Mocz do badania – ile, jaki pojemnik, jak pobrać i jak przechowywać próbkę moczu?

Mocz do badania przekazywany jest celem wykonania zarówno badania ogólnego, jak i posiewu. Aby wynik badania moczu był miarodajny, konieczne jest przestrzeganie instrukcji pobierania próbki. Podstawą jest niejałowy lub jałowy pojemnik na mocz z apteki (lub woreczek, jeżeli mocz do badania pozyskiwany jest od niemowlaka). Należy wiedzieć także, ile moczu do badania oddać i jak długo go przechowywać.

Badanie moczu, dobowa zbiórka moczu, badanie bakteriologiczne

Mocz do badania może być pobierany w celu badań przesiewowych, np. jako badanie okresowe do pracy. Ogólne badanie moczu (paskowe oraz ocena osadu) wykonywane jest także w celu wstępnej oceny funkcji nerek, rozpoznania cukrzycy i monitorowania jej leczenia. Ogólna analiza moczu przydatna jest także w celu wstępnej diagnostyki zakażeń dróg moczowych. Ponadto obowiązkowo wykonywane jest badanie moczu w ciąży.

Oddanie moczu do badania umożliwiają ocenę obecności w nim:

Natomiast badanie moczu bakteriologiczne, czyli posiew moczu umożliwia dokładną identyfikację bakterii powodujących zakażenie układu moczowego.

Dobowa zbiórka moczu przeprowadzana jest zaś w przypadku ilościowej oceny białka, glukozy, hormonów, metabolitów leków czy minerałów (potasu, wapnia). Bez względu na to, jakie badanie moczu ma być wykonane, konieczne jest oddanie próbki moczu do badania we właściwy sposób.

Pojemnik na mocz i przygotowanie do oddania próbki

Najważniejszą zasadą obowiązującą przy pobieraniu próbki moczu, jest oddanie moczu do analizy tylko do specjalnego pojemniczka. Jedynym przeznaczonym do celu naczyniem jest pojemnik na mocz z apteki. W przypadku badania ogólnego pojemnik na mocz może być zwykły, niejałowy. Niedopuszczalne jest oddawanie moczu do butelek, słoików i innych tego typu pojemników – pozostałości cukru czy innych substancji mogą poważnie zaburzyć wykonanie badania moczu i interpretację wyników.

Jak się przygotować do badania ogólnego moczu? W dniu poprzedzającym badanie ogólne moczu przygotowanie obejmuje unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, gdyż może to zawyżyć wynik oznaczenia białka i ciał ketonowych w moczu. Dobrze jest ponadto zastosować standardową dietę i zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Kolejna ważna kwestia w dniu poprzedzającym badanie moczu: czy można współżyć? Nie jest to bezwzględnie odradzane, choć lepiej powstrzymać się od kontaktów seksualnych na dzień przed testem, gdyż badanie moczu po stosunku może być utrudnione. Obecne w dużych ilościach plemniki w moczu mogą uniemożliwić ocenę mikroskopową osadu moczu.

Problemem bywa także badanie moczu podczas okresu. Nie jest zalecane oddawanie próbki moczu podczas menstruacji, gdyż uniemożliwiłoby to obiektywną ocenę ilości krwinek czerwonych w moczu. Nie ma natomiast przeciwwskazań do badania moczu przed okresem czy co najmniej dwa dni po menstruacji.

Jak i ile moczu do badania oddać – instrukcja

Najczęściej pobieraną próbką moczu jest poranna próbka moczu, czyli mocz pobrany po odpoczynku nocnym. Nie ma sztywnych reguł w przypadku pobierania moczu do badania, z ilu godzin od poprzedniej mikcji ma być oddana próbka – po prostu ma być to pierwszy mocz po przebudzeniu.

Pobranie próbki moczu zawsze musi być poprzedzone podmyciem okolic płciowych:

  • mężczyźni powinni odciągnąć napletek i umyć okolicę ujścia cewki moczowej wodą z mydłem, po czym osuszyć papierowym ręcznikiem;
  • kobiety powinny rozchylić wargi sromowe, odsłaniając ujście cewki moczowej, po czym przemyć te okolice wodą z mydłem i osuszyć papierowym ręcznikiem.

Oto dalsze postępowanie:

  • mocz należy oddać do pojemniczka niejałowego, nabytego w aptece lub laboratorium; pacjenci często zastanawiają się, czy pojemnik na mocz trzeba wyparzyć, ale nie ma takiej potrzeby;
  • oddajemy mocz ze środkowego strumienia, co oznacza, że pierwszą objętość moczu oddać należy do toalety, a dopiero potem oddać mocz do pojemniczka;
  • istotne jest także to, ile moczu do badania ogólnego należy oddać; wystarczająca jest objętość około 50–100 ml;
  • po oddaniu próbki warto oznaczyć pojemniczek; zalecane jest podpisanie pojemniczka z moczem: podanie imienia i nazwiska, najlepiej drukowanymi literami i niezmywalnym markerem

Warto także wiedzieć, jak przechowywać mocz do badania; najlepiej dostarczyć mocz do laboratorium zaraz po oddaniu próbki, jeśli natomiast nie jest to możliwe, mocz musi być przechowywany w zacienionym miejscu, najlepiej w lodówce; mocz w lodówce powinien stać nie dłużej niż 4 godziny.

W wyjątkowych sytuacjach (stany nagłe) możliwe jest pobranie próbki w dowolnym momencie dnia – jest to tzw. przygodna próbka moczu. Wtedy nie jest wymagane żadne przygotowanie do badania. Należy jedynie pamiętać o oddaniu moczu ze środkowego strumienia i do niejałowego pojemniczka, zakupionego w aptece.

Mocz do badania ogólnego u dziecka – jak pobrać?

W przypadku pobrania moczu od dziecka do badania ogólnego moczu, dzieci starsze oddają mocz do takiego pojemniczka jak dorośli. Natomiast w przypadku małych dzieci konieczne jest pobranie moczu do specjalnych woreczków, naklejanych w okolicach krocza malucha. Przygotowanie do pobrania moczu do badania u niemowlaka i dziecka starszego jest podobne, jak u dorosłych. Zawsze należy dokładnie podmyć krocze wodą z mydłem lub wacikami nasączonymi Rivanolem.

Pobranie moczu u dziecka do pojemnika polega na pobraniu (w miarę możliwości) moczu porannego, ze środkowego strumienia. Nieco bardziej problematyczne jest pobranie moczu do woreczka u niemowlaka. Najlepiej jest zakupić dwa woreczki, gdyż nie zawsze pierwsza próba jest udana. Woreczek należy nakleić na okolice płciowe dziecka po uprzednim ich podmyciu, a po oddaniu próbki woreczek należy odkleić i jak najszybciej dostarczyć do laboratorium. Dla bezpiecznego transportu można podpisany woreczek umieścić dodatkowo w niejałowym pojemniczku na mocz.

Ilość moczu do badania nie jest ściśle określona – dostarczamy tyle moczu, ile udało nam się pobrać od dziecka. Próbka powinna być dostarczona do laboratorium w ciągu dwóch godzin. Jeśli nie jest to możliwe, należy przechowywać próbkę moczu w lodówce, maksymalnie do 4 godzin.

Na wynik badania ogólnego moczu czeka się jeden dzień.

Mocz na posiew – przygotowanie i przechowywanie

W przypadku podejrzenia obecności bakterii w moczu wykonywany jest posiew moczu. Mocz na posiew musi być pobrany do specjalnego pojemniczka – jałowego. W przypadku pobierania próbki moczu ogólne zasady nie zmieniają się. A zatem:

  • mocz pobieramy z porannej próbki lub co najmniej 4 godziny od ostatniej mikcji;
  • okolice krocza muszą być dokładnie podmyte wodą z mydłem; ważne jest, aby zachować kierunek mycia od ujścia cewki moczowej w kierunku odbytu, nigdy odwrotnie;
  • mocz pobieramy ze środkowego strumienia.

W przypadku pobierana moczu na posiew bardzo ważne jest zachowanie możliwie sterylnych warunków. Pojemniczek na mocz musi być jałowy, należy dotykać go wyłącznie umytymi rękami i unikać dotykania jego wewnętrznej powierzchni oraz nakrętki. Pojemnik na posiew moczu należy napełnić do około 1/3 objętości, natychmiast zakręcić i jak najszybciej dostarczyć do laboratorium. W tym wypadku także ważne jest to, jak długo można przechowywać mocz do badania na posiew w lodówce. Dopuszczalny czas to maksymalnie 4 godziny.

Jeśli nie jest możliwe pobranie próbki moczu na posiew i dostarczenie go do laboratorium w tym samym dniu, można wykorzystać pojemnik z płytką. Jest to pojemniczek jałowy ze specjalnym podłożem transportowo-wzrostowym. Mocz pobierany jest wtedy na tych samych zasadach jak w przypadku tradycyjnego pojemniczka jałowego. Po pobraniu próbki należy zamknąć pojemnik, zanurzając całkowicie płytkę z podłożem, która przyczepiona jest do spodniej powierzchni nakrętki. Jeśli objętość moczu nie jest wystarczająca, aby płytka była całkowicie zanurzona, należy przechylić pojemniczek i dokładnie zanurzyć powierzchnie z obu stron płytki. Po zanurzeniu płytki mocz należy wylać, a zakręcony pojemniczek należy przechowywać w temperaturze pokojowej i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 godzin.

Pacjenci często zastanawiają się, czy można wykonać badanie ogólne moczu i posiew z jednej próbki. Jest to absolutnie niedopuszczalne. Jeśli zajdzie konieczność wykonania dwóch rodzajów badania moczu, konieczne jest dostarczenie do laboratorium dwóch różnych próbek moczu, pobranych odpowiednio do niejałowego i jałowego pojemnika na mocz.

Mocz na posiew u dziecka – jak pobrać?

Bardzo problematyczne jest pobranie próbki na posiew od niemowlaka. Konieczne jest wtedy pobranie moczu do woreczka naklejanego w okolicy krocza, jednak bardzo trudno jest zachować w takich warunkach sterylność. Aby zminimalizować zanieczyszczenie próbki moczu przypadkowymi bakteriami, należy przykleić woreczek rano, tuż przed oddaniem moczu przez dziecko. Wcześniej należy oczywiście umyć okolice krocza wodą z mydłem. Jeśli uda się pobrać mocz do woreczka, należy go umieścić w jałowym pojemniku – ale nie wolno przelewać zawartości woreczka. Konieczne jest pobranie dwóch próbek moczu w kolejnych dniach – wynik okaże się wiarygodny, jeśli w obu próbkach zostanie zidentyfikowany ten sam szczep bakterii.

W przypadku starszych dzieci mocz na posiew pobierany jest do jałowego pojemniczka zgodnie z takimi samymi zasadami, jakie obowiązują dorosłych. Pobieramy mocz poranny, ze środkowego strumienia, oddając próbkę do jałowego pojemniczka. Obowiązuje zasada dokładnego podmycia okolic intymnych i zachowania sterylności podczas oddawania moczu. Nigdy nie wolno natomiast przelewać moczu z nocniczka.

Mocz należy natychmiast dostarczyć do laboratorium bądź przechowywać do 4 godzin w temperaturze 4 stopni. Czas oczekiwania na wynik posiewu moczu to około 3 dni.

Jak zrobić dobową zbiórkę moczu?

Najbardziej czasochłonne jest oddawanie moczu do badania z dobowej zbiórki. Pobranie próbki obejmuje wtedy zebranie całej objętości moczu oddawanej na przestrzeni 24 godzin. Przygotowanie do dobowej zbiórki moczu polega na zdobyciu kilku niejałowych pojemników na mocz oraz dużego pojemnika, w którym gromadzony będzie cały mocz. Zbiórkę rozpoczynamy po oddaniu pierwszego moczu porannego w dniu pierwszym i kończymy o tej samej godzinie drugiego dnia.

W dniu rozpoczęcia zbiórki cały mocz poranny oddajemy do toalety, zaś każdą pozostałą objętość moczu zbieramy do jednorazowych pojemniczków i przetrzymujemy w lodówce. Przed pobraniem każdej próbki moczu wymagane jest podmywanie okolic płciowych. Zbiórki dokonujemy przez całą dobę i kończymy ją oddaniem porannej próbki moczu w dniu następnym. Po zakończeniu zbiórki należy przelać całość moczu do dużego pojemnika, zmierzyć jego objętość, wymieszać mocz i pobrać próbkę o objętości 50–100 ml do pojemniczka niejałowego i oddać do laboratorium. Jeśli przeprowadzana jest dobowa zbiórka moczu, pojemnik w którym gromadzimy całą objętość moczu powinien mieć skalę, dzięki której łatwo będzie określić całkowitą objętość zbiórki.

Czas oczekiwania na wynik dobowej zbiórki moczu zależy od oznaczanego parametru i może wynosić od jednego do kilku dni.

Bibliografia:

  1. Próbki: od pacjenta do laboratorium, W. Guder, S. Narayanan, H. Wisser. MedPharma, 2009.
  2. Interpretacja badań laboratoryjnych, J. Wallach. MediPage, 2011.
  3. Atlas osadów moczu, S. Althof, J. Kindler. Wydawnictwo Medyczne Sapota, 2005.
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.03.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Co to jest bakteriuria?

Badanie ogólne moczu to jedno z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych, a jedną z najczęściej stwierdzanych ...

Fosforany w moczu – fosforany bezpostaciowe w badaniu ogólnym moczu

Fosforany bezpostaciowe w moczu nie powinny stanowić powodu do obaw, chyba że towarzyszą im inne ...

Bakterie w moczu w ciąży – co to znaczy?

Badanie moczu w ciąży należy wykonywać raz w miesiącu. Pozwoli to na wychwycenie wszelkich nieprawidłowości, ...

Moczany bezpostaciowe w moczu – liczne, u dziecka, w ciąży – co to oznacza?

Badanie moczu to nieinwazyjne i niedrogie badanie dostarczające cennych informacji o stanie zdrowia. W ramach ...

pH moczu – co oznacza zasadowy i kwaśny odczyn moczu?

Badanie moczu dostarcza informacji na temat ogólnego stanu zdrowia oraz pomaga w diagnozowaniu chorób dróg ...

Pieniący się mocz – co oznacza? Czy pienienie moczu świadczy o chorobie?

Pieniący się mocz to objaw, który można zaobserwować podczas badania ogólnego moczu. Przyczyny pienienia moczu ...

Śluz w moczu – co oznaczają pasma śluzu w moczu?

Obecność śluzu w moczu stanowi jeden z możliwych nieprawidłowych wyników badania ogólnego moczu. Śluz w ...

Białko w moczu u dziecka – co oznacza białkomocz w badaniu moczu u dziecka?

Badanie ogólne moczu u dziecka najczęściej wykonywane jest z powodu wskazań lekarskich. Wynik badania moczu ...

Posiew moczu – wyniki, cena i wskazania do badania bakteriologicznego moczu

Posiew moczu umożliwia wyhodowanie i identyfikację mikroorganizmów, np. bakterii w moczu. Badanie bakteriologiczne moczu pozwala ...

Wskaźnik de Ritisa

Wskaźnik de Ritisa pozwala ocenić stosunek dwóch transaminaz – aminotransferazy asparaginianowej i alaninowej. Wskaźnik de ...

Wideo – Posiew moczu

Posiew moczu jest podstawowym badaniem potwierdzającym zakażenie układu moczowego, na podstawie, którego możemy stwierdzić i ...

Badanie ogólne moczu – jak odczytać wyniki?

Badanie ogólne moczu umożliwia wykrycie wielu chorób układu moczowego (np. kamicy, zapalenia nerek), a także ...

Komentarze i opinie (2)


A jeśli kobieta ciężarna budzi się co dwie godziny ze względu na pełny pęcherz i nie jest możliwe zachowanie 4 - godzinnego odstępu, to która próbka moczu będzie najbardziej właściwa do analizy?

#Adela Też właśnie jestem ciekawa. Jestem w ciąży, czeka mnie badanie moczu, a w nocy wstaje kilka razy do toalety
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon