Paracenteza – nakłucie jamy brzusznej i otrzewnej

Paracenteza to nakłucie jamy otrzewnej u pacjenta z wodobrzuszem. Jest zabiegiem diagnostyczno-terapeutycznym polegającym na nakłuciu powłok jamy brzusznej z aspiracją płynu jamy otrzewnej. Głównym wskazaniem jest wodobrzusze, czyli obecność płynu w jamie otrzewnej, pomiędzy pętlami jelita i pod przeponą. Wymaga wstępnej oceny sonograficznej za pomocą głowicy USG przy niewielkiej ilości płynu. Zabieg jest małoinwazyjny i nie wiąże się z istotnymi powikłaniami. Pobranie płynu do badania ma istotne znacznie do oceny przyczyn wodobrzusza, a poprzedzające badanie USG wątroby wyklucza nadciśnienie wrotne, które obecnie jest najczęstszą przyczyną obecności płynu w otrzewnej.

Co to jest paracenteza?

Paracenteza to nakłucie jamy brzusznej, które ma na celu pobranie materiału biologicznego do badania laboratoryjnego. Procedurę można umownie podzielić na diagnostyczną i terapeutyczną, do każdej są oddzielne wskazania. Głównym wskazaniem do zabiegu jest wodobrzusze, tj. obecność płynu wewnątrz jamy otrzewnej, która jest wyścielona jest błoną surowiczą pokrywającą narządy jamy brzusznej. Klasycznie płyn puchlinowy widać w badaniu sonograficznym (USG) pomiędzy pętlami jelita grubego i cienkiego, pod torebką wątroby i zachyłkach otrzewnej.

W obrazie USG płyn puchlinowy jest echo-ujemny, tzn. czarny i kontrastuje się dość łatwo z narządami wewnętrznymi. Płyn powstaje z różnych przyczyn. Może mieć tło zapalne, nowotworowe i związane z tzw. nadciśnieniem wrotnym, czyli podwyższonym ciśnieniem w układzie żyły wrotnej, która doprowadza krew z jelit do wątroby. Paracenteza diagnostyczna zazwyczaj wykorzystywana jest do rozpoznania przyczyn niewielkiego wysięku w otrzewnej.

Płyn otrzewnowy oddaje się do oceny laboratoryjnej, aby wykluczyć obecność krwi, komórek zapalnych lub nowotworowych oraz m.in. oznaczyć poziom albumin (białek osoczowych odpowiadających za częściowo za ciśnienie krwi). Paracenteza terapeutyczna skupia się na leczeniu wodobrzusza ciężkiego, które powoduje duszności (z reguły płyn objętościowo może sięgać aż 15 litrów) oraz leczeniu wodobrzusza opornego na leczenie farmakologiczne.

Paracenteza – jak się przygotować?

Chory najlepiej powinien być na czczo, zabieg wykonujemy zazwyczaj rano. Ułatwia to procedurę ze względu na konieczność wykonania USG jamy brzusznej przed zabiegiem. Spożycie posiłku powoduje trudności diagnostyczne ze względu na obecność gazów przysłaniających obraz narządów brzucha. Przy znacznej objętości płynu puchlinowego USG może okazać się zbędne. Wcześniej chory powinien zostać poinformowany o wskazaniach i przeciwwskazaniach do paracentezy, możliwych powikłaniach oraz innych opcjach leczenia.

Po udzielonej informacji podpisuje świadomą zgodę. Badania przed procedurą obejmują oznaczenie morfologii krwi obwodowej do oceny poziomu płytek krwi oraz czasy krzepnięcia – PT i APTT, aby wykluczyć możliwość przedłużonego krwawienia po nakłuciu lub ewentualne krwawienie do jamy otrzewnej. Skaza krwotoczna płytkowa i osoczowa stanowi zatem przeciwwskazanie. Jeżeli u chorego stwierdzi się zaburzenia krzepnięcia to można podać płytki krwi (gdy w morfologii ich ilość spadnie poniżej 50 tys/mm3) lub osocze co uzupełnienia czynników krzepnięcia. Przedłużony czas protrombinowy może być wskazaniem do podania witaminy K.

Przeciwwskazania do paracentezy:

  • ciężki stan chorego,
  • ostry brzuch,
  • skaza krwotoczna,
  • zespół wewnątrznaczyniowego wykrzepiania (DIC).

Jak wygląda paracenteza?

Przygotowanie pola nakłucia polega na miejscowym odkażeniu skóry preparatem aseptycznym i znieczuleniu lignokainą metodą nasiękową (miejscowo). Do nakłucia wykorzystuje się dłuższą igłę z podłączonym zestawem do drenażu płynu. Miejscem jest tzw. odwrotny punkt McBurneya – znajdujący się nad lewym talerzem biodrowym w okolicach podbrzusza (dół brzucha po lewej). Przy niewielkiej ilości płynu w otrzewnej można podłożyć niewielki wałek pod prawą okolicę lędźwiową, aby ułatwić grawitacyjnie ewakuacje płynu. Drenaż trwa od kilku do kilkunastu minut. Pacjenci bardzo rzadko narzekają na ból. Nakłucie jamy brzusznej w znieczuleniu jest prawie niewyczuwalne.

Po zakończeniu procedury mierzy się ciśnienie tętnicze i podaje 250–500 ml płynu wieloelektrolitowego do żyły. Jeżeli usuwamy znaczne ilości płynu puchlinowego może być potrzebne przetoczenie albumin (białek krwi), aby choremu nie spadło ciśnienie tętnicze. W czasie nakłucia leczniczego można pobrać kilka probówek do badania cytologicznego, histopatologicznego oraz oznaczania poziomu albumin i krwinek białych (neutrofilów, odpowiadających za odporność organizmu). Paracenteza może być zatem zabiegiem diagnostyczno-terapeutycznym. Przy pobieraniu płynu na ślepo, można nakłuć ścianę jelita grubego, zwłaszcza, jeżeli ilość płynu jest niewielka. Obecnie powszechnie wykorzystujemy USG, aby zniwelować ryzyko nakłucia naczyń i jelita. Paracenteza pod kontrolą USG jest bardzo bezpieczna i pozostaje metodą z wyboru (najczęściej wykonywaną) w diagnostyce wodobrzusza. Przetaczanie albumin nie jest potrzebne, gdy objętość ewakuowanego płynu nie przekracza 4–5 litrów.

Przyczyny wodobrzusza

Wodobrzusze, tj. obecność płynu w jamie otrzewnej najczęściej powodowane jest przez nadciśnienie wrotne w przebiegu przewlekłych chorób wątroby związanych z jej trwałym uszkodzeniem. W czasie, gdy w żyle wrotnej rośnie ciśnienie, dochodzi do uwalniania z tkanek obwodowych licznych substancji chemicznych o działaniu rozszerzającym naczynia, które pośrednio powodują przesiąkanie płynu z krwi do jamy otrzewnej. Dodatkowym mechanizmem jest również wzmożona aktywność układu renina-angiotensyna-aldosteron, która pojawia się przy zjawisku poszerzenia naczyń trzewnych i wynika z pobudzenia czynności hormonalnej nerek. Hormon aldosteron powoduje retencję sodu we krwi i sprzyja pogłębieniu wodobrzusza.

Do głównych przyczyn zbierania się płynu w otrzewnej zaliczamy:

  • marskość wątroby (tło alkoholowe, zapalne),
  • przebyte zapalenie trzustki,
  • przewlekłą i zaawansowaną niewydolność krążenia,
  • zapalenia jamy otrzewnej, gruźlicze lub autoimmunologiczne,
  • zespół nerczycowy,
  • nowotwory jajników, wątroby, przerzuty.

Możliwe powikłania i rokowania po zabiegu paracentezy

Paracentezę wykonuje się w sytuacji, kiedy nie ma efektów leczenia zachowawczego lub gdy wodobrzusze jest bardzo uciążliwe dla chorego (np. powoduje duszności). Jest zabiegiem bezpiecznym i można go wielokrotnie powtarzać bez szkody dla chorego. Najczęściej powikłania wiążą się z niedostatecznym odkażeniem miejsca nakłucia i miejscową infekcją. Przedłużone krwawienie występuje przy niewyrównanej gospodarce krzepnięcia. Przekłucie naczynia krwionośnego może spowodować miejscowe krwawienie do jamy otrzewnej co nie wiąże się z większymi konsekwencjami dla chorego. Potencjalnie najgroźniejszym powikłaniem jest spadek ciśnienia tętniczego i niedobiałczenie chorego po upuszczeniu znacznej ilości płynu, tj. powyżej 5–6 litrów.

Dlatego profilaktycznie podajemy płyny elektrolitowe i albuminy, aby zapobiegać spadkom ciśnienia. W czasie paracentezy dodatkowo monitorujemy tętno i ciśnienie. Rokowania po zabiegu są różne w zależności od przyczyn wodobrzusza. Badanie płynu pozawala ustalić etiologię nadciśnienia wrotnego oraz współistniejące zakażenie (bakteryjne spontaniczne zapalenie otrzewnej). W przypadku marskości wątroby lub nowotworów jajnika lub zmian przerzutowych rokowania są poważne. Przyczyny zapalne są potencjalne odwracalne (leczenie przeciwprątkowe w gruźlicy lub sterydy w toczniu rumieniowatym, zapalenie wątroby typu C). Aby zapobiegać nawracaniu wodobrzusza stosuje się w pierwszej kolejności ograniczenie soli w diecie oraz leki moczopędne, takie jak furosemid i spironolakton. Postępowanie uzależnione jest również od wyników badania cytologicznego i histopatologicznego.

Paracenteza w laryngologii (ucha)

Polega na przebiciu się przez błonę bębenkową w uchu środkowym celem pobrania materiału do badania mikrobiologicznego. Zabieg poprzedza znieczulenie miejscowe z użyciem lidokainy. W czasie nakłucia można częściowo usunąć wydzielinę ropną. Do wskazań należy zapalenie ucha środkowego z wysiękiem ropnym, obecność krwi w uchu po urazie, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jako powikłanie zapalenia ucha środkowego.

Bibliografia

Koualaouzidis A Diagnosis of spontaneus bacterial peritonitis: An update on leucoctyte esterase reagent strips, World J Gastroenterol. 2011 Mar 7; 17(9): 1091-1094

Farmakologia Wyd. Śląsk. Katowice 2011 pod redakcją naukową : E. Obuchowicz, Małecki A., Kmieciak-Kołada, Okopień B.

HG. Boeninghaus, Otolaryngologia, PWN 1992 Warszawa

Runyon BA. Paracentesis of ascitic fluid. A safe prcedure. Arch Intern Med. 1986 Nov; 146(11): 2259-61

Romanelli AG., La Villa G. i wsp. Long-Term albumin infusion improves survival in patient with cirhosis and ascites: An unblinded randomized trial. World J Gastroenterol. 2006 Mar 7; 12(9): 1403-1407
 

Opublikowano: ; aktualizacja: 26.04.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Punkcja zagłębienia maciczno-odbytniczego

Punkcja zagłębienia maciczno-odbytniczego (punkcja zatoki Douglasa) to nakłucie tylnego sklepienia pochwy i pobranie treści najniżej ...

Zespół wątrobowo-nerkowy

Zespół wątrobowo-nerkowy to bardzo poważne schorzenie, które ma związek z pogorszeniem funkcjonowania dwóch niezwykle istotnych ...

Biopsja piersi

Biopsja piersi, a ścisłej gruczołu sutkowego, to ważna metoda diagnostyczna stosowana powszechnie w wykrywaniu i ...

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Zazwyczaj pierwszym objawem wodobrzusza (łac. ascites) obserwowanym przez pacjentów są za ciasne ubrania opinające brzuch, ...

Wziernikowanie pochwy i szyjki macicy

Kolposkopia, czyli wziernikowanie pochwy i szyjki macicy, należy do standardowych badań w diagnostyce schorzeń ginekologicznych. ...

Bronchofiberoskopia

Bronchofiberoskopia to zabieg pozwalający na oglądanie od wewnątrz dróg oddechowych, począwszy od strun głosowych i ...

Bronchoskopia

Bronchoskopia pozwala lekarzowi obejrzeć i ocenić błonę śluzową tchawicy, oskrzeli oraz strun głosowych. Podczas badania ...

Trepanobiopsja

Trepanobiopsja jest zabiegiem polegającym na wycięciu fragmentu kości wraz ze szpikiem kostnym w celu przeprowadzenia ...

Biopsja skóry

Biopsja skóry polega na pobraniu fragmentu skóry, który wydaje się być zmieniony chorobowo. Dzięki temu ...

Biopsja endometrium (błony śluzowej macicy)

Biopsja endometrium (biopsja błony śluzowej macicy) to zabieg pozwalający diagnozować zmiany chorobowe zachodzące w drogach ...

Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW)

Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW) jest podstawowym badaniem diagnostyczno-terapeutycznym w schorzeniach dróg żółciowych i trzustki. ECPW ...

Wideotorakoskopia

Wideotorakoskopia jest inwazyjną metodą wykorzystywaną przez torakochirurgów, umożliwiającą oglądanie wnętrza klatki piersiowej na monitorze. Znajduje ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon