Refluks pęcherzowo-moczowodowy u dzieci

Refluks pęcherzowo-moczowodowy to częsta wada układu moczowego u dzieci. Polega ona na cofaniu się moczu z pęcherza moczowego do moczowodów i dalej wzwyż, zależnie od stopnia zaawansowania. Podstawowym badaniem umożliwiającym postawienie diagnozy choroby jest cystouretrografia mikcyjna. Leczenie obejmuje profilaktykę przeciwbakteryjną, leczenie zaburzeń czynności pęcherza moczowego lub leczenie zabiegowe.

Cofanie się moczu

Prawidłowo w układzie moczowym funkcjonuje mechanizm, który zapobiega cofaniu się moczu z pęcherza moczowego. Są to zastawki w miejscu ujścia moczowodów do pęcherza. Mechanizm zastawkowy tworzy sam moczowód dzięki temu, w jaki sposób przebija ścianę pęcherza – nie prostopadle, ale ukośnie przez grubość jego ściany (śródścienny odcinek moczowodu jest dzięki temu dłuższy) i dalej biegnie przez chwilę podśluzówkowo. W ten sposób kiedy pęcherz moczowy wypełnia się moczem, ta część moczowodu zostaje "dociśnięta", dzięki czemu mocz ma zamkniętą drogę powrotną.

W sytuacji kiedy ten mechanizm jest uszkodzony, czy działa wadliwie, mówimy o pierwotnym wstecznym odpływie moczu. Refluks może też być wtórny do innych problemów, przykładowo gdy w pęcherzu moczowym panuje wysokie ciśnienie, bo poniżej znajduje się przeszkoda w odpływie moczu albo mięsień wypieracz znajdujący się w pęcherzu jest nadreaktywny.

Drogi wyprowadzające mocz mają swój początek w obrębie nerki, gdzie mocz cewkami zbiorczymi łączącymi się w przewód brodawkowy wyprowadzany jest do kielichów nerkowych mniejszych, te łączą się w większe, które to z kolei uchodzą do miedniczki nerkowej. Z miedniczki mocz przepływa już do moczowodu.

Odpływ wsteczny pęcherzowo-moczowodowy – diagnostyka

Cystouretrografia mikcyjna

Podstawowym badaniem niezbędnym do rozpoznania refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci jest cystouretrografia mikcyjna. Badanie polega na podaniu dziecku poprzez cewnik (założony do pęcherza moczowego) środka kontrastowego. Następnie w czasie mikcji (czyli oddawania moczu) wykonywane są zdjęcia rentgenowskie, na których uwidocznione zostaje cofanie się środka kontrastowego do moczowodu lub wyżej. Na tej podstawie określa się stopień odpływu. Badanie to pozwala także na zobrazowanie przeszkody znajdującej się pod pęcherzem moczowym (np. zastawki cewki tylnej u chłopców).

Ultrasonografia układu moczowego

Ważnym badaniem w rozpoznaniu refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci jest ultrasonografia (USG) układu moczowego. Często jest to pierwsze badanie, które nasuwa podejrzenie odpływu wstecznego. Pozwala na zobrazowanie układu kielichowo-miedniczkowego i jego ewentualnych poszerzeń (także poszerzeń moczowodów, a prawidłowy moczowód w USG nie powinien być widoczny).

USG pozwala ocenić nerki – jest to istotne jako ocena powikłań odpływu wstecznego, który w zaawansowanym stopniu może doprowadzić do zmiany jej rozmiaru czy kształtu. Później jest to bardzo dobra metoda oceniająca rozwój nerek, o czym u dziecka świadczy choćby zwiększanie się ich wymiarów. W USG można również ocenić pęcherz moczowy – grubość jego ściany, obecność zalegającego moczu po akcie mikcji (wykonuje się USG na pełnym pęcherzu moczowym, a następnie zaraz po oddaniu moczu).

Renoscyntygrafia

Kolejnym badaniem pomocnym przy w diagnostyce refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci jest renoscyntygrafia (badanie izotopowe nerek). Jest to badanie polegające na podaniu dożylnie izotopowego znacznika (odpowiednik kontrastu w cystografii), który jest wydalany z moczem.

Podczas badania ocenia się sprawność nerek w jego wydalaniu (procentowy udział każdej z nerek w tym procesie), jak również ich wygląd, kształt i rozmiar – jest to najlepsza metoda rozpoznawania blizn w nerkach, będących powikłaniem odpływu wstecznego pęcherzowo-moczowodowego (a konkretnie zakażeń w układzie moczowym – odmiedniczkowych zapaleń nerek, występujących w przebiegu refluksów).

Odpływ wsteczny pęcherzowo-moczowodowy – stopnie

Zależnie od tego, jak wysoko sięga cofający się mocz, wyróżniamy kilka stopni refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci:

  • I stopień – mocz cofa się do moczowodu, nie poszerzając go, miedniczka nerkowa jest prawidłowa, kielichy nerkowe mają również prawidłowy kształt,
  • II stopień – mocz cofa się do wysokości miedniczki nerkowej, nie poszerzając moczowodu ani miedniczki, kielichy mają również prawidłowy kształt,
  • III stopień – mocz cofa się na wysokość taką, jak w II stopniu, moczowód i miedniczka są jednak łagodnie poszerzone, a kielichy nerkowe łagodnie wygładzone,
  • IV stopień – jak wyżej, poszerzenie jest jednak większego stopnia, podobnie wygładzenie kielichów nerkowych,
  • V stopień – jak wyżej opisane wcześniej poszerzenia i zniekształcenia są większego stopnia, moczowód może być wydłużony i mieć kręty przebieg, kielichy mają kolbowaty zarys.

Odpływy I i II stopnia nie są powodem do dużego niepokoju, w ponad 80% ustępują samoistnie, a poza tym mają charakter niestały, tzn. u tego samego dziecka raz się uwidaczniają w cystografii, a innym razem nie. Odpływ III stopnia ma szansę ustąpić sam w ponad połowie przypadków.

Kiedy należy podejrzewać u dziecka refluks pęcherzowo-moczowodowy?

Podejrzenie refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci może pojawić się już w okresie prenatalnym, kiedy to w USG widoczne jest u płodu poszerzenie miedniczki nerkowej. Ostateczna diagnoza będzie możliwa dopiero po narodzeniu.

Zasadniczo odpływ wsteczny sam w sobie jest bezobjawowy, chyba że jest wikłany zakażeniem układu moczowego. Zakażeniem w zakresie dolnego odcinka – bez gorączki, z uczuciem parcia na mocz, częstym jego oddawaniem, uczuciem pieczenia w trakcie mikcji; lub odmiedniczkowym zapaleniem nerek – przebiegającym dodatkowo z wysoką gorączką i bólami okolicy lędźwiowej. Objawem zakażenia może być także moczenie się.

W przypadku refluksu wysokiego stopnia może pojawić się potrzeba oddania moczu po raz kolejny po wizycie w toalecie – za pierwszym razem dziecko oddaje mocz zawarty w pęcherzu moczowym, następnie do pęcherza spływa mocz skumulowany w poszerzonym moczowodzie czy układzie kielichowo-miedniczkowym i dziecko znowu zgłasza potrzebę oddania moczu (lub po prostu moczy się).

Odpływy wsteczne pęcherzowo-moczowodowy – leczenie

Istnieje kilka możliwości terapeutycznych w przypadku refluksu pęcherzowo-moczowodowego u dzieci:

  • profilaktyka przeciwbakteryjna – lekarz zaleca przewlekłe przyjmowanie dawki profilaktycznej leku przeciwbakteryjnego (najczęściej jest to furagina, w dawce mniejszej niż stosowana w leczeniu zakażeń), ma to na celu niedopuszczenie do rozwoju zakażenia w układzie moczowym;
  • leczenie zaburzeń czynności pęcherza moczowego – jeżeli u podłoża odpływu leży np. nadreaktywność wypieracza moczu, lekarz może zalecić leki rozluźniające ten mięsień; w przypadku poważniejszych dysfunkcji (jak pęcherz neurogenny) stosowane jest np. przerywane cewnikowanie pęcherza moczowego;
  • leczenie zabiegowe – najczęściej stosuje się endoskopowe "uszczelnianie" ujść moczowodów do pęcherza moczowego za pomocą teflonu, rzadko i tylko w wysokiego stopnia odpływach wstecznych zastosowanie znajduje metoda operacyjna polegająca na powtórnym wszczepieniu moczowodu (reimplantacji), tak aby uchodził on w prawidłowy sposób do pęcherza.

U dziecka z refluksem pęcherzowo-moczowodowym ważne jest, aby nie dopuszczać do zakażeń układu moczowego. Poza stosowaniem profilaktyki przeciwbakteryjnej należy dopilnować, aby dziecko oddawało mocz regularnie co około 3 godziny i aby pęcherz był opróżniany w miarę możliwości całkowicie. Ważna jest także profilaktyka zaparć, które predysponują do zakażeń, a są także skutkiem ubocznym wspomnianych wcześniej leków rozluźniających mięśniówkę pęcherza (nie rozluźniają one bowiem wybiórczo tylko mięśnia wypieracza moczu, ale działają w całym organizmie).

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Wideo – Potówki u dziecka

Potówki u dzieci mają postać drobnych, czerwonych plamek, grudek pojawiających się na skórze, która jest ...

Choroba sieroca

Choroba sieroca (nieorganiczny zespół opóźnienia rozwoju) to schorzenie wstępujące zarówno u dzieci wychowujących się w ...

Wideo – Leczenie gorączki u dziecka

Gorączka u dzieci, zwłaszcza ta wysoka, często budzi niepokój rodziców. W przypadku temperatury u małego ...

Przeziębienie u dzieci

Przeziębienie jest wirusową infekcją górnych dróg oddechowych (może być wywołane przez około 100 różnych wirusów). ...

Chore zatoki u dziecka – jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Choroby zatok są jedną z częstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów do gabinetów lekarzy pierwszego kontaktu. ...

Trzydniówka (rumień nagły) – objawy i leczenie

Trzydniówka (rumień nagły) jest łagodną chorobą wirusową. Jej objawy to m.in.: wysoka gorączka, kaszel, bóle ...

Wideo – Kaszel u dziecka

Kaszel u dziecka to bardzo częsty objaw przeziębienia. Wyróżnia się m.in. kaszel suchy i mokry ...

Dziecko w wieku szkolnym a problemy ze słuchem

Ignorowanie poleceń rodziców nie zawsze jest przejawem buntu lub nieposłuszeństwa. Jeśli rodzice zauważą taki problem ...

Gorączka u niemowlaka

Gorączka u niemowlaka w żadnym wypadku nie powinna być lekceważona przez rodziców. Temperatura ciała niemowlaka ...

Leczenie białaczki u dziecka

Leczenie białaczki odbywa się w wysoko specjalistycznych ośrodkach onkologii i hematologii. Opiera się ono na ...

Jaskra u dziecka

Pierwotna jaskra wrodzona występuje z częstością 1 na około 10 000 urodzeń. Może mieć ona ...

Brak (niedobór) odporności u dziecka

Niedobór odporności u dziecka może być pierwotny lub wtórny. Brak odporności u dziecka może wynikać ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon