Przyczyny i objawy raka jamy ustnej

Brak zdjęcia

24 października 2013

Rak jamy ustnej w Polsce jest drugim co do częstości występowania, po raku krtani, nowotworem w tym rejonie głowy i szyi. Najczęściej dotyka on osoby palące tytoń przez wiele lat, ale także osoby spożywające nadmierne ilości alkoholu. Wyróżnia się też wiele innych przyczyn tego nowotworu jak np. przewlekłe zapalenie.

Rak a nowotwór

Zasadniczo podział między rakiem a nowotworem powinien interesować szczególnie patomorfologów i lekarzy, ale w społeczeństwie jest coraz więcej nieścisłości wynikających z błędnych definicji. Nowotworem (według definicji Willisa) nazywamy każdą nieprawidłową tkankę rozrastającą się w nadmiarze i w sposób nie skordynowany. Nowotwory możemy podzielić na łagodne i złośliwe. Złośliwe zaś dzielimy na raki,czyli nowotwory wywodzące się z tkanki nabłonkowej oraz mięsaki,czyli nowotwory wywodzące się z tkanek miękkich (tkanki mezenchymalnej). Stąd też pojęcie nowotwór nie zawsze jest groźne, gdyż może być to zmiana łagodna wymagająca tylko małego zabiegu operacyjnego.

Ponad 90% nowotworów złośliwych jamy ustnej to raki płaskonabłonkowe czyli nowotwór wywodzący się z tkanki nabłonkowej, która bogato wyścieła naszą jamę ustną.

Lokalizacja raka jamy ustnej

W skład jamy ustnej wchodzą: wargi, język, dno jamy ustnej, dziąsła, błona śluzowa policzków, trójkąt zatrzonowcowy, podniebienie twarde. Niestety, w każdej tej okolicy mogą się rozwijać nowotwory. Procentowy rozkład raków jamy ustnej przedstawia się następująco: rak wargi (25 - 30 %) w tym 9 na 10 przypadków dotyczy wargi dolnej, rak języka (20 - 50 %), rak dna jamy ustnej (30 %), rak trójkąta zatrzonowcowego (7 %), rak błony śluzowej policzka (5 %), podniebienia twardego (1 %).

  1. Rak wargi – dotyczy najczęściej dolnej wargi i rozrasta się w sposób egzofityczny czyli jakby „na zewnątrz”, tworząc widoczną narośl lub owrzodzenie, które się nie goi. W stadiach bardzo zaawansowanych (nie leczonych) nacieka jamę ustną oraz mięśnie żwacze. Rak ten przerzutuje bardzo późno drogą naczyń limfatycznych, w pierwszej kolejności zajmując węzły chłonne szyi. Rak lokalizujący się na wardze górnej ma bardziej agresywny przebieg, powodując szybkie przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, stąd jest bardziej groźny.
  2. Rak języka – lokalizuje się na 2/3 przednich języka, najczęściej po stronie bocznej jako płaska plama lub owrzodzenie nie leczące się. Charakteryzuje się, w porównaniu do raka wargi, wzrostem endofitycznym w głąb języka naciekając tym samym mięśnie języka oraz dna jamy ustnej. Szybko powoduje objawy bólowe oraz przerzuty drogą naczyń limfatycznych do węzłów chłonnych.
  3. Rak dna jamy ustnej – rozwija się w części bocznej dna jamy ustnej w postaci owrzodzenia lub zmiany egzofitycznej. Rośnie dość powoli ale progresywnie, może naciekać język, mięśnie dna jamy ustnej a w skrajnych przypadkach nawet kość żuchwy.
  4. Rak trójkąta zatrzonowcowego – początkowo objawia się jako biała plama, która z biegiem czasu rozrasta się powodując owrzodzenie. Rak ten zajmuje mięśnie policzkowy i skrzydłowy powodując w skrajnym zaawansowaniu szczękościsk.
  5. Rak podniebienia twardego – pojawia się jako owrzodzenie, które bardzo szybko się rozrasta i penetruje w głąb powodując szybko objawy bólowe.
  6. Rak błony śluzowej policzka – bardzo często rozwija się na podłożu leukoplakii (stanu przednowotworowego), rośnie powierzchownie stopniowo zajmując mięśnie. Nierzadko powoduje zablokowanie ujścia przewodu ślinianki powodując tym samym przewlekłe zapalenie ślinianki.

Przyczyny i objawy raka jamy ustnej

Najważniejszą przyczyną jest palenie tytoniu (dotyczy to również osób palących fajkę oraz żujących tytoń). Dym tytoniowy w swoim składzie zawiera cały szereg substancji kancerogennych (powodujących w udowodniony sposób powstanie nowotworu) oraz drażniących (przewlekłe stany zapalne wynikające m.in z długotrwałego podrażnienia sprzyjają procesom nowotworowym). Ponadto u 40 % osób palących po wyleczeniu ogniska raka jamy ustnej w krótkim odstępie czasu dochodzi do powstania drugiego ogniska nowotworu. Do przyczyn zalicza się również:

  • przewlekłe drażnienie błon śluzowych (używanie złych protez, stanów zapalnych, zakażeń), leczenie immunosupresyjne (szczególnie u osób po przeszczepach),
  • niedobory witamin (głównie z witamin grupy B),
  • występowanie leukoplakii i erytroplakii (są to bezpośrednie stany przednowotworowe).

Leukoplakia (biała plama)jest to rozrost nabłonka wielowarstwowego płaskiego, który następnie ulega rogowaceniu. Szczególnie często występuje w dnie jamy ustnej, bocznej części błony śluzowej policzka wzdłuż linii zębów oraz zagłębieniu między językiem, dziąsłem i łukiem podniebiennym. Na podłożu leukoplakii rozwija się do 5-10% zmian złośliwych o typie raka.

Erytroplakia (czerwona plama) jest stanem trudniejszym do zdiagnozowania i bardziej groźnym, gdyż na jej podłożu rozwija się aż do 40% zmian złośliwych.

Głównymi objawami raka jamy ustnej są:

  • powierzchowne zmiany o różnym typie i kształcie, które powinny w pierwszej kolejności zainteresować samego pacjenta, a następnie lekarza stomatologa,
  • zmiany bolące i niegojące się, które mogą mieć charakter: niewielkich zgrubień, uwypukleń z płaską powierzchnią, owrzodzeń, egzofitycznych bądź endofitycznych guzków wolno rosnących,
  • często podczas pierwszego badania ujawnia się zajęcie węzłów chłonnych, które objawiają się jako twarde i niebolesne guzki w obrębie szyi.

Rozpoznanie i leczenie

Wstępne rozpoznanie ustala lekarz stomatolog bądź lekarz pierwszego kontaktu po wnikliwym wywiadzie lekarskim (szczególnie istotny jest fakt kiedy pojawiły się zmiany w obrębie jamy ustnej) oraz po badaniu lekarskim, gdzie najważniejsze jest badanie palpacyjne w celu weryfikacji czy zajęte są już węzły chłonne. Następnie pobiera się wycinki do badania histopatologicznego, które jednoznaczniepotwierdzają bądź wykluczają raka jamy ustnej. Ponadto wykonuje się jeszcze tomografię komputerową (badanie radiologiczne), w którym ocenia się rozległość nowotworu, zajęcie regionalnych węzłów chłonnych oraz stosunek nowotworu do otaczających go anatomicznych struktur, w szczególności naczyń i nerwów. Badanie rezonansu magnetycznego wykorzystuje się do oceny naciekania tkanek miękkich (np. mięśni języka).

Leczenie głównie polega na zabiegu chirurgicznym oraz radioterapii, stosowanych w sposób skojarzony albo osobny (samą radioterapię stosuję się w przypadku braku możliwości zabiegu chirurgicznego). Zabiegi chirurgiczne często są rozległe (wiąże się to w dużym stopniu ze znacznym okaleczeniem), dlatego, niestety, mała grupa pacjentów się na nie decyduje, nie chcąc nawet poznać zasad leczenia i ich odległych wyników. Odsetek wyleczeń z małymi powierzchownie rozwijającymi się nowotworami wynosi około 75 %, w przypadku zmian bardziej zaawansowanych i z przerzutami do węzłów chłonnych spada do 30 - 35 %.

Opublikowano: ; aktualizacja: 13.07.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Leukoplakia – przyczyny, objawy, leczenie stanu przedrakowego jamy ustnej

Leukoplakia (rogowacenie białe) należy do tzw. keratoz (mamy tu do czynienia z nadmiernym rogowaceniem). Najgroźniejszą ...

Pulsujący ból zęba (martwego, po kanałowym, w nocy) – przyczyny i leczenie pulsowania w zębie

Pulsujący ból zęba związany jest z zapaleniem miazgi. Wśród przyczyn dolegliwości bólowych tego typu należy ...

Rak jamy ustnej – jakie objawy daje i jak go rozpoznać?

Objawy raka jamy ustnej mogą być niecharakterystyczne. Zmiany mogą pojawiać się jako guz lub guzek ...

Rak jamy ustnej – przyczyny, badania i leczenie

Rak jamy ustnej należy do najczęstszych raków rozwijających się u ludzi. Do tej pory uważany ...

Próchnica wtórna – przyczyny, objawy, leczenie próchnicy pod plombą

Próchnica wtórna powstaje pod założonym już wypełnieniem. Jeśli nie jest w porę leczona, doprowadza do ...

Erytroplakia (erytroplazja, rogowacenie różowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Erytroplakia to roadzaj zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej. Wśród przyczyn rogowacenia różowego wymienia się ...

Afta na dziąśle, języku, podniebieniu – jak leczyć afty i jak im zapobiegać?

Jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia błony śluzowej w jamie ustnej są afty. Te drobne owrzodzenia ...

Resekcja wierzchołka korzenia zęba – na czym polega i kiedy wykonać resekcję korzenia?

Resekcja wierzchołka korzenia zęba polega na odcięciu wierzchołka korzenia zębowego i usunięciu wszelkich otaczających dany ...

Żylaki języka – czym są, jak wyglądają i jak leczyć?

Żylaki języka (varices linguae) powstają na skutek poszerzenia naczyń żylnych języka. Żylaki na języku lokalizują ...

Afty

Afta (łac. aphtosis) to bolesne, niewielkie (o średnicy od 1 mm do 2 cm) owrzodzenie, ...

Korona porcelanowa – zalecenia, przeciwwskazania, wady, zalety, wykonanie, cena, alternatywa

Wśród koron zębowych wyróżnia się korony porcelanowe. To sposób na ubytki zębowe powstałe na skutek ...

Seks oralny a rak jamy ustnej i gardła

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) może wywoływać raka jamy ustnej i gardła. Istnieje możliwość zarażenia się ...

Komentarze (0)