholowy.

Zapobieganie WZW typu A

Wirusowe zapalenie wątroby nazywane jest czasami, zupełnie słusznie, „chorobą brudnych rąk”. Aby uniknąć zakażenia, trzeba przede wszystkim zachowywać podstawowe zasady higieny. Konieczne jest częste mycie rąk, poddawanie żywności obróbce termicznej, a w czasie podróży zwrócenie szczególnej uwagi na pochodzenie wody i produktów spożywczych. Mimo zachowania środków ostrożności, uniknięcie spotkania z wirusem zapalenia wątroby typu A może okazać się niemożliwe. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania jest zaszczepienie. Zaleca się je:

  • dzieciom, które nie chorowały na WZW typu A;
  • osobom podróżującym do krajów o tzw. wysokiej lub pośredniej endemiczności, czyli tam, gdzie zakażenia wirusem są wyjątkowo częste, np. w krajach Ameryki Południowej czy basenu Morza Śródziemnego;
  • pacjentom z przewlekłą chorobą wątroby lub cierpiącym na hemofilię;
  • osobom zajmującym się produkcją i dystrybucją żywności;
  • osobom zatrudnionym przy usuwaniu odpadów komunalnych i nieczystości.

W Polsce dostępne są dwa rodzaje szczepionek – zawierające inaktywowane wirusy zapalenia wątroby typu A lub też zawierające dodatkowo antygen powierzchniowy HbsAg, uodparniający na WZW typu B. Szczepienie polega na domięśniowym podaniu dwóch dawek preparatu. Pierwsza z nich powinna być podana około 4 tygodnie przed ewentualną ekspozycją (np. wyjazdem). Podanie drugiej, czyli dawki przypominającej, zaleca się po upływie 6–12 miesięcy. Pojawienie się przeciwciał ochronnych, świadczących o skuteczności szczepienia, obserwuje się u 95–99% pacjentów, a uzyskana odporność utrzymuje się co najmniej 10–20 lat.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.08.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) – jak można się zarazić, jakie są objawy i jak leczyć?

Wirusowe zapalenia wątroby (A, B, C, D, E, F, G) wywoływane są częściowo przez wirusy ...

Biopsja wątroby

Biopsja wątroby jest badaniem polegającym na pobraniu wycinka miąższu wątroby przez powłoki skórne. Badanie wą ...

Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy leczenie stłuszczonej wątroby

Stłuszczenie wątroby polega na gromadzeniu się tłuszczu w hepatocytach. Przyczyną otłuszczonej wątroby jest najczęściej zespół ...

Badanie AlAT – norma i wyniki ALT (aminotransferazy alaninowej)

Aminontransferaza alaninowa (AlAT, ALT) w fizjologicznych warunkach w największej ilość w komórkach wątroby. Badanie AlAT ...

Żółtaczka

Żółtaczka (łac. icterus) to objaw polegający na zażółceniu twardówek oczu, błon śluzowych i skóry, powstający ...

Badanie przeciwciał anty-HBs – wyniki i norma badania na WZW B

Badanie laboratoryjne poziomu przeciwciał anty-HBs służy do oceny stopnia odpowiedzi poszczepiennej przeciwko wirusowi zapalenia wątroby ...

WZW – rodzaje wirusowych zapaleń wątroby

Zapalenia wątroby jest to grupa różnych chorób, których wspólnym mianownikiem jest stan zapalny tego narządu, ...

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Marskość wątroby, inaczej zwłóknienie wątroby, to choroba, w której uszkodzeniu ulega miąższ tego narządu. W ...

Co jest szkodliwe dla wątroby?

Podstawą profilaktyki w celu zapobiegania chorobom wątroby jest ograniczenie spożycia alkoholu i soli oraz zmiana ...

Wirusowe zapalenie wątroby C (WZW typu C)

Wirusowe zapalenie wątroby tupu C określane jest cichym zabójcom. Początkowo bezobjawowe, prowadzi do marskości i ...

Rak wątroby – przyczyny, pierwsze objawy, rokowanie, leczenie

Rak wątroby jest jednym z najczęściej występujących nowotworów na świecie. Wśród przyczyn raka wątroby należy ...

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

Wirusowe zapalenie wątroby to wbrew pozorom nie jedna choroba, chociaż najczęściej mówi się o wirusowym ...

Komentarze (0)