Tyroksyna – norma i wyniki – co oznacza nadmiar i niedobór?

Badanie tyroksyny (tetrajodotyroniny), jednego z najważniejszych hormonów tarczycy, służy do monitorowania schorzeń – nadczynności (nadmiar hormonu T4 i fT4) i niedoczynności (niedobór tego hormonu). fT4 to wolna tyroksyna – jej stężenie jest bardziej swoiste niż tyroksyny całkowitej. W diagnostyce chorób tarczycy warto oznaczać jednocześnie TSH, fT3, fT4. Jakie są normy tyroksyny T4 i jak wygląda badanie?

Tyroksyna – co to za hormon tarczycy?

Coraz częściej diagnozowane są choroby tarczycy – zarówno niedoczynność (hypothyreosis), jak i nadczynność (hyperthyreosis). Najczęściej mają charakter autoimmunologiczny i przyjmują wtedy postać choroby Gravesa-Basedowa oraz choroby Hashimoto. Do zdiagnozowania zapalenia, guzków, nowotworów i innych schorzeń konieczne jest oznaczenie poziomu hormonów – tyreotropowego TSH, tyroksyny T 4 i wolnej jej frakcji fT4 oraz trójjodotyroniny T3 i odpowiednio – fT3.

Tyroksyna (tetrajodotyronina, T4) jest hormonem produkowanym przez komórki pęcherzykowe tarczycy. Hormon ten odpowiada za prawidłowy przebieg wielu procesów zachodzących w organizmie.

Hormon T4 – funkcje tyroksyny w organizmie

Jednym z najważniejszych hormonów tarczycy jest tyroksyna. W przeciwieństwie do trójjodotyroniny T3, która powstaje głównie w tkankach poza gruczołem na drodze dejodynacji, T4, czyli całkowita tyroksyna pochodzi z syntezy tarczycowej. Dlatego też jest doskonałym markerem funkcji gruczołu tarczowego.

Hormon T4 odpowiada za:

  • rozwój i czynność układu nerwowego w życiu płodowym i u dziecka,
  • reguluje rozpadu tłuszczów na glicerol i wolne kwasy tłuszczowe,
  • zapewnia przemiany energetyczne – reguluje gospodarkę węglowodanową na drodze zwiększania wchłaniania glukozy z przewodu pokarmowego oraz nasilonego zużywania glukozy przez komórki
  • warunkuje płodność – reguluje czynność gruczołów płciowych,
  • reguluje przemiany materii,
  • zapewnienia właściwą pracę układu pokarmowego, w tym perystaltykę jelit, usprawnia procesy trawienia i usuwania toksyn z organizmu,,
  • dba o odpowiednią kondycję skóry, włosów i paznokci,
  • reguluje podział i wzrost komórek,
  • zapewnia odpowiednią siłę mięśniową i rozwój układu kostnego
  • kontroluje bilans wodny,

Badania przeprowadza się, kontrolując wolną tyroksynę, jak i jej frakcję całkowitą.
 

Tyroksyna – kiedy wykonać badanie?

Badanie tyroksyny wykonywane jest przy podejrzeniu niedoczynności bądź nadczynności tarczycy. Hormony oznaczane są także w celu monitorowania terapii schorzeń gruczołu tarczowego. W dużej mierze o tym, czy zlecić wykonanie diagnostyki laboratoryjnej w kierunku oznaczenia poziomu hormonów tarczycowych decyduje stan ogólny chorego – badanie przedmiotowe i podmiotowe, czyli przeprowadzony wywiad, jak również bezpośrednie zbadanie pacjenta (np, dotyk, osłuchiwanie, ucisk, opukiwanie).

Choroby tarczycy dają szereg bardzo charakterystycznych objawów. Przy hipertyreozie wszelkie procesy w organizmie przyspieszają. Diagnostyka ukierunkowana jest na chorobę Hashimoto, atroficzne zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy i inne. W tych przypadkach diagnozuje się wolną tyroksynę poniżej normy. Pacjenci wskazują najczęściej: nerwowość i pobudzenie obecność wola, czyli powiększenie tarczycy widoczne w przedniej części szyi, nagły spadek masy ciała, gorącą i wilgotną skórę, uderzenia gorąca, przyspieszona akcja serca, bezsenność.

W przypadku hipotyreozy wszelkie procesy spowalniają. Objawy, które powinny skłonić do badania tyroksyny to symptomy mogące wskazywać na niedoczynność tarczycy to: wzrost masy ciała i trudności z odchudzaniem, ciągłe zmęczenie i rozdrażnienie, sucha i podrażniona skóra oraz nadmierne wypadanie włosów, zaparcia, senność, zwolniona akcja serca, zła tolerancja zimna. Najczęściej diagnostykę prowadzi się w kierunku takich schorzeń jak: choroba Gravesa-Basedowa wole toksyczne, guzki tarczy, gruczolak toksyczny.

TSH, fT3, fT4 – pakiet tarczycowy a choroby tarczycy

Należy mieć na uwadze, że samo badanie tyroksyny całkowitej ma bardzo ograniczoną wartość diagnostyczną. Okazuje się, że większe znaczenie ma oznaczanie wolnej tyroksyny. We krwi hormon ten występuje głównie w połączeniu z białkami, jednak taka forma jest nieaktywna biologicznie.

Stężenie tyroksyny związanej z białkami zależne jest od ilości wspomnianych białek i nie zawsze jest adekwatne do czynności wydzielniczej tarczycy. Wolna tyroksyna stanowi zaledwie 0,05 proc. całkowitej ilości tyroksyny i to właśnie ona wykazuje aktywność biologiczną, dlatego jej oznaczanie jest dziś przekładane nad oznaczenie T4 całkowitej. Podobnie wygląda sytuacja w trójjodotyroniną i jej wolną frakcją.

Konieczne jest zawsze oznaczanie łącznie wszystkich hormonów warunkujących pracę gruczołu tarczowego, określanych jako panel/pakiet tarczycowy. Mowa o następujących hormonach: tyroksynie wolnej, wolnej trójjodotyroninie oraz tyreotropinie TSH. Tylko jednoczesne oznaczenie TSH, fT3 i fT4 pozwoli trafnie rozpoznać nadczynność i niedoczynność – pierwotną, wtórną i subkliniczną.

Przystępując do badania tyroksyny pacjent powinien być na czczo. Należy pobrać próbkę krwi. Materiał pobierany jest zazwyczaj z żył najlepiej widocznych i zlokalizowanych w dole łokciowym. Otrzymaną próbkę przesyła się do analizy.

W celu jak najlepszego przygotowania do badania tyroksyny należy skonsultować z lekarzem stosowane leki. Ważna jest szczególnie prowadzona terapia hormonalna, a także informacja, czy pacjent przyjmuje przewlekle inne preparaty. Do interpretacji wyniku ważne będą też informacje o przebytych chorobach.

Tyroksyna – norma i wyniki

Wartości prawidłowe hormonów są różne w zależności od laboratorium i metody oznaczania. Uśrednione wartości prawidłowe to:

  • TSH (tyreotropina) – 0,3–4 IU/l,
  • tyroksyna całkowita T4 – 4,5–10,9 µg/dl,
  • tyroksyna wolna norma fT4 – 0,8–1,8 ng/ dl,
  • trójjodotyronina – 60–181 mg/ dl,
  • wolna T3 – 1,4–4,4 pg/ dl.

Niekiedy spotykane są odrębne normy kiedy badana jest tyroksyna w ciąży. Wartości prawidłowe odmienne będą także dla badania tyroksyny u dzieci. Interpretacja zawsze zależy od zakresu wartości referencyjnych określonych przez dane laboratorium i powinna być wykonana wyłącznie przez lekarza, w korelacji ze stanem klinicznym pacjenta.

Niekiedy konieczne staje się oznaczenie dodatkowo także autoprzeciwciał anty-TPO czy anty-TG oraz anty-TSHR. Uwzględnić należy ponadto stosowane leki oraz poziom białka całkowitego, albumin czy TGB, czyli globuliny wiążącej tyroksynę.

Niedobór tyroksyny – tyroksyna poniżej normy

Niska tyroksyna wolna fT4 najczęściej wiąże się z występowaniem pierwotnej niedoczynności tarczycy. Zazwyczaj jest to choroba Hashimoto prowadząca do obniżonej syntezy hormonów, zatem stwierdza się tyroksynę w dolnej granicy norny lub niedobór tyroksyny. Jednocześnie niska trójjodotyronina i tyreotropina powyżej prawidłowej świadczy o próbie kompensacyjnego pobudzenia funkcji tarczycy przez przysadkę.

W diagnostyce choroby Hashimoto można oznaczyć pomocniczo wspomniane wyżej przeciwciałciała przeciwko peroksydazie tarczycowej anty-TPO oraz przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie anty-TG. W niedoczynności tarczycy o podłożu autoimmunologicznym stwierdzany jest wzrost miana przeciwciał anty-TG i anty TPO.

Obniżona tyroksyna całkowita T4 poniżej normy oraz tyroksyna wolna poniżej normy spotykane są także w przypadku wtórnej niedoczynności tarczycy. Wtedy niski poziom T3 i T4 oraz ich frakcji wolnych występuje razem z niskim TSH.

Tyroksyna powyżej normy – co oznacza nadmiar tyroksyny?

Wysoka tyroksyna stwierdzana jest najczęściej w przebiegu pierwotnej nadczynności tarczycy, której popularną postacią jest choroba Gravesa-Basedowa. Wtedy podwyższonemu fT4 towarzyszy wysokie fT3 i niski poziom TSH. Dodatkowo oznacza się poziom przeciwciał przeciwko receptorom dla TSH, czyli anty-TSHR.

Nadmiar tyroksyny może także wskazywać na wtórną nadczynność tarczycy – wtedy obserwuje się również wysokie TSH.

Tyroksyna – lek w tabletkach

Tyroksyna jest także lekiem stosowanym w leczeniu objawów hipotyreozy. Preparat zawiera lek lewotyroksynę – syntetyczny analog. Dostępny na rynku nosi nazwę Euthyrox i jest refundowany. Można go kupić wyłącznie na receptę. Cena w zależności od dawki waha się od kliku do kilkunastu złotych. Należy rygorystycznie przestrzegać dawkowania – zarówno co do dawki jak i pory dnia.

Znane są przypadki zatrucia tyroksyną, zarówno celowe jak i przypadkowe. Przyjęcie zbyt dużej dawki tego hormonu może wywołać tak zwany przełom tarczycowy hipermetabliczny. Natomiast zaprzestanie przyjmowania tyroksyny w tabletkach pogłębiać będzie nasilanie się objawów niedoczynności gruczołu tarczowego, co z kolei prowadzić może do przełomu hipometabolicznego. Dlatego też tabletki na niedoczynność tarczycy bez recepty nie są dostępne. Dzieje się tak też dlatego, że preparat ten był wykorzystywany przez kobiety jako środek na odchudzanie. Zwiększając metabolizm i przemianę materii miał być sposobem na tycie.

Głównymi wskazaniami do jego przyjmowania jest leczenie wola tarczycowego, uzupełnienie niedoboru naturalnych hormonów tarczycy, leczenie choroby Hashimoto.

Bibliografia

Interpretacja badań laboratoryjnych, J. Wallach. MediPage, 2011 r.

https://www.diagnostykalaboratoryjna.eu/journal/2016-52-3;_201-204.pdf

https://www.czytelniamedyczna.pl/2806,postpy-w-laboratoryjnej-diagnostyce-czynnoci-tarczycy.html

Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, J. Naskalski i A. Dembińska – Kieć. Urban&Partner, 2005.

Opublikowano: ; aktualizacja: 30.11.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Badanie hormonów tarczycy – poziom hormonów i normy

Badania hormonów tarczycy to podstawowy element diagnozowania chorób gruczołu tarczowego. Dla lekarzy ważne jest określenie ...

Zioła na tarczycę – czy są skuteczne i leczą?

Obecnie choroby tarczycy stanowią bardzo istotny problem. Na niedoczynność i nadczynność choruje coraz więcej młodszych ...

Przeciwciała przeciwko receptorom TSH (anty-TSHR)

Przeciwciała anty-TSHR są swoistymi przeciwciałami wykrywanymi w chorobie Gravesa-Basedowa. Choroba ta jest najczęstszą przyczyną nadczynności ...

fT4 niskie i wysokie – co to oznacza?

W badaniach chorób tarczycy, określenie stężenia poszczególnych hormonów we krwi, w tym badanie tyroksyny ma ...

Badanie TSH (tyreotropina, hormon tyreotropowy) – normy, interpretacja wyniku

Badanie TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina, syntetyzowana przez część gruczołową przysadki) przeprowadzane jest przy podejrzeniu nadczynności ...

Poporodowe zapalenie tarczycy

Okres ciąży i porodu wiąże się z licznymi zmianami w organizmie kobiety, między innymi o ...

fT3 – badanie (wolna trijodotyronina) – norma, wyniki, cena

Badania hormonów tarczycy to ważny element diagnozowania chorób tarczycy (nadczynności i niedoczynności). Najczęściej zlecane przez ...

Hormony a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą powszechną – szacuje się, że cierpi na nie ok. 32% dorosłych ...

Nadczynność tarczycy a serce

Nadczynność tarczycy, a w konsekwencji przyspieszony metabolizm ma negatywny wpływ na wszystkie narządy, także na ...

Hormon tarczycy T3 (trijodotyronina) – badanie stężenia

Trijodotyronina (inna stosowana nazwa to trójjodotyronina) – T3 to hormon tarczycy, który powstaje z innego ...

Przeciwciała TRAb

Przeciwciał TRAb to przeciwciała przeciwko receptorowi TSH, w skrócie określane są także jako (anty-TSHR). Ich ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon