Kapsaicyna – co to jest, właściwości, zastosowanie, skutki uboczne

Kapsaicyna jest alkaloidem nadającym pikantny smak ostrym papryczkom (np. habanero). Najbardziej powszechne jest zastosowanie kapsaicyny na odchudzanie w postaci tabletek, jednak jej działanie jest o wiele szersze. Właściwości kapsaicyny pozwalają wykorzystać ją jako naturalny środek przeciwbólowy. Ponadto kapsaicyna pomaga na stawy, pasożyty czy katar. Mówi się także o jej pozytywnym wpływie na leczenie raka.

Co to jest kapsaicyna?

Kapsaicyna jest naturalną substancją roślinną, alkaloidem, metabolitem wtórnym wytwarzanym w celu odstraszenia roślinożernych zwierząt. Występuje w różnych gatunkach papryk chili, które należą do rodzaju Capsicum.

Do pierwszych rozpoznanych właściwości kapsaicyny należy bardzo ostry smak. To właśnie ta substancja odpowiada za ostrość papryki habanero i innych pikantnych gatunków. Moc różnych pikantnych substancji ocenia się za pomocą skali ostrości (skali Scoville'a; jednostką jest tu SHU). Przygotowuje się roztwory alkoholowe ekstraktów z produktów i rozcieńcza aż do zaniku smaku ostrego. Na tej podstawie przydziela się wartości w skali ostrości, które są tożsame z wielokrotnością rozcieńczeń.

Czystej kapsaicynie przypisano wartość 16 milionów SHU, natomiast najostrzejsza z papryk, Naga chili, oceniona została na nieco ponad 1 milion SHU. Przeciętna zawartość kapsaicyny w paprykach chili wynosi od 0,1 do 1 proc.

Kapsaicyna – czy jest zdrowa i jak działa?

Rdzenni Amerykanie stosowali suszone ostre papryki już 7000 lat temu. Używali ich m.in. jako przyprawy oraz żuli na uśmierzenie bólu zębów i na ból gardła.

Działanie kapsaicyny jest analizowane w badaniach naukowych. Obecnie stwierdza się, że kapsaicyna:

  • ma działanie drażniące,
  • ma działanie przeciwbólowe,
  • wpływa na termoregulację,
  • wspomaga spalanie tkanki tłuszczowej.

Słabiej potwierdzone jest jej działanie antyoksydacyjne, hipotensyjne i przeciwdrobnoustrojowe.

Kwestią sporną jest działanie kapsaicyny na raka. Z części badań wynika, że może ona być skuteczna w leczeniu nowotworów: płuc, okrężnicy, prostaty, glejaka oraz czerniaka. Jednocześnie zauważono, że kapsaicyna może promować proces nowotworzenia. Efekt jest silnie zależny od dawkowania kapsaicyny.

Kapsaicyna – właściwości lecznicze

Kapsaicyna ma działanie przeciwbólowe. Inaktywuje działanie receptorów, których rolą jest wywoływanie wrażenia bólu w odpowiedzi na m.in. temperaturę powyżej 43oC oraz silnie kwaśne pH roztworów. Kapsaicyna uczestniczy w procesie termoregulacji. Jest to jedna z przyczyn, dla których mieszkańcy gorących terenów upodobali sobie pikantną kuchnię. Potrawy z ostrą papryką zwiększają potliwość, a dzięki temu pomagają się ochłodzić.

Ekstrakt z kapsaicyną był tradycyjnie stosowany do dezynfekcji po ukąszeniach i ugryzieniach oraz dysfunkcjach przewodu pokarmowego. Działa przeciwdrobnoustrojowo i na pasożyty. Wykazano także działanie kapsaicyny przeciwko Helicobacter pylori będącej główną przyczyną choroby wrzodowej żołądka. Często, aby osiągnąć efekt leczniczy, trzeba podawać ją w dużych dawkach.

Badano także zastosowanie kapsaicyny na nadciśnienie. Próby na zwierzętach wykazały łagodny efekt obniżania zbyt wysokiego ciśnienia krwi. Działanie lecznicze kapsaicyny obejmuje również redukowanie stresu oksydacyjnego, a dzięki temu spowalnianie procesów miażdżycorodnych i zmniejszanie ryzyka zawału serca.

W leczeniu chorób układu pokarmowego zaleca się unikania ostrych przypraw. Jednak badania pokazują, że kapsaicyna w niewielkich ilościach działa ochronnie na śluzówkę żołądka. Zatem warto spożywać od czasu do czasu ostre potrawy, ale nie powinno się przyjmować kapsaicyny regularnie jako suplementu.

Kapsaicyna na odchudzanie

Tabletki z kapsaicyną są polecane jako środek wspomagający odchudzanie. Nie można im jednak przypisywać znaczącej roli w procesie utraty zbędnych kilogramów. To, czy kapsaicyna odchudza, zależy od czasu jej przyjmowania. Kapsaicyna przyjęta jednorazowo powoduje obniżenie temperatury ciała i spowolnienie metabolizmu. Dopiero jej regularne spożywanie zwiększa termogenezę i może zwiększać tempo przemiany materii.

Badania na szczurach pokazują, że kapsaicyna wpływa na aktywność genów związanych z produkcją tkanki tłuszczowej i zmniejsza akumulację białej tkanki tłuszczowej – zapasowego źródła energii. Dodatkowo przyspiesza tworzenie enzymów katalizujących procesy redukcji tłuszczu. W badaniach na ludziach stwierdzono też, że kapsaicyna zmniejsza apetyt.

Wnioski naukowców są takie, że dodatek kapsaicyny pomaga spalać więcej tkanki tłuszczowej i tracić na wadze, jednak może być to efekt krótkotrwały, który nie przekłada się na długofalowe utrzymanie masy ciała po odchudzaniu. Nadal podstawą podczas odchudzania powinno być ograniczenie jedzenia i ruch, a kapsaicynę w tabletkach można potraktować jako dodatek.

Leki z kapsaicyną – maści, kremy, plastry przeciwbólowe

W aptekach dostępne są leki przeciwbólowe z kapsaicyną. Kremy, plastry oraz maść z kapsaicyną są stosowane w leczeniu bólu przewlekłego:

  • na stawy przy RZS,
  • na bóle mięśniowo-stawowe,
  • na nerwobóle przy półpaścu, neuropatii cukrzycowej,
  • na bóle przy wysypkach bądź łuszczycy.

Znane jest również zastosowanie kapsaicyny do nosa na katar. Preparaty z kapsaicyną wykorzystuje się np. w leczeniu naczynioruchowego nieżytu nosa.

W aptekach dostępne są suplementy diety z kapsaicyną na odchudzanie. Dzienna dawka kapsaicyny wynosi w nich maksymalnie 11 mg. Kapsaicyna w kosmetykach na cellulit również bywa obecna, a w internecie można kupić ekstrakt z kapsaicyną w proszku czy olej lniany z kapsaicyną.

Nie należy przyjmować suplementów z kapsaicyną w ciąży i podczas karmienia piersią, gdyż ich oddziaływanie jest nieprzebadane.

Kapsaicyna – skutki uboczne

Możliwe jest oparzenie kapsaicyną przy stosowaniu maści i kremów, ze względu na to, że działa ona drażniąco na skórę i pobudza receptory bólu. Powoduje podrażnienie oczu i otwartych ran, a w dużych dawkach podrażnienie śluzówki przewodu pokarmowego. Do neutralizacji kapsaicyny wystarczy wypicie szklanki tłustego mleka.

Istnieje także ryzyko śmiertelnego zatrucia kapsaicyną w wyniku paraliżu oddechowego. Za dawkę śmiertelną uznaje się (zależnie od źródła) ilość od 56 do 512 mg/kg masy ciała. Kapsaicyna może być toksyczna w wyniku procesów metabolicznych zachodzących w wątrobie. Metabolity kapsaicyny w dużych stężeniach mogą być słabymi kancerogenami. Trzeba jednak podkreślić, że wprowadzenie do organizmu tak wysokich stężeń kapsaicyny jest bardzo mało prawdopodobne. Kapsaicyna w wysokim stężeniu jest substancją neurotoksyczną, która zaburza rozwój układu nerwowego, a w bezpośrednim kontakcie uszkadza neurony.

Kapsaicyna jest substancją, której dotyczy zjawisko hormezy. Oznacza to, że w małych dawkach ma działanie lecznicze, a w wysokich jest szkodliwa, a nawet śmiertelna. Dlatego często stawiane jest pytanie, czy kapsaicyna jest lekiem, czy trucizną.

Bibliografia

  • Pieńko T., Kapsaicyna – właściwości, zastosowania i perspektywy. Biuletyn Wydz. Farm. WUM, 2013, 2: 11–17.
  • Olszewska J., Kapsaicyna – lek czy trucizna? Problemy Nauk Biologicznych, 2010, 1–2: 133–139.
  • https://www.researchgate.net/publication/327765597_Kapsaicyna_-_palacy_temat_w_farmacji
  • https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Capsaicin
  • https://www.doz.pl/apteka/s0_0-Szukaj?search=kapsaicyna
Opublikowano: ; aktualizacja: 30.01.2019

Oceń:
4.4


Może cię

Sok pomidorowy – czy jest zdrowy? Na co pomaga sok z pomidorów?

Sok pomidorowy zaliczany jest do napojów o szczególnych właściwościach zdrowotnych. Zawiera potas, likopen czy przeciwutleniacze, ...

Mleko w diecie

Zmniejszenie spożycia mleka lub całkowita jego eliminacja z diety jest jednoznaczna z pozbawieniem organizmu bardzo ...

Cukry w diecie – dlaczego są szkodliwe?

Nadmiar cukru w diecie jest jedną z głównych przyczyn nadwagi i otyłości. Nadmiar cukru wpływa ...

Rozgrzewające przyprawy i zioła – co jeść, żeby się rozgrzać?

Stosowanie rozgrzewających przypraw oraz ziół to doskonały sposób na to, by wspierać proces leczenia infekcji ...

Dieta przy RZS – co jeść, a czego unikać w reumatoidalnym zapaleniu stawów?

Przy RZS dieta skomponowana w odpowiedni sposób, stanowi ważny czynnik terapeutyczny. Głównym zadaniem jadłospisu diety ...

Co na kaca? Jakie są najlepsze sposoby na kaca?

Kac objawia się złym samopoczuciem, które jest efektem nadmiernej konsumpcji alkoholu. Zbyt duża ilość alkoholu ...

Jak nie przytyć w okresie menopauzy?

W trakcie menopauzy dochodzi do spadku poziomu estrogenów i progesteronu, które odpowiadają za procesy produkcji ...

Wideo – Jak poprawić trawienie?

Dla prawidłowego przebiegu trawienia, należy jeść powoli. Dobrze jest spożywać małe, ale częste posiłki. Należy ...

Oczyszczanie nerek – jak oczyścić nerki ziołami i dietą?

Oczyszczanie nerek wspomaga naturalne procesy filtracyjne tych ważnych organów. Aby przeprowadzić detoks, warto sięgnąć po ...

Osteoporoza a dieta

Osteoporoza jest jedną z chorób żywieniowo-zależnych. Odpowiednia dieta ma znaczenie na wszystkich etapach profilaktyki zdrowotnej. ...

Dieta na nadciśnienie – co obniża ciśnienie krwi?

Nadciśnienie tętnicze to choroba, która najczęściej rozwija się na skutek niewłaściwego trybu życia. Jednym z ...

Wideo – Dna moczanowa a dieta

Hiperurykemia, czyli podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi, powyżej 7mg/dL występuje u 5-30% populacji ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon