Powiększona tarczyca – co jest przyczyną powiększenia tarczycy?

Powiększona tarczyca (wole tarczycowe) może być objawem wielu chorób gruczołu tarczowego. Każdy przypadek kiedy tarczyca jest powiększona wymaga konsultacji endokrynologicznej mającej na celu poszerzenie diagnostyki o badanie obrazowe (USG tarczycy), badania czynności hormonalnej, badania biochemiczne krwi oraz badania inwazyjne – w tym biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC).

Czym jest powiększona tarczyca?

Powiększenie tarczycy, czyli wole, ma dość ścisłą definicję i oznacza powiększenie objętości gruczołu tarczowego powyżej 20 cm2 (według niektórych źródeł powyżej 18 cm2) u kobiet oraz powyżej 25 cm2 u mężczyzn. Objętość tarczycy wyliczana jest za pomocą specjalnych wzorów na podstawie wymiarów narządu w badaniu ultrasonograficznym (USG).

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) klinicznie jawne powiększenie tarczycy dotyczy aż 7% populacji ogólnej. Większość przypadków notowana jest w krajach rozwijających się i spowodowana jest niedoborem jodu. W Polsce z dniem 1 stycznia 1997 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej zakazujące produkcji i sprzedaży soli kuchennej bez dodatku jodku potasu (rekomendowane przez WHO działanie profilaktyczne mające zapobiegać niedoborowi jodu). Powiększona tarczyca obserwowana jest częściej u kobiet.

Aktualnie przyjęto klasyfikować wole na podstawie:

  • czynności hormonalnej gruczołu tarczowego – wole nadczynne (syn. toksyczne), wole obojętne (syn. nietoksyczne), wole niedoczynne,
  • budowy morfologicznej – wole miąższowe (syn. proste, koloidowe), wole guzkowe (jedno- i wieloguzkowe),
  • lokalizacji powiększonej tkanki gruczołowej tarczycy – wole szyjne, wole zamostkowe, wole śródpiersiowe.
Lekarza od tarczycy określa się mianem tyreolog. Jest to endokrynolog specjalizujący się w chorobach tego gruczołu. Cierpiąc na guzki na tarczycy czy chorobę Hashimoto, najlepiej udać się właśnie do tyreologa.

Powiększenie tarczycy – objawy

W sytuacji w której czynność gruczołu tarczowego jest prawidłowa, znamienna większość przypadków powiększenia tarczycy przebiega bezobjawowo. Część pacjentów skarży się na dyskomfort w obrębie szyi. Nagłe pojawienie się ściśle zlokalizowanych dolegliwości bólowych bądź obrzęku może być następstwem samoistnego krwawienia do guzka tarczycy lub torbieli tarczycy.

Bardzo znaczne powiększenie tarczycy może być przyczyną ucisku na drogi oddechowe (krtań, tchawicę) lub przełyk. Objawia się to odczuwanym przez pacjenta uczuciem duszności oraz dysfagią (czyli utrudnionym połykaniem). Jeżeli powiększona tarczyca uciska tzw. nerw krtaniowy wsteczny, to u chorego może wystąpić chrypka i inne zaburzenia fonacji.

Powiększona tarczyca (wole) – przyczyny

  • Niedobór jodu. Niemal 90% przypadków wola tarczycowego w skali ogólnoświatowej jest spowodowane niedoborem jodu. W Polsce przyczyna ta jest spotykana sporadycznie. Niedobór jodu powoduje uwrażliwienie komórek tarczycy (czyli tyreocytów) na miejscowe czynniki wzrostowe, co prowadzi do zwiększenia ich bezwzględnej liczby. Z kolei stymulacja tyreocytów przez wydzielaną przez przysadkę tyreotropinę (TSH) skutkuje ich przerostem (powiększeniem się).
  • Goitrogeny. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku spożywania w diecie tzw. związków wolotwórczych (syn. goitrogenów), tj. substancji, które ograniczają przyswajalność jodu z pokarmów bądź wpływają na metabolizm tego pierwiastka. Należy do nich zaliczyć m.in. tiocyjaniany (rodanki) zawarte w takich warzywach jak kapusta, brukselka, kalafior czy rzepak.
  • Guzy tarczycy. Guzy (zarówno łagodne, jak i złośliwe – w tym rak tarczycy) mogą również manifestować się klinicznie jako jawne powiększenie tarczycy. Guzom złośliwym może towarzyszyć powiększenie (jedno- lub obustronne) szyjnych węzłów chłonnych.
  • Choroba Gravesa-Basedowa. Powiększenie tarczycy w chorobie Gravesa-Basedowa jest wynikiem pobudzenia znajdujących się na komórkach gruczołu tarczowego receptorów dla tyreotropiny (TSH-R) przez krążące przeciwciała (tzw. anty-TSH-R). Stymulacja tych receptorów przez wspomniane przeciwciała przyczynia się ponadto do rozwinięcia pełnego obrazu klinicznego nadczynności tarczycy.
  • Choroba Hashimoto. Początkowe stadium choroby Hashimoto (syn. przewlekłego limfocytowego zapalenia tarczycy), będącej najczęstszą przyczyną niedoczynności gruczołu tarczowego, niemal zawsze przebiega z równomiernym powiększeniem się tarczycy. Wole ma zazwyczaj dość spoistą (twardą) konsystencję, a badanie palpacyjnie nie wywołuje u pacjenta dolegliwości bólowych.
  • Powiększenie tarczycy może ujawnić się ponadto w wypadku podwyższonego zapotrzebowania organizmu na hormony tarczycy – tyroksynę (T4) i trójjodotyroninę (T3). Taka sytuacja ma miejsce np. podczas ciąży, kiedy gonadotropina kosmówkowa produkowana w dużej ilości przez komórki cyto- i syncytiotrofoblastu wykazuje działanie podobne do tyreotropiny (TSH) na komórki tarczycy (tyreocyty), promując ich przerost.

Powiększona tarczyca (wole) – leczenie

Podstawowym sposobem leczenia powiększonej tarczycy jest leczenie zachowawcze. Postępowanie terapeutyczne w przypadku powiększenia tarczycy powinno być ukierunkowane na przyczynę. Jeżeli wole tarczycy spowodowane jest niedoborem jodu należy uzupełnić zapasy tego pierwiastka. Podobnie, jeśli powiększenie tarczycy przebiega z nadczynnością tego gruczołu pomocne mogą okazać się tzw. leki przeciwtarczycowe (syn. tyreostatyki) lub leczenie radiojodem (izotopem promieniotwórczym jodu I131).

Leczenie wola tarczycowego może przebiegać także operacyjnie. Tyroidektomię (czyli operację usunięcia tarczycy) należy rozważyć we wszystkich przypadkach, zwłaszcza jeśli powiększona tarczyca daje tzw. objawy uciskowe (patrz wyżej), ma lokalizację śródpiersiową lub zamostkową Wole zamostkowe), bądź wiąże się z rozpoznanym nowotworem złośliwym (rakiem tarczycy).

Opublikowano: ; aktualizacja: 08.07.2015

Oceń:
4.1


Może cię

Tarczyca – kiedy operować?

Choroby tarczycy są istotnym zagadnieniem endokrynologicznym, a ich diagnostyka i leczenie wymagają współpracy lekarzy kilku ...

Objawy nadczynności tarczycy – psychiczne, skórne, oczne krążeniowe i metaboliczne

Objawy nadczynności tarczycy manifestują się pod postacią zmian w układzie nerwowym i układzie krążenia. Widoczne ...

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Nadczynność tarczycy

Nadczynność gruczołu tarczowego można określić jako nadmierne oddziaływanie hormonów tarczycy na komórki ludzkiego organizmu. Nadczynność ...

Zapalenie tarczycy

Zapalenia tarczycy to zespół schorzeń o różnej etiologii i różnym stopniu nasilenia objawów. Wśród przyczyn ...

Badania tarczycy

W przypadku podejrzenia chorób tarczycy wykonuje się badania stężenia hormonów, pozwalające ocenić stan czynnościowy gruczołu. ...

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta

Choroba Gravesa-Basedowa to najczęstsza przyczyna nadczynności tarczycy. To choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do ...

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Selen – właściwości, nadmiar i niedobór – w czym jest selen?

Selen, choć ludzki organizm potrzebuje go w śladowych ilościach, jest niezbędny do prawidłowej pracy organizmu. ...

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Tyreoglobulina – badanie stężenia

Oznaczenie stężenia tyreoglobuliny służy do monitorowania leczenia i wykrywania nawrotów raka tarczycy – brodawkowatego i ...

Przełom tarczycowy (hipermetaboliczny) – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Przełom tarczycowy to stan zagrażający życiu. To najgroźniejsze powikłanie, jakie może rozwinąć się w wyniku ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon