Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu solnego w żołądku. U około połowy chorych stwierdza się nawracające wrzody żołądka, które trudno wyleczyć. W diagnostyce stosuje się m.in. scyntygrafię receptorową oraz endosonografię. Leczenie polega na wygojeniu wrzodów przewodu pokarmowego i (jeśli to możliwe) operacyjnym usunięciu guza.

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny – substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Gastryna uwalniana jest przez komórki błony śluzowej żołądka. Za wzmożone wydzielanie gastryny w zespole Zollingera-Ellisona odpowiada guz nowotworowy, który najczęściej rośnie w dwunastnicy, trzustce lub okolicznych węzłach chłonnych. Guz ten to tzw. gastrinoma. Może on dawać przerzuty do innych narządów, takich jak węzły chłonne, śledziona, wątroba czy kości.

Wzmożone wydzielanie gastryny zwiększa produkcję kwasu solnego w żołądku, ponieważ pod wpływem tego hormonu zwiększa się ilość komórek produkujących kwas solny. Nadmierna ilość kwasu przyczynia się do powstawania wrzodów trawiennych, które nawracają pomimo leczenia.

Gastrinoma w 2/3 przypadków jest nowotworem złośliwym. W większości są to guzy występujące sporadycznie, ale w 1/3 przypadków współistnieją z inną chorobą jaką jest zespół gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (zespół MEN 1).

Zespół Zollingera-Ellisona – objawy

Objawami dominującymi w zespole Zollingera-Ellisona są trudne do wyleczenia wrzody żołądka oraz biegunka.

U około połowy chorych stwierdza się nawracające wrzody żołądka, które trudno wyleczyć. W badaniach z użyciem sondy, którą wprowadza się przez jamę ustną do przewodu pokarmowego, widoczne są owrzodzenia umiejscowione w dwunastnicy. Wrzody nawracają pomimo przyjmowania leków. Głównym objawem choroby wrzodowej jest ból w górnej części brzucha, który występuje około 1–3 godzin po spożyciu pokarmu. Ból ustępuje po posiłku, co jest spowodowane mniejszym narażeniem błony śluzowej na działanie kwasu, który miesza się z połkniętym pokarmem. Dolegliwości pojawiają się często w porze nocnej lub tuż po przebudzeniu.

Chorzy skarżą się na biegunkę. Mogą także występować nudności i wymioty. W przypadku gdy u chorego występuje zespół gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1 (choroba uwarunkowana genetycznie), stwierdza się współistnienie nowotworu trzustki, tzw. wyspiaka trzustki, guza przysadki mózgowej lub nadczynności przytarczyc.

Zespół Zollingera-Ellisona – diagnostyka

Rozpoznanie stawia się na podstawie występowania wyżej wymienionych objawów oraz stwierdzenia występowania guza w badaniach obrazowych. W badania laboratoryjnym stwierdza się wysokie stężenie gastryny w próbkach krwi, przekraczające co najmniej 10 razy normę tego hormonu oraz bardzo niskie pH soku żołądkowego.

Badania obrazowe pomocne w rozpoznaniu zespołu Zollingera-Ellisona to scyntygrafia receptorowa i endosonografia. Scyntygrafia receptorowa to badanie polegające na oznaczeniu rozmieszczenia receptorów, czyli specjalnych komórek wrażliwych na działanie danej substancji w organizmie. Jeśli badanie wykaże zagęszczenie tych komórek, wskazuje to na obecność guza wydzielającego określoną substancję, w tym przypadku guza wydzielającego gastrynę.

Endosonografia jest badaniem obrazowym, w którym przy użyciu sondy wprowadzanej przez jamę ustną wykonuje się badanie USG przełyku, żołądka, dwunastnicy i narządów sąsiednich. Można dzięki niemu określić grubość ściany przewodu pokarmowego i stwierdzić, czy toczy się w niej proces zapalny lub nowotworowy. Metoda ta umożliwia także wykonanie biopsji, zabiegu polegającego na pobraniu komórek guza za pomocą cienkiej igły. Komórki są następnie badane pod mikroskopem. Oprócz wyżej wymienionych metod pomocne są badania USG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.

Zespół Zollingera-Ellisona – leczenie

Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona polega na wygojeniu wrzodów przewodu pokarmowego i (o ile jest to możliwe) operacyjnym usunięciu guza. Spośród wszystkich operowanych około połowa osób cieszy się dobrym stanem zdrowia przez wiele lat po usunięciu guza. W przypadku stwierdzenia przerzutów do innych narządów żadne metody leczenia nie dają skutecznego efektu. Chorzy powinni przyjmować leki hamujące wydzielanie kwasu solnego. Do tej grupy leków zaliczamy np. omeprazol. Stosuje się je na czczo, rano, około 30 min przed posiłkiem.

Ważne jest, aby pacjenci palący papierosy, zaprzestali palenia, ponieważ dym tytoniowy utrudnia gojenie wrzodów. O ile jest to możliwe, chorzy nie powinni przyjmować NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) ani kwasu acetylosalicylowego. Leki te mają negatywny wpływ na leczenie owrzodzeń. NLPZ można zastąpić paracetamolem. Należy zwrócić uwagę po jakich pokarmach dolegliwości nasilają się i starać się wykluczyć je z diety.

Opublikowano: ; aktualizacja: 01.05.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Zaburzenia trawienia

Zaburzenia trawienia są jedną z najbardziej dokuczliwych, a zarazem najczęstszych dolegliwości występujących w podobnym stopniu ...

Wrzody żołądka – leczenie

Podstawowym czynnikiem ryzyka choroby wrzodowej żołądka jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Obecnie uznaje się że ...

Grypa żołądkowa – przyczyny, objawy, leczenie

Grypa żołądkowa lub grypa brzuszna to potoczne określenie na wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną ...

Test na Helicobacter pylori

Test na Helicobacter pylori polega na przeprowadzeniu badania kału lub próbki krwi w celu wykrycia ...

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Choroba wrzodowa może ujawnić się jako nagłe, ostre owrzodzenie (na przykład w reakcji na stres) ...

Dieta przy wrzodach żołądka i dwunastnicy

Podstawowym celem leczenia choroby wrzodowej jest zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, gdyż jego nadkwaśność determinuje pojawienie ...

Wrzody żołądka – przyczyny

Za chorobę wrzodową żołądka odpowiedzialna jest przede wszystkim Gram-ujemna bakteria Helicobacter pylori (znana także pod ...

Test FOB (FOBT) na krew utajoną w kale – co oznacza wynik dodatni, jak wykonać, jaka jest cena?

Test FOB na krew utajoną w kale jest badaniem w kierunku wczesnego wykrycia raka jelita ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Komentarze (0)