Odwodnienie organizmu – jakie są objawy i leczenie

Odwodnienie kojarzone jest przede wszystkim jako efekt niewystarczającej podaży płynów. Możliwych przyczyn niedoboru wody w organizmie wyróżnia się jednak zdecydowanie więcej. Do odwodnienia prowadzić mogą pewne choroby, jak np. moczówka, oparzenia i niektóre leki. Objawy odwodnienia w różnych grupach wiekowych bywają podobne, lecz nie są identyczne. Skutki utraty płynów prowadzić mogą do poważnych zaburzeń w pracy organizmu.

Odwodnienie organizmu – jakie mogą być przyczyny?

Za typową przyczynę odwodnienia (ang. dehydration) uznaje się zwykle niedostateczną podaż płynów do organizmu – takie podłoże problemu spotykane jest przede wszystkim u osób starszych, u których – ze względu na pojawiające się wraz z wiekiem zmiany dotyczące funkcjonowania ośrodka pragnienia w ośrodkowym układzie nerwowym – pragnienie może być po prostu odczuwane zdecydowanie rzadziej. Ryzyko odwodnienia jest jednak większe również i u tych osób, które poszczą, są niedożywione oraz odmawiają przyjmowania płynów.

Niedostateczne dostawy wody do organizmu stanowią jednak tylko jedną z możliwych przyczyn odwodnienia. Inną jest przegrzanie organizmu – wtedy, gdy temperatura ludzkiego ciała staje się zbyt wysoka, organizm może podejmować próby jej uregulowania między innymi poprzez zwiększone pocenie. Może być to skutecznym mechanizmem termoregulacyjnym, jednakże pocenie związane jest z utratą wody i może skutkować odwodnieniem.

Przegrzanie organizmu może mieć różne podłoże – odpowiadać za to może upalna pogoda, ale dochodzi do niego także wskutek infekcji (szczególnie sprzyjać odwodnieniu mogą zakażenia przebiegające z wysoką gorączką, takie jak np. zapalenie płuc).

Odwodnienie wśród młodych, zdrowych osób powodowane może być nieadekwatną podażą płynów w stosunku do intensywności aktywności fizycznej. Jeżeli utrata wody z organizmu nie jest umiejętnie wyrównywana, wówczas pojawią się pierwsze objawy odwodnienia.

Dowiedz się więcej jakie mogą być skutki przegrzania organizmu.

Jakie wyróżnia się rodzaje odwodnień?

Odwodnienie to tak naprawdę termin dość ogólny, określający stan niedoboru w organizmie. Z problemem tym związane bywają jednak różnego rodzaju zaburzenia molalnosci płynów ustrojowych (molalność to pojęcie powiązane ze stężeniami różnych substancji w roztworach – w przypadku medycyny używa się go do określania stężeń różnych elektrolitów w płynach ustrojowych). W przypadku poszczególnych typów odwodnienia łączy je jedno – niedostatek wody w organizmie – dzielą je jednak pewne różnice i dlatego wyróżniane są różne rodzaje (typy) odwodnienia.

Odwodnienieizotoniczne (izoosmolarne) – prowadzi do niego utrata płynów izotonicznych, np. drogą nerek, przewodu pokarmowego, wynikająca z doświadczenia oparzeń czy utraty krwi. W jego przypadku molalność płynów ustrojowych pozostaje prawidłowa.

Odwodnieniehipotoniczne (hipoosmolarne) – problem, który może pojawiać się przede wszystkim podczas leczenia odwodnienia izotonicznego – wtedy, gdy pacjentowi podaje się płyny, w których nie ma elektrolitów. W jego przebiegu występuje obniżona molalność płynów ustrojowych.

Odwodnieniehipertoniczne (hiperosmolarne) – stan niedoboru wody w organizmie, przebiegający z podwyższoną molalnością płynów.

Co to jest moczówka prosta?

Ostre, umiarkowane czy lekkie?

Odwodnienie możemy też podzielić ze względu na nasilenie objawów.

Lekkie odwodnienie daje niegroźne objawy, takie jak: wzmożone pragnienie, bóle i zawroty głowy, osłabienie, znużenie, zmniejszona potliwość.

Odwodnienie umiarkowane może powodować nieznaczną tachykardię, a więc przyspieszone bicie serca, wyraźny spadek diurezy (wydalania moczu). Widoczne są pierwsze objawy skórne.

Z kolei ostre odwodnienie jest już wskazaniem do pilnej hospitalizacji i dożylnego podania płynów (najczęściej NaCl i PWE). W tym przypadku pojawiają się drgawki, kontakt z pacjentem jest utrudniony lub może dojść do utraty przytomności. Skóra jest wyraźnie przesuszona, a fałd skórny nie wraca do pierwotnego położenia.

Odwodniony organizm po lekach

Do odwodnienia prowadzić mogą różne choroby – wspomnieć tutaj można chociażby o cukrzycy, ale i o moczówce prostej. Zdarza się, że odpowiedzialne za odwodniony organizm są przyjmowane leki. Szczególne ryzyko odwodnienia mają osoby zażywające preparaty moczopędne (diuretyki) – spożywanie w takim przypadku niedostatecznych ilości płynów w krótkim nawet czasie może skutkować niedostatkiem wody w organizmie. Innymi preparatami, które również mogą sprzyjać stanom niedoboru wody w organizmie są m.in. środki przeczyszczające oraz część leków przeciwdepresyjnych.

Odwodnienie po biegunce

Niedobór wody w organizmie może być spowodowany również przez biegunkę (szczególnie, gdy ma ona podłoże infekcyjne) oraz wymioty. Zdarza się, że problem ten spotykany jest u osób, które doznały znacznych oparzeń (zwłaszcza rozległych). Warto tutaj podkreślić, że odwodnienie może przydarzyć się każdemu z nas – prowadzić do niego może bowiem intensywny wysiłek fizyczny (szczególnie, gdy podczas uprawiania sportu nie dbamy o przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów), jak i spożywanie dużych ilości środków, które mają działanie odwadniające (mowa tutaj przede wszystkim o alkoholu i kofeinie).

Odwodnienie organizmu – objawy

Za pierwsze symptomy odwodnienia zazwyczaj uznaje się zwiększone pragnienie, prawda jest jednak taka, że uczucie to pojawia się dopiero w późniejszych fazach odwodnienia, kiedy problem ten jest bardziej nasilony. Zwykle pierwsze oznaki odwodnienia są całkowicie inne – pacjent skarżyć się może na uczucie zmęczenia, ból głowy, osłabienie koncentracji czy senność. Objawy mogą więc początkowo w ogóle nie sugerować odwodnienia, jednak wraz z czasem i narastaniem deficytu wody w organizmie pojawiać się mogą kolejne dolegliwości, którymi mogą być:

  • zapadnięte gałki oczne,
  • zmniejszona elastyczność skóry,
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu,
  • suchość błon śluzowych (w jamie ustnej warto obejrzeć język – u odwodnionego pacjenta zazwyczaj jest on całkowicie suchy, nierzadko bywa również pokryty nalotem),
  • zawroty głowy,
  • przyspieszenie czynności serca,
  • hipotonia ortostatyczna.

Czym jest hipotonia ortostatyczna?

Jak sprawdzić, czy to jest odwodnienie?

Szczególnymi pacjentami są dzieci. Pierwsze objawy odwodnienia w tej grupie wiekowej mogą być niecharakterystyczne, czasami ciężko powiązać je właśnie z opisywanym problemem. Odwodnienie organizmu u malucha znacznie łatwiej przeoczyć niż u osób dorosłych. Z drugiej strony to właśnie u najmłodszych rozpoznawanie tego problemu jest szczególnie istotne – u nich bowiem istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłaniaodwodnienia (szczególnie u niemowląt).

By móc postawić wstępną diagnozę, należy przytrzymać fałd skóry dziecka między palcami, a następnie wolno go puścić – charakterystyczne dla niedostatku wody u malucha jest to, że fałd skórny rozprostowuje się bardzo wolno. Objawem, który może brać się z odwodnienia, może być również zmiana zachowania – dziecko odwodnione staje się apatyczne lub rozdrażnione, zdecydowanie rzadziej moczy pieluszkę (lub nawet wcale), płacze bez łez. U niemowląt zaobserwować można zapadnięcie ciemiączka na głowie.

Przeczytaj więcej o skutkach i zapobieganiu odwodnienia u dziecka.

Odwodnienie – możliwe powikłania i skutki

Szczególnie niebezpieczne jest odwodnienie w ciąży, u dziecka i u osoby starszej. Skutki mogą być bardzo różne – wszystko zależy od tego, jakiego stopnia niedostatek wody w organizmie wystąpił u pacjenta oraz od tego, jak długo on trwał. W sytuacji, gdy odwodnienie jest krótkotrwałe i człowiek odwodniony szybko uzupełni niedobór płynów, nie powinny wystąpić u niego żadne konsekwencje. Wtedy jednak, gdy utraconych zostanie z organizmu dużo płynów, dochodzić może m.in. do przednerkowej niewydolności nerek. Pod uwagę należy wziąć także niedobory elektrolitów. Odwodnienie – szczególnie bardzo nasilone – może nawet skutkować zgonem i dlatego tak ważne jest to, jak rozpoznać odwodnienie i jak leczyć ten stan.

Odwodnienie – leczenie

Leczenie odwodnienia przebiegać może bardzo różnie – postępowanie zależne jest przede wszystkim od stanu pacjenta. Wtedy, gdy u chorego pojawiają się wyłącznie ból głowy, zmęczenie czy senność, wystarczające może być doustne przyjmowanie płynów. Przy znacznie nasilonych objawach odwodnienia – szczególnie u dzieci – konieczna może być już jednak płynoterapia dożylna. Prowadzona ona jest w warunkach szpitalnych i przed jej wdrożeniem przeprowadzane są u pacjenta odpowiednie badania, m.in. oznaczanie poziomów różnych elektrolitów. Pomiary te pozwalają określić, jakiego typu odwodnienie wystąpiło u pacjenta, a następnie wdrożyć odpowiednie leczenie. Przykładowo wtedy, gdy stwierdzony zostanie niedobór elektrolitów, choremu podawane są dożylnie roztwory zawierające właśnie elektrolity.

Czym jest przewodnienie, czyli hiperwolemia?

Jak zapobiegać?

Odwodnienie jest stanem odwracalnym, najważniejsze jest jednak zapobieganie jego wystąpieniu. W tym celu powinniśmy pamiętać o tym, aby spożywać wymaganą ilość płynów na dobę – osoby zdrowe (nawet wtedy, gdy nie występuje u nich uczucie pragnienia) powinny przyjmować około 2–2,5 litrów wody dziennie. Zwiększyć zaś spożycie płynów powinniśmy zawsze wtedy, gdy występuje u nas jakiś problem, w którego przebiegu pojawia się zwiększone ryzyko odwodnienia – mowa tutaj chociażby o infekcjach przebiegających z wysoką gorączką czy o biegunce.

Bibliografia

  • Idasiak-Piechocka I., Odwodnienie — patofizjologia i klinika. Forum Nefrologiczne, 2012, 5, 1: 73–78.
  • https://www.poac.co.nz/site_files/359/upload_files/AdultDehydrationGuidelineFinal2015.pdf?dl=1
  • https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dehydration/symptoms-causes/syc-20354086
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.04.2019

Oceń:
4.9


Może cię

Lipemia surowicy – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Lipemia to pojęcie oznaczające nadmiernie zwiększone stężenie lipidów we krwi. Takie zaburzenie może świadczyć o ...

Ostry ból żołądka – jakie mogą być przyczyny?

Bóle żołądka najczęściej kojarzone są z chorobą wrzodową. Ich charakterystyczną cechą jest występowanie na czczo ...

Hemodynamika (serca) – co to jest, jakie badania robi się w pracowni?

Hemodynamika to dziedzina medycyny zajmująca się dynamiką przepływu krwi. Układ krążenia to bardzo złożony system, ...

D-dimery – norma, wyniki, co oznaczają podwyższone i wysokie?

D-dimery są specyficznymi cząsteczkami powstałymi z rozpadu zakrzepu zlokalizowanego w naczyniach krwionośnych. Oznaczenie D-dimerów dostarcza ...

Uchyłek Meckela – zapalenie, objawy, powikłania, leczenie

Uchyłek Meckela to wada wrodzona przewodu pokarmowego. Jest to pozostałość występującego w życiu płodowym przewodu ...

Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, leczenie

Niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej jest wynikiem niewystarczającej podaży żelaza w diecie. Objawami anemii z ...

Najlepsze domowe sposoby na zgagę

Zgaga to uczucie palenia lub pieczenia w przełyku związane z cofaniem się do niego treści ...

Przeciwciała ANCA – kiedy wykonywać to badanie?

Przeciwciała ANCA, czyli przeciwciała skierowane przeciwko cytoplazmie własnych granulocytów obojętnochłonnych to przeciwciała pojawiające się w ...

Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego

Krwawienie z przewodu pokarmowego to jedna z przyczyn tzw. ostrego brzucha. Większość krwawień z przewodu ...

Gorzki posmak w ustach

Gorzki smak w ustach może być objawem wielu różnorodnych schorzeń. Wśród najczęstszych przyczyn gorzkiego posmaku ...

Co to jest bębnica? Jakie są przyczyny wzdęć, nadmiernych gazów i powiększenia brzucha?

Wzdęty brzuch to częsta przypadłość pojawiająca się po obfitym i tłustym posiłku. Zazwyczaj już po ...

Interferon gamma – badanie, wyniki, leczenie

Interferon gamma (IFN-γ) to cytokina o działaniu prozapalnym. Interferon gamma wykazuje działanie immunomodulujące. Oznaczanie poziomu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon