Kalcytonina – co to jest, jaka jest norma i kiedy jest podwyższona?

Badanie stężenia kalcytoniny – hormonu powstającego w komórkach C tarczycy wykonuje się u pacjentów z podejrzeniem raka rdzeniastego tarczycy. Wysoka kalcytonina, która może wskazywać na rozwój nowotworu tarczycy. Podwyższony poziom tego hormonu we krwi może świadczyć także o raku płuca, piersi i jajnika. Norma kalcytoniny zależy od wieku i płci. Kiedy jest za niska stosuje się leczenie wykorzystując kalcytoninę łososiową.

Kalcytonina – czym jest, jakie funkcje pełni i jak działa?

Kalcytonina (w skrócie CT) to hormon peptydowy syntetyzowany głównie przez przypęcherzykowe komórki C tarczycy. W znacznie mniejszych ilościach powstaje także w układzie pokarmowym, wątrobie i płucach, a także przysadce mózgowej.

Hormon wiązany jest z gospodarką wapniowo-fosforanową. Synteza kalcytoniny zależna jest od poziomu wapnia we krwi. Jego funkcja sprowadza się do obniżania stężenia wapnia oraz zmniejszania ilości fosforanów.

Kalcytonina wykazuje zatem działanie antagonistyczne (przeciwne) do parathoromonu. Hormon CT normalizuje poziom wapnia na drodze ograniczenia jego wchłaniania z przewodu pokarmowego oraz zwiększenia mineralizacji kości. Wpływa na metabolizm kości, hamując aktywność komórek kościogubnych (osteoklastów). Tym samym hamuje resorpcję kości i uwalnianie wapnia do surowicy krwi. Ponadto wykazuje wpływ na nerki, zmniejszając wchłanianie zwrotne wapnia, fosforu i sodu w kanalikach nerkowych. W przewodzie pokarmowym przyczynia się do zmniejszenia wydzielania soku żołądkowego i trzustkowego.

Kalcytonina wydzielana jest w charakterystycznym rytmie dobowym. Najwyższe stężenie hormon ten uzyskuje w godzinach popołudniowych. Ilość wytwarzanej kalcytoniny jest regulowana przez stężenie wapnia w surowicy krwi. Jeżeli jonów wapniowych jest za dużo w surowicy, to kalcytonina zostaje uwolniona. Natomiast jeżeli stężenie jonów wapniowych jest niskie, uwalnianie kalcytoniny zostaje zahamowane.

Kalcytonina a rak rdzeniasty tarczycy

Poziom kalcytoniny najczęściej oznaczany jest u pacjentów z podejrzeniem raka rdzeniastego tarczycy lub u pacjentów już zdiagnozowanych – w celu monitorowania przebiegu choroby. Rak rdzeniasty tarczycy to stosunkowo rzadki nowotwór, często występujący rodzinnie. Wskazaniem do badania kalcytoniny jest zatem wystąpienie objawów tego nowotworu:

  • bezbolesny guzek zlokalizowany z przodu szyi,
  • chrypka,
  • trudności z połykaniem,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • biegunki.

Bardzo często rak rdzeniasty tarczycy występuje jako jeden z elementów zespołu gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 – wtedy towarzyszyć może nadczynności przytarczyc oraz guzowi chromochłonnemu nadnerczy. Wtedy dodatkowe objawy to nadciśnienie, kołatanie serca, niepokój, blada skóra.

Kalcytonina – kiedy badać stężenie?

W przebiegu wspomnianego nowotworu tarczycy dochodzi do rozrostu komórek rdzeniastych oraz do nadprodukcji kalcytoniny. Jeśli zatem pojawia się objawy raka rdzeniastego tarczycy – jest to wskazanie do badania kalcytoniny. Leczenie raka rdzeniastego tarczycy polega na chirurgicznym usunięciu tarczycy. Wtedy oznaczana jest kalcytonina. Badanie ma na celu uzupełnienie diagnozy, a także monitorowanie leczenia – skuteczności usunięcia tarczycy. Kalcytonina umożliwia także kontrolowanie wznowy choroby. Ponadto badanie kalcytoniny wykonywane jest jako test przesiewowy u pacjentów, w rodzinie których zdiagnozowano przypadki gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2.

Oznaczanie kalcytoniny wykonywane jest także u pacjentów z podejrzeniem nadczynności przytarczyc. Inne wskazanie to zaburzenia gospodarki wapniowo – fosforanowej. Ponadto kalcytonina powinna być oznaczana u każdego pacjenta przed zabiegiem operacyjnego usunięcia guzków tarczycy.

Jak się bada kalcytoninę?

Kalcytonina to hormon oznaczany w próbce krwi żylnej, pobranej ze zgięcia łokciowego. Pacjent powinien być na czczo, czyli co najmniej 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku. Skierowanie na badanie kalcytoniny może wypisać specjalista – endokrynolog. Ile kosztuje badanie kalcytoniny? Cena badania to około 55–60 zł.

Znacznie dokładniejszym oznaczeniem jest tzw. test stymulacji. Taka próba prowokacyjna polega na oznaczeniu kalcytoniny na czczo, a następnie po podaniu substancji, która generuje wzrost poziomu kalcytoniny we krwi. Najczęściej w tym celu stosuje się pentagastryna, którą podaje się dożylnie w dawce 0,5 mg na każdy kg m. c., po uprzednim rozpuszczeniu w izotonicznym chlorku sodu. Niekiedy podanie pentagastryny generuje niepożądane objawy uboczne: duszności, ból w klatce piersiowej, bóle brzucha. Inne stosowane substancje to 10 proc. roztwór wapnia podawany w dawce 2 mg/kg m.c. bądź omeprazol. Po podaniu substancji stymulującej, po 2 i 5 minutach pobiera się próbki krwi w celu oznaczenia poziomu kalcytoniny w surowicy.

Kalcytonina – jaki jest prawidłowy wynik w badaniu krwi?

Norma kalcytoniny we krwi zależna jest od płci i wieku. Poziom kalcytoniny w surowicy u dziecka powinien wynosić:

  • u dzieci do 1 roku życia – 15–34 pg/ ml,
  • u dzieci w wieku 2–10 lat – 6 – 12 pg/ ml,
  • u dzieci w wieku 10–15 lat – poniżej 6 pg/ ml,
  • u dzieci w wieku 16–17 lat – poniżej 5 pg/ ml.

Poziom kalcytoniny we krwi u dorosłych to u mężczyzn do 14,3 pg/ mlm, a u kobiet do 7.6 pg/mL.

Wartość przekraczające 2000 pg/ml z dużym prawdopodobieństwem wskazują na raka rdzeniastego tarczycy. Bardzo rzadko stężenie takie może być spowodowane niewydolnością nerek lub wydzielaniem hormonu przez inne miejsca. Wartość od 500–2000 pg/ml również wskazują na obecność raka rdzeniastego tarczycy, ale stężenia te równie dobrze mogą być spowodowane niewydolnością nerek lub ekotopowym (miejscowym) wydzielaniem hormonu.

W przypadku wartości 100–500 pg/ml należy rozszerzyć diagnostykę oraz wykonać ponowne oznaczenie hormonu. Wykonuje się także testy prowokacyjne z pentagastryną lub wapniem.

Natomiast prawidłowy wynik testu z pentagastryną to wzrost poniżej 3 – krotnej wartości stężenia kalcytoniny oznaczonej na czczo.

Podwyższona i wysoka kalcytonina – przyczyny

Za wysoka kalcytonina we krwi najczęściej wynika z obecności raka rdzeniastego tarczycy. Inne nowotwory przebiegające z wysoką kalcytoniną to rak drobnokomórkowy płuc, rak jajnika czy rak sutka. Podwyższona kalcytonina towarzyszy ponadto pierwotnej nadczynności przytarczyc.

Inne przyczyny wysokiej kalcytoniny to:

  • zespół Zollingera-Ellisona,
  • niewydolność nerek,
  • przedawkowanie witaminy D,
  • zapalenie tarczycy,
  • nienowotworowy rozrost tarczycy,
  • anemia złośliwa,
  • ciąża,
  • stosowanie niektórych leków: glukagonu, epinefryny czy doustnej antykoncepcji hormonalnej.

Podwyższony poziom kalcytoniny może również wystąpić w przebiegu:

  • niedokrwistości złośliwej;
  • raku piersi;
  • raku jajnika;
  • ektopowego wydzielania hormonu w rakowiaku;
  • rozrostu komórek C tarczycy.

Wysoki poziom kalcytoniny wymaga wykonania badań dodatkowych – można wykonać próbę prowokacyjną z pentagastryną, badania obrazowe tarczycy, oznaczenie wraz z kalcytoniną parathormonu. W przypadku badania parathormonu norma to 10–60 pg/ ml. Wyniki badań analizowane są w oparciu o normy ustalone dla poszczególnych laboratoriów.

Kalcytonina we krwi za niska – co oznacza niedobór?

Niski poziom kalcytoniny nie wpływa na stan zdrowia u pacjentów. U osób z usuniętą tarczycą i śladowym stężeniem kalcytoniny we krwi, obniżona kalcytonina nie generowała żadnych komplikacji zdrowotnych.

U osób z chorobami kości, np. chorobą Pageta, wykorzystywana jest kalcytonina łososiowa. Taki lek wykazuje działanie podobne do ludzkiej kalcytoniny, ale działa dłużej i silniej. Inne wskazania do stosowania kalcytoniny leku to:

  • hiperkalcemia, czyli zbyt wysoki poziom wapnia we krwi w przebiegu nowotworów,
  • osteoporoza,
  • długotrwałe unieruchomienie.

Niekiedy dłuższe stosowanie kalcytoniny może generować skutki uboczne: nudności, bóle i zawroty głowy, bóle brzucha i biegunki. dlatego też czas leczenia kalcytoniną należy ograniczyć do możliwie najkrótszego i stosować możliwie najmniejszą dawkę leku.

Bibliografia

  • Rak rdzeniasty tarczycy – aktualny stan wiedzy, Robert Krysiak, Bogdan Marek, Bogusław Okopień. Endokrynologia Polska, Tom 59; Numer 5/2008
  • https://www.mayomedicallaboratories.com/test-catalog/Clinical+and+Interpretive/9160
  • https://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=432
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Przeciwciała TRAb

Przeciwciał TRAb to przeciwciała przeciwko receptorowi TSH, w skrócie określane są także jako (anty-TSHR). Ich ...

Rak rdzeniasty tarczycy

Rak rdzeniasty tarczycy to rzadko występujące nowotwór gruczołu tarczowego. Częściej rozwija się u kobiet i ...

fT4 niskie i wysokie – co to oznacza?

W badaniach chorób tarczycy, określenie stężenia poszczególnych hormonów we krwi, w tym badanie tyroksyny ma ...

Choroby tarczycy u dzieci

Choroby tarczycy są u dzieci diagnozowane znacznie rzadziej niż u dorosłych. Hormony tarczycy zajmują istotne ...

Przeciwciała przeciwko receptorom TSH (anty-TSHR)

Przeciwciała anty-TSHR są swoistymi przeciwciałami wykrywanymi w chorobie Gravesa-Basedowa. Choroba ta jest najczęstszą przyczyną nadczynności ...

Wideo – Hormony tarczycy i przytarczyc

Tarczyca jest gruczołem dokrewnym, położonym na szyi, bezpośrednio przylegającym do krtani, tchawicy i przełyku. Składa ...

Hormon tarczycy T3 (trijodotyronina) – badanie stężenia

Trijodotyronina (inna stosowana nazwa to trójjodotyronina) – T3 to hormon tarczycy, który powstaje z innego ...

Tyroksyna – norma i wyniki – co oznacza nadmiar i niedobór?

Badanie tyroksyny (tetrajodotyroniny), jednego z najważniejszych hormonów tarczycy, służy do monitorowania schorzeń – nadczynności (nadmiar ...

Enolaza – neuroswoista enolaza NSE

Neuroswoista enolaza, w skrócie NSE to marker nowotworowy, który służy do diagnostyki wybranych nowotworów, takich ...

Poporodowe zapalenie tarczycy

Okres ciąży i porodu wiąże się z licznymi zmianami w organizmie kobiety, między innymi o ...

Badanie hormonów tarczycy – poziom hormonów i normy

Badania hormonów tarczycy to podstawowy element diagnozowania chorób gruczołu tarczowego. Dla lekarzy ważne jest określenie ...

fT3 – badanie (wolna trijodotyronina) – norma, wyniki, cena

Badania hormonów tarczycy to ważny element diagnozowania chorób tarczycy (nadczynności i niedoczynności). Najczęściej zlecane przez ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon