Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Brak zdjęcia

10 października 2013

Zazwyczaj pierwszym objawem wodobrzusza (łac. ascites) obserwowanym przez pacjentów są za ciasne ubrania opinające brzuch, zbyt ciasne spodnie, a także konieczność popuszczania paska. Dodatkowo często obecne jest uczucie pełności, wzdęcia brzucha, mdłości. Może ponadto, choć niezbyt często, występować ból. Leczenie wodobrzusza polega na leczeniu choroby podstawowej, której jest ono objawem (w wielu przypadkach marskości wątroby).

Mechanizm powstawania wodobrzusza

Wodobrzusze to nadmierne gromadzenie się płynu puchlinowego w jamie otrzewnej (fizjologicznie znajduje się tam około 150 ml płynu). Wodobrzusze zaczyna się ujawniać, jeśli zgromadzi się ponad 500 ml płynu. Zazwyczaj jest to płyn surowiczy. Zawiera on ponad 3 g/dl białka (głównie są to albuminy) oraz sód, potas i glukozę – w stężeniach takich samych, jak w surowicy krwi. Obecność w płynie neutrofili może świadczyć o istniejącym zakażeniu. Natomiast obecność erytrocytów sugeruje rozsiew procesu nowotworowego w jamie brzusznej.

Do głównym przyczyn powstania wodobrzusza zaliczamy:

  • wzrost ciśnienia żylnego w żyle głównej górnej (np. niewydolność prawokomorowa serca),
  • utrudniony odpływ krwi z wątroby (np. marskość wątroby, zakrzepica żyły wrotnej),
  • utrudniony odpływ chłonki (np. ucisk przewodu piersiowego przez nowotwór),
  • wzrost przepuszczalności naczyń otrzewnej (np. stany zapalne różnego pochodzenia),
  • zmniejszone ciśnienie onkotyczne osocza (np. zespół nerczycowy, rozległe oparzenia, obrzęki głodowe, kwashiorkor).

Rozwój wodobrzusza jest złożony i może przebiegać na wiele różnych sposobów, np. w marskości wątroby przepływ chłonki przez wątrobę może dochodzić nawet do 20 l/dobę (prawidłowo taki przepływ wynosi 800–1000 ml). Przekracza to możliwości przejęcia chłonki przez przewód piersiowy i dochodzi do przesączania jej do jamy otrzewnowej.
W wyniku gromadzenia się płynu spada przepływ krwi przez nerki, dochodzi do zatrzymywania w organizmie wody i sodu, co powoduje narastanie zgromadzonego już płynu w jamie otrzewnowej.

Podział wodobrzusza

Ze względu na objętość zgromadzonego płynu w jamie otrzewnej, wodobrzusze możemy podzielić na:

  • łagodne (stopień I),
  • umiarkowane (stopień II),
  • zaawansowane (stopień III).

Wodobrzusze łagodne – rozpoznanie jest możliwe tylko za pomocą badania USG.

Wodobrzusze umiarkowane – gdy objętość zgromadzonego płynu w jamie otrzewnej przekracza 500 ml. Brzuch jest wtedy „rozlany” (tzw. żabi brzuch). Można wyczuć przemieszczający się płyn. Aby rozpoznać wodobrzusze, lekarz może opukiwać brzuch chorego leżącego na jednym, a następnie na drugim boku. Można wtedy zaobserwować przemieszczające się stłumienie podczas zmiany pozycji opukiwanego pacjenta.

Wodobrzusze zaawansowane – wygląd stojącego chorego jest charakterystyczny, porównywany do „kasztanowego ludzika” – duży brzuch i chude kończyny. Brzuch pacjenta jest powiększony i napięty. Pępek jest wygładzony, ale może występować przepuklina pępkowa (wyraźniej widoczna podczas kaszlu). Przez skórę na brzuchu mogą prześwitywać naczynia żylne. Naczynia te rozchodzą się od pępka na boki. Skóra brzucha jest cienka i błyszcząca.

Objawy i rozpoznanie wodobrzusza

Zazwyczaj pierwszym objawem, który jest obserwowany przez pacjentów, są za ciasne ubrania i konieczność popuszczania paska. Dodatkowo częste jest poczucie pełności, wzdęcie brzucha lub jest odczuwany dyskomfort, mdłości oraz (rzadziej) ból.

Jeśli objętość zgromadzonego płynu przekracza 1,5 l (w bardzo zaawansowanych przypadkach), może dojść do uczucia duszności. Przy nasilonym, długo trwającym wodobrzuszu może dojść do rozwinięcia wysięku opłucnowego (hydrothorax), czyli zgromadzenia płynu w jamie opłucnej, która otacza płuca. Częściej jest on prawostronny niż lewostronny. Wysięk opłucnowy jest spowodowany przepływem płynu z jamy otrzewnej do jamy opłucnej naczyniami limfatycznymi, które przechodzą przez przeponę.

Wodobrzusze może być trudne do rozpoznania przy dodatkowo współistniejącej znacznej otyłości. Należy je zawsze różnicować z ciążą, powiększeniem pęcherza moczowego, torbielą lub nowotworem jajnika, które mogą dawać podobne objawy.

Podstawą do rozpoznania wodobrzusza są badania obrazowe – USG i TK (tomografia komputerowa). Mają one szczególne znaczenie, zwłaszcza jeśli pacjent jest otyły lub ilość zgromadzonego płynu puchlinowego w jamie otrzewnej jest niewielka.

Ponieważ aż 80% przypadków wodobrzusza jest spowodowane marskością wątroby, uwidocznienie cech nadciśnienia wrotnego (np. poszerzenie żyły wrotnej i zwiększony przepływ krwi przez nią, powiększenie śledziony) może przyczynić się do postawienie właściwego rozpoznania.


Pobranie płynu puchlinowego

Aby odróżnić wodobrzusze spowodowane nadciśnieniem wrotnym od wodobrzusza powstałego z innych przyczyn, przeprowadza się diagnostykę płynu puchlinowego, pobranego w trakcie nakłucia jamy brzusznej (paracenteza). Pobranie płynu może być również przeprowadzone w celach leczniczych. Dzieje się tak przy rozpoczęciu leczenie wodobrzusza zaawansowanego (pobranie płynu wykonuje się jednorazowo) lub w przypadku wodobrzusza opornego na leczenie lekami moczopędnymi (pobranie wielokrotne).

Wskazania do paracentezy:

  • nowo postawione rozpoznanie wodobrzusza,
  • w celu zróżnicowania wodobrzusza z samoistnym zapaleniem otrzewnej,
  • u każdego pacjenta z rozpoznanym wodobrzuszem w przebiegu marskości wątroby (istnieje wysokie ryzyko samoistnego zapalenia otrzewnej).

Przebieg zabiegu pobrania płynu puchlinowego:

  • pacjent przed zabiegiem powinien oddać mocz,
  • w trakcie zabiegu chory znajduje się w pozycji półleżącej (tułów jest uniesiony),
  • nakłucie lekarz wykonuje igłą, której długość jest uzależniona od grubości tkanki tłuszczowej danego pacjenta,
  • do nakłucia dochodzi w miejscu, gdzie opukując brzuch stwierdza się obecność płynu (zazwyczaj jest to miejsce w okolicach pępka),
  • jednorazowo pobierane jest 50–100 ml płynu, który jest następnie poddawany analizie.

Pobrany płyn ogląda się gołym okiem oraz poddaje się badaniom (oznacza się obecne w nim komórki, stężenie białka, posiewa się płyn w celu wykazania obecności ewentualnych bakterii).

Wygląd płynu, choć może sugerować przyczynę wodobrzusza, jest często zmienny i nie jest tym samym charakterystyczny dla konkretnych schorzeń. Płyn o kolorze słomkowym występuje przy marskości wątroby (choć może być też podbarwiony żółcią czy przejrzysty), ale także przy niewydolności serca czy zespole nerczycowym (choć w tym przypadku może być też mleczny). Ropny i mętny płyn występuje przy ropnym zapaleniu otrzewnej. Natomiast przy nowotworach, chorobach trzustki i gruźlicy wygląd płynu jest zróżnicowany (może być krwotoczny, mleczny, a przypadku gruźlicy nawet przejrzysty).

Leczenie wodobrzusza

Wodobrzusze jest objawem różnych chorób. W 80% przypadków towarzyszy marskości wątroby. W około 10% przypadków jest objawem choroby nowotworowej. Może występować również przy niewydolności serca, gruźlicy, zespole nerczycowym czy AIDS. U około 5% pacjentów współistnieją co najmniej dwie przyczyny rozwoju wodobrzusza.

Leczenie wodobrzusza polega zasadniczo na leczeniu choroby podstawowej, której jest ono objawem. W celu zmniejszenia zawartości płynu w jamie otrzewnej stosuje się leki moczopędne (spironolakton – oszczędza potas, zwiększa wydalanie sodu; jego działanie można wspomóc podając furosemid). Można również rozważyć zmniejszone dostarczanie płynów i sodu w diecie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.04.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Język geograficzny – przyczyny, objawy i leczenie

Język geograficzny to nazwa łagodnego zapalenia języka (rumień wędrujący języka). Przyczynę języka geograficznego stanowi podłoże ...

Dyspepsja – przyczyny, objawy dyspeptyczne, leczenie

Dyspepsja potocznie nazywana jest przez pacjentów niestrawnością. Rozróżniamy dwa rodzaje niestrawności: dyspepsję czynnościową – kiedy ...

Kamica żółciowa – przyczyny, objawy, leczenie

Kamica żółciowa jest chorobą polegającą na powstawaniu złogów w przewodach żółciowych lub, częściej, kamieni w ...

Zespół wątrobowo-nerkowy

Zespół wątrobowo-nerkowy to bardzo poważne schorzenie, które ma związek z pogorszeniem funkcjonowania dwóch niezwykle istotnych ...

Paracenteza – nakłucie jamy brzusznej i otrzewnej

Paracenteza to nakłucie jamy otrzewnej u pacjenta z wodobrzuszem. Jest zabiegiem diagnostyczno-terapeutycznym polegającym na nakłuciu ...

Ból przy oddawaniu stolca – jakie są przyczyny bólu przy wypróżnianiu?

Ból przy oddawaniu stolca to wstydliwa dolegliwość, przy której wielu pacjentów ma opory przed zgłoszeniem ...

Biegunka po alkoholu

Biegunka to stan, w którym chory oddaje płynny lub półpłynny stolec z częstotliwością minimum 3 ...

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Choroba wrzodowa może ujawnić się jako nagłe, ostre owrzodzenie (na przykład w reakcji na stres) ...

Rotawirus u dorosłych – jak leczyć zakażenie?

Rotawirusy wywołują biegunkę u dzieci, jak i u dorosłych. Do zakażenia może dojść drogą pokarmową ...

Zwężenie przełyku – przyczyny, objawy i leczenie stenozy przełyku

Zwężenie przełyku, inaczej stenoza przełyku, to zmniejszenie średnicy przełyku, które najczęściej powoduje zaburzenie połykania pokarmów ...

Wodniak pęcherzyka żółciowego – jakie są przyczyny, objawy i leczenie wodniaka

Wodniak pęcherzyka żółciowego to powiększony, zwykle niebolesny pęcherzyk powstający jako powikłanie zapalenia tego narządu. Do ...

Kłucie w brzuchu z lewej strony i z prawej strony – co oznacza kłujący ból?

Przyczyn kłujących bólów brzucha jest wiele. Niektóre mogą wynikać z błędów żywieniowych (kolka jelitowa) lub ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon