Rak tarczycy – objawy, przerzuty, leczenie, rokowanie

Nowotwory tarczycy to zmiany rozrostowe wywodzące się z komórek gruczołu tarczowego. Ponad 90 proc. guzków tarczycy ma charakter łagodny. Nowotwory złośliwe, w większości raki (brodawkowaty, pęcherzykowy, rdzeniasty, anaplastyczny), występują dość rzadko. Ich objawy to np. powiększona tarczyca, problemy z przełykaniem, przewlekła chrypka. Leczenie zależy od rodzaju raka tarczycy. Jakie jest rokowanie i czy każdy nowotwór daje przerzuty?

Jakie są przyczyny raka tarczycy? Czy jest dziedziczny?

Rak tarczycy to stosunkowo rzadko diagnozowany guz gruczołu wydzielania zewnętrznego. Rak tarczycy u dzieci rozpoznaje się sporadycznie, na rozwój choroby w największym stopniu narażone są młode kobiety, między 30. a 40 rokiem życia. Płeć żeńska to nie jedyny czynnik ryzyka wystąpienia tak poważnych problemów z tarczycą.

Do przyczyn nowotworu złośliwego tarczycy zalicza się także:

  • niedobór jodu – zaobserwowano, że niska podaż jodu w diecie sprzyja rozwojowi wola tarczycy, który z kolei zwiększa ryzyko powstania raka pęcherzykowatego;
  • nadmiar jodu – czynnik ryzyka raka brodawkowatego;
  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące – osoby po radioterapii szyi (np. w przebiegu chłoniaka w dzieciństwie) znacząco narażone są na rozwój choroby w życiu dorosłym;
  • czynniki dziedziczne – występowanie raka brodawkowego i pęcherzykowego wśród członków rodziny (w mniejszym stopniu dziedzczny jest rak rdzeniasty).

Rak tarczycy częściej rozwija się u osób cierpiących na zespół Cowdena, Gardnera i Pendreda, a także u pacjentów z polipowatością gruczolakowatą.

Guzki na tarczycy – czy to rak?

Guzki tarczycy nie zawsze muszą oznaczać zmianę złośliwą. Ponad 90 proc. guzków tarczycowych ma charakter łagodny. W niektórych przypadkach nie jest konieczne nawet wdrażanie specjalistycznego leczenia.

Do łagodnych guzków na tarczycy zaliczamy m.in.: gruczolaki pęcherzykowe, guzki hiperplastyczne i guzki koloidowe. Zwykle są one otorbionymi, plastycznymi, bezobjawowymi zmianami.

W przypadku guzków hiperplastycznych i koloidowych, niestwarzających dolegliwości, nieuciskających tchawicy, z potwierdzonym w BAC łagodnym charakterem, zalecanym postępowaniem jest monitorowanie zmiany.

Guzki pęcherzykowe stwarzają problemy diagnostyczne (na podstawie standardowej BAC nie da się określić, czy guzek tarczycy to rak, czy zmiana łagodna), dlatego ich stwierdzenie jest wskazaniem do leczenia operacyjnego. W przypadku wola wieloguzkowego konieczne jest usunięcie tarczycy

Jeżeli guzek na tarczycy jest pojedynczy, obowiązuje resekcja zajętego płata gruczołu wraz z cieśnią. Usuniętą zmianę przesyła się do badania histopatologicznego, którego wynik warunkuje dalsze postępowanie. Stwierdzenie raka pęcherzykowego jest wskazaniem do reoperacji i usunięcia tarczycy i pozostałego miąższu.

Nowotwór tarczycy – złośliwy guz na tarczycy

Złośliwy guz tarczycy można podejrzewać w przypadku wystąpienia objawów, takich jak: szybki wzrost guza, twardy, spoisty, nieprzesuwalny guz, powiększenie węzłów chłonnych szyi, chrypka, zaburzenia połykania, obecność czynników ryzyka raka tarczycy, m.in. napromieniania w obrębie szyi.

Do nowotworów złośliwych tarczycy zaliczamy przede wszystkim raki (92 proc.), a więc zmiany złośliwe, wywodzące się z nabłonka tarczycy. Rzadziej spotykane są: mięsaki, chłoniaki (typu MALT) i guzy przerzutowe.

Rak tarczycy, w przeciwieństwie do większości nowotworów złośliwych, to choroba często dotykająca ludzi młodych. Wyróżniamy dwa szczyty zachorowań – w wieku 720 lat oraz 4065 lat. Kobiety chorują trzykrotnie częściej niż mężczyźni.

Większość złośliwych nowotworów tarczycy stanowią raki wysokozróżnicowane – rak brodawkowaty tarczycy oraz rak pęcherzykowy tarczycy.

Rak tarczycy – rodzaje

Występowanie danego typu raka tarczycy uzależnione jest m.in. od ekspozycji na określone czynniki ryzyka. Najczęściej mamy do czynienia z typami zróżnicowanymi: pęcherzykowym rakiem tarczycy oraz rakiem brodawkowatym. Wyróżnia się ponadto raka anaplastycznego oraz rdzennego. Dodatkowo należy wspomnieć o mikroraku tarczycy to chorobowe ognisko mniejsze niż 1 cm.

Rak brodawkowaty – najczęstszy złośliwy nowotwór tarczycy

Rak brodawkowaty to najczęstszy typ raka tarczycy (5065 proc. przypadków). Charakteryzuje się powolnym wzrostem. Może być zmianą pojedynczą, ale często występuje wieloogniskowo. Jego wzrost jest zależny od TSH (hormonu tyreotropowego), ale sam guz zwykle jest nieaktywny hormonalnie. Jak udowodniono, rozwój brodawkowatego raka tarczycy związany jest z przebytą w dzieciństwie radioterapią guzów głowy i szyi, przypuszcza się ponadto, że znaczenie mają również czynniki genetyczne i niedostateczna podaż jodu.

Przy raku brodawkowatym objawy zwykle nie występują, najczęściej rozpoznanie następuje przypadkowo. U pacjenta w badaniu palpacyjnym wyczuwalny jest guz, w bardziej zaawansowanych stadiach dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych szyi z jednej lub z obydwu stron, co stanowi oznakę istnienia przerzutów. Rzadko objawem raka brodawkowatego jest ból szyi.

Rak pęcherzykowy – powiększona tarczyca

Pęcherzykowy nowotwór tarczycy rozwija się, jak sama nazwa wskazuje, z komórek pęcherzykowych, których funkcją jest magazynowanie jodu oraz produkcja hormonów tarczycy – trójjodotyroniny oraz tyroksyny.

Rak pęcherzykowy, podobnie jak rak brodawkowaty, rośnie powoli, a jego progresja jest zależna od poziomu TSH. Przez długi czas rozwija się w utajeniu. Pierwszym objawem raka pęcherzykowego jest powiększenie tarczycy, które jednak zazwyczaj pozostaje przez pacjenta niezauważone.

Rak rdzeniasty – ból tarczycy przy dotyku

Wywodzi się z komórek C odpowiedzialnych za wydzielanie kalcytoniny, zatem jest hormonalnie czynny. Rak rdzeniasty tarczycy szerzy się zarówno drogą krwi, jak i chłonki.

W 1/4 przypadków występuje rodzinnie, często jako składowa zespołów MEN (zespoły mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej): zespołu MEN II a (rak rdzeniasty tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność przytarczyc) lub MEN II b (rak rdzeniasty tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, nerwiakowłókniakowatość, marfanoidalna budowa ciała).

Rdzeniasty rak tarczycy w największej liczbie przypadków rozwija się u kobiet po 50. roku życia, częściej też rozwija się u dziewczynek niż u chłopców. Poza guzem tarczycowym, u chorego występuje ból szyi przy dotyku czy objawy choroby Cushinga. Przerzuty raka tarczycy w typie rdzeniastym mogą pojawiac się w obrębie wątroby, kości czy płuc.

Rak anaplastyczny – rokowania i przerzuty

Rak anaplastyczny jest najmniej zróżnicowany, agresywny, obarczony najgorszym rokowaniem. Rośnie bardzo szybko. Dotyczy zwykle ludzi starszych, po 65. roku życia. Anaplastyczny rak tarczycy obejmuje najczęściej obydwa płaty gruczołu, naciekając na sąsiadujące tkanki. Szybko daje przerzuty do węzłów chłonnych, a drogą krwi także do mózgu, kości, a także przerzuty do płuc.

Rak tarczycy – objawy chorej tarczycy

Objawy raka tarczycy zwykle nie występują. Najczęściej wykrywany jest przypadkowo podczas badania przedmiotowego jako wyczuwalny guzek. Szczególnie niepokojące są pojedyncze, szybko powiększające się zmiany o nierównych zarysach. Pierwszym objawem raka tarczycy mogą być powiększone węzły chłonne szyi.

W stadium zaawansowanym, w przypadku dużych guzów tarczycy, mogą pojawić się takie objawy, jak:

  • problemy z przełykaniem, czyli dysfagia,
  • duszność – będąca wynikiem ucisku tchawicy przez guz,
  • przewlekła chrypka – świadcząca o nacieczeniu nerwu krtaniowego wstecznego,
  • ból.

W przypadku raka rdzeniastego tarczycy objawy wynikają z nadmiernego wydzielania kalcytoniny. Zaliczamy do nich biegunki oraz napadowe podwyższenie ciśnienia tętniczego.

Nowotwory tarczycy – jakie badania na raka tarczycy?

W przypadku wykrycia podejrzanej zmiany na tarczycy najważniejszym z badań jest USG, które pozwala ocenić wymiary, strukturę i unaczynienie guzków. Na podstawie cech guzka w sposób pośredni można ocenić jego potencjalną złośliwość (mogą o niej świadczyć m.in. nieregularne zarysy i mikrozwapnienia).

Do innych badań na chorą tarczycę zalicza się:

  • BAC (aspiracyjna cienkoigłowa biopsja tarczycy) – badanie materiału pobranego z guzka za pomocą igły, pod kontrolą USG – pozwala rozpoznać typ histologiczny zmiany oraz, w większości przypadków (z wyjątkiem raka i gruczolaka pęcherzykowego), ocenić, czy guz jest łagodny, czy złośliwy;
  • badania laboratoryjne – stężenie TSH, fT3, fT4, kalcytoniny oraz wapnia we krwi;
  • badanie laryngologiczne – pozwala ocenić ruchomość strun głosowych, dając tym samym informację o ewentualnym nacieczeniu nerwu krtaniowego wstecznego przez komórki raka tarczycy;
  • RTG klatki piersiowej;
  • scyntygrafia tarczycy – pozwala na rozróżnienie guzków na tzw. „zimne” (niewychwytujące jodu), „ciepłe” (wychwytujące jod bardziej niż zdrowa tkanka, czynne hormonalnie) oraz neutralne, wychwytujące jod podobnie jak otaczająca tkanka.

Na pewne rozpoznanie nowotworu tarczycy oraz określenie jego typu i stopnia złośliwości pozwala jedynie badanie histopatologiczne zmiany usuniętej operacyjnie (badanie pod mikroskopem tkanek zmienionych chorobowo).

Rak tarczycy – leczenie

Podstawową metodą stosowaną w leczeniu raka tarczycy jest tyreoidektomia – całkowite wycięcie gruczołu. W przypadku nowotworów dających przerzuty drogą chłonki wykonywanie jest usunięcie tarczycy wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi. Postępowanie pooperacyjne zależne jest od typu histopatologicznego zmiany.

Rak brodawkowaty i pęcherzykowy – leczenie tarczycy jodem

Raki wysokozróżnicowane (rak brodawkowaty i pęcherzykowy) mogą być uzupełniająco leczone jodem (radiojodem). Izotop jodu ma za zadanie zniszczenie pozostałych po operacji komórek rakowych. Zwykle pacjent kierowany jest na leczenie 4–6 tygodni po operacji.

Z racji tego, że rak brodawkowaty i pęcherzykowy są nowotworami hormonozależnymi, ich wzrost jest stymulowany przez TSH (tu zależność – rak tarczycy a TSH). Po operacji pacjent powinien przyjmować L-tyroksynę w dawce supresyjnej (na tyle wysokiej, aby skutecznie hamować wytwarzanie TSH).

Leczenie raka rdzeniastego tarczycy

Rak rdzeniasty tarczycy, w przeciwieństwie do raków wysokozróżnicowanych, jest niewrażliwy na radiojod, dlatego nie stosuje się leczenia uzupełniającego.

Jak już wspomniano, ten typ nowotworu jest TSH-zależny, dlatego po usunięciu gruczołu pacjent powinien przyjmować L-tyroksynę jedynie w dawce substytucyjnej – koniecznej do utrzymania eutyreozy.

W przypadku wykrycia raka rdzeniastego tarczycy przed operacją konieczne jest wykluczenie bądź potwierdzenie zespołu MEN. Jeżeli rakowi tarczycy towarzyszy guz chromochłonny nadnerczy, powinien on zostać usunięty w pierwszej kolejności. Każdy zabieg operacyjny u pacjentów z pheochromocytoma jest bowiem obarczony bardzo dużym ryzykiem – ze względu na napadowe zmiany ciśnienia tętniczego.

Rak anaplastyczny tarczycy – jak leczyć?

Rak anaplastyczny tarczycy zwykle wykrywany jest w stadium nieoperacyjnym, gdy naciek nowotworowy wykracza poza tarczycę, obejmując sąsiednie struktury, m.in. nerw krtaniowy wsteczny, przełyk i tchawicę. Metodami stosowanymi w leczeniu paliatywnym są radioterapia i chemioterapia.

W przypadku duszności spowodowanej uciskiem tchawicy przez powiększoną tarczycę (powiększone wole tarczycowe) często konieczna jest tracheostomia. Pacjentom ze znaczną dysfagią, uniemożliwiającą dostateczne odżywianie, proponuje się zabieg założenia PEG-a lub gastrostomii.

Rak tarczycy – przerzuty

Wcześnie wykryte wznowy lub przerzuty raka tarczycy charakteryzują się dobrym rokowaniem. Ponad 90 proc. pacjentów osiąga wieloletnie przeżycia.

Rak brodawkowaty daje przerzuty drogą chłonki, w związku z czym pierwszym objawem może być powiększenie węzłów chłonnych na szyi.

Jeśli chodzi o pęcherzykowego raka tarczycy, przerzuty daje on drogą krwi. Rak anaplastyczny z kolei daje przerzuty zarówno drogą krwi, jak i chłonki.

Rak tarczycy – rokowanie

Po zakończonym procesie leczenia raka tarczycy pacjent powinien pozostawać pod opieką onkologiczną do końca życia. Z racji tego, że większość raków tarczycy to nowotwory o wolnej progresji, ewentualna wznowa lub przerzuty mogą ujawnić się późno.

Monitorowanie polega na okresowym badaniu klinicznym uzupełnionym badaniami dodatkowymi: USG, RTG klatki piersiowej, badaniem poziomu hormonów we krwi oraz scyntygrafią całego ciała.

Jeżeli chodzi o raka tarczycy, rokowanie jest najgorsze w przypadku nowotworu anaplastycznego. Ze względu na szybką progresję oraz bardzo wczesne dawanie przerzutów jest on wykrywany zwykle w bardzo zaawansowanym, uogólnionym stadium.

W tym przypadku operacja nie przedłuża życia, natomiast metody leczenia uzupełniającego są nieskuteczne. Komórki raka anaplastycznego są oporne na izotopy jodu. Chemioterapia i radioterapia również nie mają większego wpływu na czas przeżycia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 13.06.2018

Oceń:
4.1


Może cię

Wideo – Wrodzony przerost nadnerczy (zespół nadnerczowo-płciowy)

Wrodzony przerost nadnerczy, bo tak brzmi właściwa nazwa tego schorzenia, jest to genetycznie uwarunkowane zaburzenie ...

Wideo – Niedoczynność jąder

Niewydolność hormonalna jąder jest hipogonadyzmem pierwotnym, czyli brakiem czynności jąder w okresie dojrzewania płciowego lub ...

Wideo – Nowotwory tarczycy i rak tarczycy

Nowotwory tarczycy dzieli się na łagodne oraz złośliwe. Do łagodnych należą gruczolaki tarczycy —najczęściej nie ...

Wideo – Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest to zwiększone wydzielanie prolaktyny przez przysadkę. Występuje ona w niektórych stanach fizjologicznych, np. ...

Wideo – Moczówka prosta – przyczyny i leczenie

Moczówka prosta jest chorobą charakteryzującą się wydalaniem znacznych ilości moczu — objaw zwany poliurią oraz ...

Obrzęki a nadmiar wody w organizmie

Jeżeli obrzęki pojawiają się rzadko, szybko ustępują samoistnie i nie towarzyszą im inne objawy, zwykle ...

Co zatrzymuje wodę w organizmie?

Zatrzymanie wody w organizmie to dość powszechny problem, który dotyczy przede wszystkim kobiet. Jego przyczyny ...

Rak brodawkowaty tarczycy

Rak brodawkowaty tarczycy jest najczęstszym nowotworem złośliwym gruczołu tarczowego o stosunkowo dobrym rokowaniu odległym – ...

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Rak rdzeniasty tarczycy

Rak rdzeniasty tarczycy to rzadko występujące nowotwór gruczołu tarczowego. Częściej rozwija się u kobiet i ...

Osteoporoza a hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

Osteoporoza to przewlekła choroba, dla której charakterystyczne jest postępujący spadek gęstości kości. Prowadzi to do ...

Kobieta po czterdziestce – jakie zmiany zachodzą w organizmie?

Wraz z upływem czasu w organizmie kobiety dochodzi do szeregu zmian, które mają związek z ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon