Głowa meduzy – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Brak zdjęcia

15 stycznia 2019

Głowa meduzy to objaw, którego istotą jest poszerzenie żył okołopępkowych lub żył wewnętrznych zlokalizowanych na ścianie brzucha. Towarzyszy on zaawansowanym chorobom wątroby, np. marskości wątroby. Objawy głowy meduzy widoczne są jako wylewy podskórne. Mogą pojawić się na brzuchu w postaci niebieskawych, powiększonych naczyń żylnych.

Głowa meduzy a krążenie wrotne i oboczne

Wątroba to narząd miąższowy, którego unaczynienie jest jednym z najbardziej nietypowych w ludzkim organizmie. W przypadku wątroby mamy do czynienia z podwójnym ukrwieniem, które zapewniane jest przez żyłę wrotną, a także tętnicę wątrobową. Krążenie wrotne, nazywane również unaczynieniem czynnościowym, odpowiedzialne jest m.in. za przenoszenie substancji odżywczych, które trafiają do krwi z żołądka i jelit. Stwierdzenie podwyższonego ciśnienia w tym układzie obliguje lekarza do zdiagnozowania schorzenia określanego jako nadciśnienie wrotne.

Nadciśnienie to jest jednym z najważniejszych powikłań marskości wątroby, czyli stanu, w którym chora wątroba jest przebudowana (posiada m.in. nieprawidłowe guzki regeneracyjne oraz dużą ilość tkanki włóknistej). Efektem podwyższonego ciśnienia jest krążenie oboczne, do powikłań którego zaliczamy m.in. głowę meduzy oraz żylaki przełyku.

Marskość wątroby to schorzenie o zróżnicowanej etiologii. Jedną z głównych przyczyn jej występowania jest nadużywanie alkoholu, jednak pojawić może się ona również jako powikłanie wirusowego zapalenia wątroby, czy też w przypadku długotrwałego zażywania leków hepatotoksycznych (uszkadzających wątrobę).

Czym jest nadciśnienie wrotne w wątrobie?

Nadciśnienie wrotne to, jak już zostało wspomniane, podwyższone ciśnienie panujące w żyle wrotnej wątroby. Ciśnienie przekraczające 12 mm Hg (według niektórych autorów 13 mm Hg) jest przyczyną powstawania tzw. krążenia obocznego, czyli krążenia, które omija zmienioną żyłę. Do wytworzenia unaczynienia obocznego (lub poszerzenia już fizjologicznie występujących połączeń) dochodzi zazwyczaj w przebiegu marskości wątroby, jednak nie jest to jedyny stan, w którym możemy je obserwować (dochodzi do niego również w przypadku zwężenia światła naczynia, np. przez guz czy inną zmianę organiczną).

Do najczęściej obserwowanych typów krążenia obocznego zaliczyć możemy:

  • zespolenia przełykowe, których powikłaniem są żylaki przełyku,
  • zespolenia odbytnicze, będące przyczyną żylaków odbytu.

Rzadziej występującymi połączeniami są zespolenia pępkowe, których wynikiem jest głowa meduzy na brzuchu. W diagnostyce klinicznej często obserwowane są również innego typu zespolenia naczyniowe, jednak nie mają one tak dużego znaczenia klinicznego, jak połączenia wyżej wymienione.

Ponadto objawy nadciśnienia wrotnego obejmują:

  • wodobrzusze (gromadzenie się płynu w jamie otrzewnej),
  • splenomegalię, czyli powiększenie śledziony,
  • inne powikłania związane z wytworzeniem krążenia obocznego.

Co to jest głowa meduzy?

Głowa meduzy, czyli caput medusae, to poszerzenie żył okołopępkowych lub żył wewnętrznych zlokalizowanych na ścianie brzucha. W związku z tym w przypadku objawu meduzy wyróżnić możemy dwa jego rodzaje:

  • głowa meduzy wewnętrzna, czyli poszerzenie żył okołopępkowych;
  • głowa meduzy zewnętrzna, czyli poszerzenie żył wewnętrznej ściany jamy brzusznej.

Głowa meduzy w marskości wątroby pojawia się najczęściej bardzo późno, ze względu na fizjologiczną predyspozycję do tworzenia innego typu zespoleń i poszerzeń istniejących już układów naczyniowych. Głowa meduzy przy pępku nie jest więc zbyt często spotykanym objawem nadciśnienia wrotnego wątroby.

Jak wygląda głowa meduzy?

Objawy chorej wątroby na skórze (różnego typu) mogą występować w każdym stadium schorzenia. Do najczęściej spotykanych zaliczamy oczywiście wylewy podskórne (potocznie nazywane siniakami) oraz wybroczyny. Rzadziej spotykana jest głowa meduzy. Na skórze brzucha jest ona widoczna jako niebieskawe (lub sinawe) poszerzenie naczyń krwionośnych typu żylnego. W bardziej nasilonych stadiach choroby żyły te są dobrze badane palpacyjnie (dotykiem), a także bardzo często widoczne jest ich wychylenie ponad powierzchnię skóry jamy brzusznej.

W przypadku głowy meduzy wewnętrznej zmiany widoczne są zazwyczaj podczas obrazowego badania wątroby. Zazwyczaj jest to ultrasonografia jamy brzusznej z funkcją colour-doppler. Skórne objawy problemów z wątrobą mogą być w początkowej fazie marskości wątroby niewidoczne, o czym należy pamiętać. Leczenie tego objawu jest tożsame z terapią choroby go wywołującej.

Przy diagnozowaniu głowy meduzy lekarze bardzo często wykrywają także objaw Cruveilhiera (Cruveilhier-Baumgarten syndrome). Stwierdza się szmer przepływającej krwi w widocznych żyłach krążenia obocznego. Świadczy to o nasileniu zmian. Rokowanie jest wówczas niekorzystne.

Bibliografia

  • Wawrzynowicz-Syczewska M., Marskość wątroby [w:] Interna Szczeklika 2018/2019. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  • Nagasaki S., Nishiguchi S., Branch J., Portal hypertension, oesophagal varices and caput medusae. QJM. 2018.
  • Giambelluca D.,The caput medusae sign in portal hypertension. Abdominal Radiol., 2018, 43: 2535–2536.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.01.2019

Oceń:
4.9


Może cię

Badanie AlAT – norma i wyniki ALT (aminotransferazy alaninowej)

Aminontransferaza alaninowa (AlAT, ALT) w fizjologicznych warunkach w największej ilość w komórkach wątroby. Badanie AlAT ...

Niewydolność wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Niewydolność wątroby to znaczne zaburzenie jej funkcji. Przyczyny problemów z wątrobą obejmują czynniki zewnętrzne (np. ...

Próby wątrobowe – normy, przygotowanie, interpretacja wyników

Próby wątrobowe to badanie krwi służące przede wszystkim do diagnozowania żółtaczki (najczęstszy objaw chorób wątroby). ...

Leukonychia

Leukonychia, bielactwo paznokci czy też „kwitnące paznokcie”. Takimi terminami określamy najczęściej spotykaną zmianę zabarwienia paznokci. ...

Nadciśnienie wrotne – co to jest, jakie są objawy, powikłania i jak leczyć?

Jedną z najczęstszych przewlekłych chorób wątroby jest marskość wątroby, która w przeważającej większości przypadków wywoływana ...

Hemochromatoza – objawy, badania, leczenie

Hemochromatozę określa się czasami jako przeciążenie żelazem lub cukrzycę brunatną. Objawy hemochromatozy wynikają z nadmiaru ...

Encefalopatia wątrobowa – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Encefalopatia wątrobowa to zaburzenie neurologiczne, które powstaje na skutek chorób wątroby. Przyczyną jest najczęściej niewydolność ...

Choroby wątroby

Wśród chorób wątroby dominują ostre zapalenia wątroby typu B i C. Wiele uszkodzeń wątroby jest ...

Zespół wątrobowo-nerkowy

Zespół wątrobowo-nerkowy to bardzo poważne schorzenie, które ma związek z pogorszeniem funkcjonowania dwóch niezwykle istotnych ...

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Marskość wątroby, inaczej zwłóknienie wątroby, to choroba, w której uszkodzeniu ulega miąższ tego narządu. W ...

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby to choroba ze spektrum schorzeń z autoagresji, których istota polega na powstawaniu ...

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) – jak można się zarazić, jakie są objawy i jak leczyć?

Wirusowe zapalenia wątroby (A, B, C, D, E, F, G) wywoływane są częściowo przez wirusy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon