Zaparcia u dzieci

Zaparcie to nieprawidłowa częstość wypróżnień, nieprawidłowa konsystencja stolca, bolesne wypróżnienia lub wszystkie te objawy razem. Częstość zaparć wśród dzieci jest coraz większa, głównie ze względu na nieprawidłową dietę, w mniejszym stopniu są one wtórne do poważniejszych chorób, takich jak np. niedoczynność tarczycy, choroba Hirschsprunga, mukowiscydoza, mózgowe porażenie dziecięce czy zaburzenia jonowe.

Zaparcia u dzieci – przyczyny

W prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego dużą rolę spełnia perystaltyka, czyli ruchy jelit. Po tym jak wszystkie potrzebne substancje z pokarmu zostaną wykorzystane, płynna masa resztek pokarmowych zostaje z jelita cienkiego przesunięta do jelita grubego. Tutaj dochodzi do wchłonięcia wody i uformowania prawidłowego stolca, który następnie zostaje wydalony.

W większości przypadków zaparć u dzieci u ich podłoża nie leży żadne poważne medyczne schorzenie, są to najczęściej problemy czynnościowe, a wśród nich zaparcia nawykowe. Ich przyczyn jest wiele, u dzieci często wynika to z bólu – wypróżnienie kojarzy się z bólem, więc dziecko zaczyna go unikać poprzez zatrzymywanie stolca. Zatrzymanie mas kałowych rozciąga odbytnicę.

W prawidłowych warunkach odbytnica reaguje na zwiększenie objętości stolca odruchem, który powoduje chęć jego wydalenia. W sytuacji nadmiernego rozciągnięcia odbytnicy zatrzymywanymi tam masami kałowymi z czasem dochodzi do jej "znieczulenia" i wygaśnięcia wspomnianego odruchu. Z jednej strony napędza to błędne koło zaparć u dzieci, z drugiej jednak wspomniane "znieczulenie" odbytnicy prowadzi do nietrzymania stolca i w rezultacie u dzieci pojawia się brudzenie bielizny.

Ponadto zalegający w jelicie grubym stolec podlega ciągle resorpcji wody, stąd staje się coraz twardszy i trudniejszy do wydalenia. Zaparcia mogą pojawić się w każdej grupie wiekowej. Okresy w życiu dziecka, kiedy występują one częściej to okres:

  • odstawienia od piersi,
  • początków korzystania z toalety,
  • okres szkolny.

Przyczyny zaparć u dziecka

Przyczyny zaparć u dzieci można podzielić na dwie grupy – wywołane dietą, związane z zachowaniami i psychiką oraz przyczyny wywołane chorobą.

Przyczyny zależne od diety i zachowań

Wyróżnia się tutaj:

  • unikanie wypróżnień z powodu zaabsorbowania zabawą,
  • unikanie wypróżnień w szkole z powodu braku intymności i odpowiednich warunków sanitarnych,
  • unikanie wypróżnień z powodu towarzyszących im dolegliwości bólowych,
  • zmiany w diecie, w rytmie dnia (np. w wakacje),
  • odstawienie dziecka od piersi, wprowadzenie mleka modyfikowanego,
  • spożywanie przez dzieci dużych ilości słodyczy,
  • choroby gorączkowe, nieżyty żołądkowo-jelitowe powodujące odwodnienie, narzucające zmianę sposobu żywienia.

Choroby w przebiegu których mogą się pojawić problemy z wypróżnianiem

Wyróżnia się tutaj:

  • niedoczynność tarczycy (ma tu miejsce spowolnienie perystaltyki jelit),
  • choroba Hirschsprunga (jest to wrodzona choroba polegająca na braku zwojów nerwowych we fragmentach jelita grubego, powoduje to brak perystaltyki na tym odcinku),
  • mukowiscydoza,
  • mózgowe porażenie dziecięce i inne choroby neurologiczne,
  • zaburzenia jonowe np. hiperkalcemia (nadmiar wapnia),
  • leki mające działanie zapierające, np. leki przeciwpadaczkowe, przeciwdepresyjne, przeciwbólowe.

Diagnostyka zaparć u dzieci

Pierwszym elementem diagnostyki zaparć u dzieci jest wywiad lekarski. Wywiad dotyczący wypróżnień sięga okresu noworodkowego, począwszy od tego jak wyglądały wypróżnienia po urodzeniu, tzn. oddanie smółki (czyli zawartości jelita zgromadzonej jeszcze w życiu płodowym), które np. w mukowiscydozie czy chorobie Hirschsprunga może być opóźnione.

Ważne jest także, aby przed wizytą lekarską, jeśli to możliwe, przygotować kalendarz wypróżnień, tak aby lekarz ocenił ich częstość na przestrzeni dłuższego czasu.

Równie istotne są informacje na temat diety dziecka i jego aktywności fizycznej. Należy powiedzieć lekarzowi o widocznych śladach stolca na bieliźnie, jest to często pomijany objaw przez rodziców, błędnie interpretowany jako nieprawidłowa higiena po wypróżnieniu czy objaw biegunki.

Symptomy, które mogą sugerować że dziecko powstrzymuje się od wypróżnienia z powodu np. bólu to m.in. widoczne napinanie ciała, przykucanie, płacz, zaczerwienienie twarzy, pocenie się, trzymanie się kurczowo np. mebli.

Ważnym elementem w badaniu lekarskim w przypadku zaparć u dzieci jest badanie per rectum, czyli przez odbyt. Lekarz jest w stanie dzięki temu badaniu stwierdzić, czy w odbytnicy zalegają twarde masy kałowe, czy bańka odbytnicy jest pusta – tak jak to się dzieje w chorobie Hirschsprunga. Ponadto lekarz ocenia okolicę odbytu pod kątem obecności np. hemoroidów czy szczelin odbytu – są to pęknięcia w obrębie skóry odbytu, powodujące ból przy defekacji. W badaniu brzucha lekarz może wyczuć zalegające masy kałowe. Diagnostyka wychodząca poza wywiad i badanie przedmiotowe jest wymagana, jeśli podejrzewana jest inna geneza zaparć niż problem czynnościowy.

Badania, jakie mogą być przydatne w diagnostyce to:

  • zdjęcie radiologiczne jamy brzusznej, czyli prześwietlenie, uwidaczniające masy kałowe;
  • wlewka doodbytnicza z kontrastem – uwidoczni końcowy odcinek jelita grubego; jego wygląd może sugerować rozpoznanie, np. w chorobie Hirschsprunga odcinek bezzwojowy będzie wąski, a poprzedzające go prawidłowo unerwione jelito, zaopatrzone w zwoje będzie radykalnie szersze;
  • pasaż jelitowy – podawany jest doustnie środek kontrastowy, a następnie wykonuje się zdjęcia RTG, oceniające tempo jego przemieszczania się przez przewód pokarmowy;
  • badanie endoskopowe dolnego odcinka przewodu pokarmowego z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego jest jedyną metodą ostatecznego rozpoznania choroby Hirschsprunga;
  • manometria odbytu oceniająca działanie mięśni okolicy odbytnicy i odbytu, tzn. czy zwieracz wewnętrzny odbytu działa prawidłowo i rozluźnia się w momencie wypełnienia odbytnicy.

Leczenie zaparć i zapobieganie

Leczenie zaparć u dzieci jest wielokierunkowe, głównie farmakologiczne i dietetyczne. Leczenie zaparć nawykowych u dzieci odbywa się najczęściej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Często potrzebna jest konsultacja gastrologiczna np. aby wykluczyć organiczne tło dolegliwości. Ponadto w leczeniu może okazać się pomocna porada dietetyka czy psychologa. Stosuje się leczenie farmakologiczne i leczenie dietetyczne.

W leczeniu zaparć dostępnych jest kilka grup różnie działających leków. Są to:

  • środki osmotycznie czynne, np. laktuloza, makrogole, wodorotlenek magnezu – ich działanie polega na ściąganiu wody do jelita przez co powodują rozrzedzenia stolca, ułatwiając jego wydalenie;
  • środki drażniące, wyciągi z senesu, kruszyny, aloesu, rzewienia – są to leki roślinne pobudzające napięcie i motorykę jelita grubego; są stosowane krótkotrwale lub doraźnie;
  • środki poślizgowe (np. parafina, śluz z siemienia lnianego) – powlekając stolec ułatwiają przesuwanie się mas kałowych;
  • środki pęczniejące (np. metyloceluloza, nasiona babki lancetowatej, preparaty na bazie błonnika) – środki te powodują wiązanie wody, zwiększają przez to masę stolca, co stymuluje perystaltykę jelit;
  • wlewki i czopki – zawierają substancje drażniące lub osmotycznie czynne, podawane doodbytniczo, ale tylko doraźnie.

Wyboru leczenia dokonuje zawsze lekarz. Najczęściej podaje się kilka rodzajów środków, tak aby każdy z nich mógł być stosowany w mniejszej dawce, a jelita były stymulowane w różny sposób. Leczenie zaparć jest procesem długotrwałym, nie wystarczy jedynie postępowanie farmakologiczne, musi się ono uzupełniać ze zmianą diety i stylu życia, czyli np. zwiększeniem aktywności fizycznej.

Leczenie dietetyczne zaparć

Podstawowym elementem leczenia dietetycznego zaparć u dzieci jest zwiększenie ilości błonnika w diecie. Jak już wspomniano, błonnik wiąże wodę, zwiększając masę stolca i stymulując przez to ruchy jelit. Jest jednak niezwykle ważne, aby zwiększonemu spożyciu błonnika towarzyszyło także wypijanie odpowiedniej ilości wody, w przeciwnym razie nastąpi nasilenie dolegliwości.

Produkty, które powinny zostać uwzględnione w diecie i na stałe w niej zagościć to produkty pełnoziarniste, np. ciemne pieczywo, otręby (dodawane do jogurtu, koktajli mlecznych czy jako panierka), warzywa, owoce (choć w mniejszych ilościach niż warzywa, niektóre z nich mają wręcz tendencję do powodowania zaparć, jak np. winogrona czy gruszki). Dzienne spożycie błonnika powinno wynosić około 0,5 g/kg, ale nie więcej niż 35 g dziennie. Nie należy przy tym zapominać o porządnym nawodnieniu dziecka.

Wskazane są także w diecie produkty nabiałowe zawierające dobroczynne szczepy bakterii, np. kefiry, maślanki, jogurty. Produkując gazy, pożyteczne bakterie w przewodzie pokarmowym powodują spulchnienie stolca, jednak w nadmiarze mogą powodować wzdęcia. Błonnik, poza wymienionymi wcześniej właściwościami, jest także dobrą pożywką dla przyjaznych jelitom bakterii.

Dobre efekty w leczeniu zaparć u dzieci obserwuje się także przy piciu siemienia lnianego czy kompotu z suszonych owoców (głównie śliwek). W diecie dziecka należy pamiętać o podstawowych zasadach zdrowego żywienia, tzn. pięciu posiłkach dziennie, ograniczeniu słodyczy, słodkich gazowanych napojów, posiłków typu fast-food, potraw tłustych i smażonych.

W zaparciach należy unikać ponadto czekolady i kakao, ponieważ działają spowalniająco na ruchy jelit. Picie mocnej herbaty i kawy podobnie. Dopełnieniem zdrowego sposobu odżywiania jest aktywność fizyczna, która poza wszelkimi innymi zaletami, stymuluje także motorykę przewodu pokarmowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.06.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Zaparcia

Zaparcia są dolegliwością, która występuje u co czwartej osoby, przede wszystkim u osób, które przekroczyły ...

Błonnik w diecie

Błonnik to grupa związków chemicznych, których źródłem są pokarmy pochodzenia roślinnego. Mimo, że nie ulegają ...

Przyczyny zaparć u dziecka

Zaparcia są częstym problemem u dzieci i młodzieży. Przyjmuje się, że dziecko cierpi na zaparcia, ...

Wideo – Leczenie zaparć

Według definicji, zaparcie jest to oddawanie trzech lub mniej stolców na tydzień o bryłowatej, twardej ...

Leki i zioła na zaparcia

Wielu pacjentów skarży się na różnego rodzaju dolegliwości ze strony układu trawiennego. Jednym z najczęściej ...

Zaparcia – leczenie

Prawie każdy z nas w jakimś momencie swojego życia doświadcza zaparcia. Należy pamiętać, że zaparcie ...

Zaparcia nawykowe

Zaparcia nawykowe to utrudnione oddawanie stolca, które może trwać nawet przez kilka dni. Przyczyną uporczywych ...

Co na zaparcia – jaka jest najlepsza dieta przy zaparciach?

Przyczyną częstych i uporczywych zaparć są najczęściej błędy dietetyczne oraz zbyt mała ilość ruchu, który ...

Wideo – Dieta na zaparcia

Dieta w zaparciach jest zależna od tego, z jakim rodzajem zaparć się zmagamy. Istnieją dwa ...

Skuteczne sposoby na zaparcia – jak zapobiegać zaparciom?

Zaparcie definiowane jest jako zbyt mała częstość wypróżnień lub oddawanie z trudnością twardych stolców. Najczęściej ...

Dieta na zaparcia – co jest skuteczne na zaparcia?

To, co na zaparcia sprawdza się najlepiej, to odpowiednia dieta. Najczęstszymi przyczynami zaparć jest brak ...

Co na zaparcia?

Zaparcia to częsta i uciążliwa dolegliwość. O zaparciach można mówić wtedy, gdy defekacja występuje w ...

Komentarze i opinie (1)


U mojego dziecka problem z zaparciami jest na wyjazdach. Wiadomo trochę inna dieta, więcej niedozwolonych rzeczy do jedzenia i problem z brzuszkiem gotowy. Dlatego zawsze na wyjazdy biorę specjalne czopki dla dzieci Po aplikacji w kilka minut mamy kupkę z głowy.
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon