Nerwica neurasteniczna – objawy i leczenie nerwicy neurastenicznej

Nerwica neurasteniczna to określenie stosowane w odniesieniu to jednego z rodzajów nerwicy – rozwijającej się w efekcie długotrwałej ekspozycji na czynniki stresowe czy nadmiernego obciążenia pracą fizyczną lub umysłową. Znaczenie miewa również konstrukcja układu nerwowego z niskim progiem pobudliwości, co określa się mianem osobowości neurastenicznej. Jakie są objawy neurastenii i jak należy ją leczyć?

Jakie są przyczyny nerwicy neurastenicznej?

Zaburzenia nerwicowe nazywane potocznie nerwicami stanowią szeroką grupę chorób psychicznych związanych z długotrwałym narażeniem na czynniki stresowe, z zakłóceniami czynnościowymi funkcji somatycznych organizmu człowieka lub samych zachowań jednostki, które nie znajdują swojego podłoża w uchwytnych zmianach organicznych.

Wśród bardzo obszernej grupy chorób prezentujących objawy nerwicy wyróżnia się między innymi neurastenię, która – w zależności od klasyfikacji – jeszcze do niedawna uznawana była za jedną z najczęściej występujących postaci zaburzeń nerwicowych.

Jako przyczynę nerwicy neurastenicznej wymienia się przede wszystkim przewlekłe narażenie układu nerwowego na długotrwały stres lub wysiłek fizyczny i umysłowy przewyższający możliwości adaptacyjne ustroju. Skutkuje to wyczerpaniem się zdolności układu nerwowego do prawidłowego funkcjonowania, wykazywania właściwej regulacji pracy i możliwości regeneracyjnych.

Mówi się, że człowiek ma skołatane nerwy, co w praktyce oznacza, że bardzo szybko reaguje pobudzeniem na nowe sytuacje, przy czym stopień pobudliwości przekracza próg adekwatny do danej sytuacji. Charakterystyczne jest również szybkie wyczerpywanie się rezerw energetycznych, skutkujące niemalże natychmiastowym uczuciem zmęczenia i zniechęcenia następującym po krótkiej fazie pobudzenia.

Objawy neurastenii – jak rozpoznać nerwicę neurasteniczną?

Neurastenia inaczej określana bywa również nerwicą wegetatywną albo narządową – ze względu na fakt, iż na pierwszy plan w tym zaburzeniu wysuwają się liczne i bardzo zróżnicowane objawy ze strony różnych układów i organów człowieka.

Jako objawy nerwicy neurastenicznej wymienia się:

  • przewlekłe uczucie zmęczenia,
  • wzmożoną pobudliwość układu nerwowego,
  • uczucie niepokoju towarzyszące stale lub pojawiające się okresowo,
  • deficyt uwagi lub zaburzenia koncentracji,
  • bóle w okolicy przedsercowej (czasem mogą być one mylnie interpretowane jako zawał),
  • uczucie kołatania serca,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia pracy jelit (zaparcia lub biegunki występujące naprzemiennie, niepoprzedzone istotnymi błędami dietetycznymi),
  • osłabienie popędu seksualnego, oziębłość płciowa lub impotencja.

Nerwica neurasteniczna – kto jest narażony?

Zespół objawów prezentowanych w zaburzeniu nerwicowym określanym mianem neurastenii należy do mało charakterystycznych, gdyż podobne symptomy mogą być zgłaszane w wielu innych jednostkach chorobowych, zarówno psychicznych jak i somatycznych. Z tego względu często chorzy mogą pozostawać przez długi czas niezdiagnozowani lub przypisuje się im inne choroby.

Niejednokrotnie pacjenci cierpiący na neurastenię poszukują pomocy u lekarzy, uskarżając się przede wszystkim na objawy somatyczne i nie domyślając się, iż ich problemy zdrowotne mogą wynikać z zaburzeń pracy układu nerwowego.

Zdarzają się również pomyłki w odwrotnym kierunku. To znaczy pacjenci, u których psychiatrzy stwierdzili zaburzenie psychiczne w postaci neurastenii, w toku leczenia nerwicy i pogłębiania diagnostyki znajdują podłoże somatyczne lub neurologiczne choroby, kwalifikujące chorego do leczenia na oddziałach internistycznych.

Neurastenia hipersteniczna, hiposteniczna, asteniczna

W literaturze medycznej funkcjonują różne odmiany neurastenii. Najczęściej przywołuje się typy wyróżnione przez fizjologa Iwanowa-Smolenskiego:

  • neurastenia hiposteniczna – głównym objawem jest męczliwość psychiczna, uczucie wyczerpania, osłabionej sprawności logicznego myślenia i koncentracji; pacjent skarży się na obniżony nastrój, kłopoty z pamięcią oraz skupieniem uwagi;
  • neurastenia hipersteniczna – objawy to wzmożone napięcie nerwowe, uczucie niezadowolenia, wybuchy złości, a dodatkowo nadmierna wrażliwość na światło czy dźwięk, na które ekspozycja może wywoływać ból;
  • neurastenia asteniczna – dominuje męczliwość fizyczna, uczucie wyczerpania występuje nawet po niewielkim wysiłku; mogą pojawić się somatyczne objawy neurastenii. np. w postaci bólów mięśni.

W przypadku wszystkich wymienionych rodzajów neurastenii objawy te współwystępują z wymienionymi wcześniej dolegliwościami: zawrotami głowy, napięciowym bólem głowy, kołataniem serca itp.

Co to jest osobowość neurasteniczna?

Chociaż psychiatrzy nie korzystają z takiego terminu jak osobowość neurasteniczna, czasem podobne określenie występuje w potocznym użyciu. Określa się nim osobę prezentującą takie cechy osobowości, które stwarzają predyspozycje do wystąpienia zaburzeń nerwicowych, zwłaszcza tych związanych z niskim progiem pobudliwości układu nerwowego.

Chodzi tu między innymi o bardzo intensywne reakcje emocjonalne, a czasem nawet fizjologiczne, jak przyspieszenie tętna, wzmożenie pracy mięśni oddechowych, zaczerwienienie twarzy w odpowiedzi na bodźce, które u większości osób nie wywołałyby podobnej reakcji.

Ze względu na fakt, iż układ nerwowy ma ograniczone możliwości przystosowawcze oraz regeneracyjne, po tak silnych wyładowaniach musi dochodzić do spadku poziomu pobudzenia, aż do czasu uzupełnienia rezerw energetycznych ustroju lub zawartości neurotransmiterów w przestrzeni międzysynaptycznej.

Chociaż oczywiście nie jest przesądzone, że osoby o takiej konstrukcji układu nerwowego rozwiną objawy nerwicy w przyszłości, jednak należy mieć na uwadze, iż należą one do grupy znacznie podwyższonego ryzyka, w związku z czym warto wcześnie wdrażać u nich odpowiednią profilaktykę.

Jak leczyć nerwicę? Jakie leki na nerwicę zastosować?

W leczeniu nerwicy główną rolę odgrywa terapia. Stosuje się kilka ich rodzajów. Celem łagodzenia objawów neurastenii stosuje się psychoterapię behawioralną, poznawczą oraz psychodynamiczną.

Najczęściej zalecana jest terapia łącząca walory wymienionych w pierwszej kolejności, czyli terapia behawioralno-poznawcza. Pomaga ona pacjentom poznawać mechanizmy sterujące ich sposobem reakcji na dane sytuacje i pozwala zmieniać wyuczone wzorce zachowań. Bardzo ważne, aby nauczyć pacjentów różnych technik relaksacyjnych, pozwalających na wyciszenie i uspokojenie skołatanych nerwów.

Poza tym korzysta się również z pomocy środków farmakologicznych. Zastosowanie znajdują tutaj przede wszystkim leki przeciwdepresyjne.

Wśród leków na nerwicę korzysta się ze środków podwyższających poziom serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym (SSRI – selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny), do których należy na przykład sertralina. Poza tym zastosowanie znajdują leki działające na neurotransmitery noradrenaliny oraz leki przeciwdepresyjne trójpierścieniowe.

Doraźnie lekarze korzystają z leków uspokajających z grupy benzodiazepin. Jednak ze względu na ich potencjał uzależniający, taką kurację stosuje się wyłącznie doraźnie, przeważnie do czasu uzyskania rezultatów stosowania terapii lekami przeciwdepresyjnymi (których efekty działania widoczne są dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania).

W rzadkich przypadkach leki uspokajające mogą być włączane do leczenia na stałe, ale z zaznaczeniem przyjmowania wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.06.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Jakie są objawy nerwicy?

Nerwica to zespół zaburzeń psychicznych i somatycznych (odczuwanych fizycznie przez pacjenta). Najczęstszym objawem nerwicy jest ...

Nerwica histeryczna – przyczyny, objawy, leczenie

Zarówno nerwica histeryczna, jak i histeria są obecnie pojęciami o historycznym już znaczeniu – obecnie ...

Zapalenie tętnicy skroniowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie tętnicy skroniowej to choroba o prawdopodobnym podłożu autoimmunologicznym, która zwykle dotyka kobiet po 60. ...

Alkoreksja – co to jest, na czym polega, jakie są przyczyny i skutki, jak wygląda leczenie?

Alkoreksja (drunkoreksja) to niezaklasyfikowana jak dotąd choroba (EDNOS), która polega na rezygnacji z pełnowartościowych posiłków ...

Jak rozpoznać nerwicę?

W dzisiejszych czasach coraz więcej osób cierpi na zaburzenia nerwicowe (aktualnie w literaturze medycznej i ...

Agnozja

Agnozja (nieświadomość, nieznajomość) definiowana jest jako trudność lub całkowity brak zdolności rozpoznawania otaczających nas obiektów ...

Czym się różni depresja od nerwicy?

Depresja i nerwica to zaburzenia zdrowia psychicznego, które najczęściej diagnozowane są u dorosłych. Pomimo wielu ...

Zaburzenia lękowe w depresji

Odróżnienie zaburzeń lękowych od depresji sprawia często trudności ze względu na liczne objawy, które mogą ...

Nerwica lękowa – objawy i leczenie nerwicy lękowej

Objawem nerwicy lękowej jest głównie lęk. Może być nagły, napadowy w formie paniki, być uogólniony ...

Uczucie niepokoju

Uczucie niepokoju, utożsamiane często z lękiem, spowodowane jest zwykle przez długotrwały stres. To także objaw ...

Nerwica lękowa – objawy i leczenie nerwicy lękowej

Objawem nerwicy lękowej jest głównie lęk. Może być nagły, napadowy w formie paniki, być uogólniony ...

Nerwica depresyjna – przyczyny, objawy, leczenie nerwicy depresyjnej

Nerwica depresyjna to dość częste zaburzenie psychiczne, łączące objawy nerwicy i depresji, przy czym dominujące ...

Komentarze (0)