Szczękościsk – przyczyny, leczenie, ćwiczenia

Szczękościsk polega na przemijającej niemożności otwarcia jamy ustnej na skutek odruchowego skurczu mięśni stawu skroniowo-żuchwowego. Jest to bardzo kłopotliwa dolegliwość, która utrudnia jedzenie, mowę oraz inne czynności, w których wykonywanie zaangażowana jest jama ustna. Bardzo ważne jest szybkie ustalenie bezpośredniej przyczyny szczękościsku oraz wprowadzenie właściwej terapii.

Jak zbudowany jest staw skroniowo-żuchwowy?

Staw skroniowo-żuchwowy łączy żuchwę, czyli dolną szczękę, z kością skroniową czaszki. Główkę stawową tworzy powierzchnia stawowa głowy żuchwy, natomiast panewką jest dołek i guzek stawowy – struktury wchodzące w skład kości skroniowej. Głowa kości żuchwy oddzielona jest od kości skroniowej przez kawałek chrząstki, nazywany krążkiem stawowym. Struktura ta jest amortyzatorem w czasie ruchów w stawie.

Oprócz bezpośredniego połączenia stawowego, struktury te otacza wiele więzadeł i mięśni, głównie mięśnie skrzydłowe, skroniowe i żwacz. Odpowiadają one za opuszczanie, podnoszenie, przesuwanie na boki, wysuwanie do przodu żuchwy, a także ruchy złożone jak odwodzenie, będący kombinacja powyższych. Prawidłowe funkcjonowanie każdej z tych składowych stawu umożliwia swobodne otwieranie i zamykanie ust bez przeszkód i uczucia ścisku, dzięki czemu możliwe jest przyjmowanie pokarmów, mówienie, ziewanie.

Co to jest szczękościsk?

Definicja szczękościsku (po łacinie trismus) to czasowe i przemijające ograniczenie lub całkowite zniesienie możliwości rozwarcia szczęk powodowane skurczem mięśni, które unoszą żuchwę.

Dysfunkcja ta może być powodowana szeregiem różnych przyczyn. Jest zaburzenie, które może być leczone przez lekarzy różnych specjalności – stomatologów, chirurgów szczękowo-twarzowych, neurologów. Statystycznie pacjenci zgłaszają szczękościsk po wyrwaniu zęba i wynikający z dysfunkcji skroniowo-żuchwowej.

Przeczytaj więcej o dysfunkcji skroniowo-żuchwowej.

Przyczyny szczękościsku

Bezpośrednim bodźcem, który prowokuje odruchowy skurcz mięśni i szczękościsk, jest ból. Mogą go wywoływać zmiany chorobowe w okolicy stawu skroniowo-żuchwowego, ale także w innej lokalizacji. Prowadzą one do wysyłania wielu impulsów nerwowych do mięśnia, przez co nie zdąży się on rozkurczyć i znajduje się w permanentnym skurczu. Przyczyny dzieli się na miejscowe i ogólne.

Skąd się bierze problem? Głównymi przyczynami są czynniki miejscowe takie jak:

  • stan zapalny (powstaje w wyniku zapalenia mięśni żwaczowych, stawu skroniowo-żuchwowego; inne przyczyny to promienica, ropnie;
  • urazy,
  • nowotwory,
  • ropowica dna jamy ustnej,
  • powikłanie po usuwaniu zębów trzonowych (górnych i dolnych, głownie ósemek),
  • dysfunkcja skroniowo-żuchwowa (wywołana wywołane są często nieprawidłowym kształtem zębów lub brakami w uzębieniu).

Z przyczyn ogólnych szczękościsku wymienić należy:

  • choroby ośrodkowego układu nerwowego (udar mózgu, wylew, stan zapalny, ropień, guz),
  • padaczka,
  • zaburzenia nerwicowe, w tym bruksizm (tu może pojawiać się szczękościsk w nocy, podczas snu),
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • tężec,
  • przedawkowanie narkotyków (głownie amfetamina i pochodne).

Szczękościsk po usunięciu ósemki – jak długo trwa i jak go leczyć?

Jedną z najczęstszych przyczyn kiedy pojawia się szczękościsk jest stan po wyrwaniu zęba tronowego. Jest to jedno z prawdopodobnych powikłań tego zabiegu.

Obrzęk i problem z otwieraniem ust powodowane są przez odruchowe skurcze mięśni okolicy stawów skroniowo-żuchwowych. Szczękościsk trwa najczęściej do 48 godzin po wyrwaniu ósemki, następnie sam ustępuje.

Jeżeli zaburzenie utrzymuje się przez dłuższy czas, należy skontaktować się z lekarzem, gdyż problemy z rozwarciem szczęk mogą być powodowane przez suchy zębodół i stany zapalne. W ramach leczenia stosuje się antybiotykoterapię, leki przeciwzapalne i opisane poniżej ćwiczenia.

Szczękościsk – objawy towarzyszące

Wraz z wystąpieniem szczękościsku mogą pojawić się inne charakterystyczne objawy, sugerujące podstawową przyczynę schorzenia. Najczęściej chorzy uskarżają się na ból ucha i twarzy, mają podwyższoną temperaturę, a często barwa głosu zmienia się i pojawia się chrypka oraz ból gardła. Należy wówczas podejrzewać stan zapalny, często gardła, któremu towarzyszy ropień okołomigdałkowy. Szczękościsk występuje wtedy wskutek nagromadzonej w okolicach migdałków i gardła ropy, która ogranicza ruchomość w stawie.

Inna grupa chorych ze szczękościskiem zwykle dodatkowo cierpi na bóle głowy i karku. U nich pojawia się problem z dysfunkcją skroniowo- żuchwową. Powoduje ją najczęściej zgrzytanie i zaciskanie zębów (bruksizm) wskutek przewlekłego stresu. Na skutek tego mięśnie są w ciągłym skurczu, a powierzchnie stawowe uciśnięte, przez co z czasem ścierają się i dochodzi do zmian w ich budowie. Innymi objawami dysfunkcji są również słyszalne trzaski w szczęce i żuchwie i przeskakiwanie żuchwy na boki podczas jedzenia czy mówienia.

Co jest przyczyną zgrzytania podczas snu?

Szczękościsk – badania, jak postawić diagnozę?

Do stwierdzenia szczękościsku wystarczy zaobserwować brak możliwości otwierania lub zamykania ust przez pacjenta. To jednak nie jest wystarczające, należy bowiem określić przyczynę tego objawu. W tym celu wykonuje się początkowo badanie laryngologiczne, by wykluczyć najczęstsze przyczyny, czyli stany zapalne, dysfunkcji czy urazy w stawie. Jeśli nie odbiega ono od normy należy wykonać kontrolę stomatologiczną i sprawdzić czy źródłem szczękościsku nie były ogniska zapalne w zębach, usuwanie zębów.

Najczęściej te kroki są wystarczające do określenia głównego powodu, jednak może się zdarzyć, że niezbędne będzie badanie neurologiczne do wykluczenia przyczyn związanych z dolegliwością ośrodkowego układu nerwowego lub EEG do stwierdzenia braku lub obecności padaczki. Ostatnim etapem przy braku znalezienia wcześniej rozwiązania powinny być badania obrazowe: RTG, TK lub MR. Niezbędne może być badanie krwi, także jeśli podejrzewa się m. in. zatrucie narkotykami.

Leczenie szczękościsku

Przede wszystkim należy leczyć podstawową chorobę, która wywołała objaw. W przypadku obecności infekcji, po stwierdzeniu podłoża bakteryjnego, wirusowego lub grzybiczego trzeba wdrożyć odpowiednią farmakoterapię, która zlikwiduje zakażenie. Warto także zgłosić się do stomatologa i usunąć lub wyleczyć problematyczne zęby.

Bardzo skuteczną metodą leczenia szczękościsku, zwłaszcza związanego z dysfunkcją stawu skroniowo-żuchwowego, są szyny okluzyjne. Są one wyjątkowo skuteczne w walce z bólem, bardzo uciążliwym w tym schorzeniu. Poprawiają ruchomość w stawie i zmniejszają napięcie mięśni, umożliwiając ich rozkurcz. Pozwalają na odpowiedni ułożenie zębów oraz powierzchni stawowych wobec siebie, przez co zapobiegają zaciskaniu zębów i ciągłego napinania mięśni żwaczowych. Szyna ta zakładana jest na górny łuk zębowy, zaleca się aby noszona była przez ok. 8 godzin w ciągu doby.

Ćwiczenia na szczękościsk

Przydatne w leczeniu mogą być masaże relaksujące oraz ćwiczenia na rozluźnienie mięśni. Masaż rozluźniający szczękę wykonywany jest zazwyczaj z wykorzystaniem ciepła.

Instruktaż jak wykonywać ćwiczenia powinien przeprowadzić lekarz stomatolog lub fizjoterapeuta specjalizujący się w leczeniu schorzeń układu stomatognatycznego. Przykładowe ćwiczenia to:

  • swobodne opadanie szczęki,
  • delikatne wykonywanie ruchów żucia,
  • wysuwanie i cofanie dolnej szczęki,
  • przesuwanie dolnej szczęki na boki.

Specjaliści zalecają, by opuszczać i unosić żuchwę ku górze. Podczas opuszczania należy pilnować, by żuchwa lekko się cofała.

Jednym z prostszych ćwiczeń jest próba przeżuwania przy jednoczesnym swobodnym utrzymywaniu spoczywającego na dnie jamy ustnej języka.

Bibliografia

  • Zaburzenia czynnościowe układu ruchowego narządu żucia; Maria Kleinrok, Wydawnoctow Czelej, Lublin 2012, 978-83-7563-153-1
  • Chirurgia szczękowo-twarzowa; Leszek Kryst, Wydawnicto PZWL; Warszawa 2012; 978-83-200-4295-5
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Kiretaż – otwarty, zamknięty, laserowy, cennik, NFZ, opinie

Kiretaż (otwarty, zamknięty, laserowy) to zabieg, który stanowi dobry sposób na oczyszczanie korzenia zęba oraz ...

Zapalenie miazgi – przyczyny, objawy i leczenie zapalenia miazgi zęba

Przyczyną zapalenia miazgi (inaczej pulpitis) jest najczęściej nieleczona próchnica głęboka wywołująca stany zapalne. Objawem chorej ...

Mosty protetyczne – wskazania, rodzaje, alternatywa dla mostków na zęby

Mosty protetyczne to uzupełnienie składające się z dwóch filarów oraz przęsła. Stosuje się je, gdy ...

Rak wargi – przyczyny, objawy, leczenie raka na wardze

Rak wargi jest nowotorem złośliwym. Wśród przyczyn choroby należy wymienić: palenie paierosów, nadużywanie wysokoprocentowego alkoholu, ...

Spuchnięte usta – przyczyny obrzęku warg

Spuchnięte usta rodzą znaczny dyskomfort. Dodatkowo mogą być bolesne, popękane, suche, piekące. Opuchnięte wargi mogą ...

Próchnica zębów – przyczyny, rodzaje, etapy, jak wygląda, leczenie, zapobieganie

Próchnica jest chorobą zakaźną (można się nią zarazić) wywoływaną przez bakterie. Przyczyną ubytków jest m.in. ...

Zapalenie przyzębia (stan zapalny przyzębia) – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie przyzębia (paradentoza) to schorzenie, które może prowadzić do utraty zębów. Przyczyną choroby przyzębia jest ...

Wyrywanie ósemki (ekstrakcja) – kiedy, czy boli i jak wygląda?

Zęby mądrości (potocznie "ósemki") są trzecimi zębami trzonowymi człowieka, które wyrzynają się między 17. a ...

Ból twarzy – przyczyny, objawy i leczenie bólu twarzy

Ból twarzy może świadczyć o chorobie dowolnej struktury w jej obrębie. Najbardziej typowy jest ból ...

Spuchnięty policzek – jakie są przyczyny, co to znaczy, jakie domowe sposoby pomogą?

Opuchnięty policzek to objaw, który pojawia się u pacjentów najczęściej po wyrwaniu zęba (np. po ...

Żylaki języka – czym są, jak wyglądają i jak leczyć?

Żylaki języka (varices linguae) powstają na skutek poszerzenia naczyń żylnych języka. Żylaki na języku lokalizują ...

Wyrywanie ósemki (ekstrakcja) – kiedy, czy boli i jak wygląda?

Zęby mądrości (potocznie "ósemki") są trzecimi zębami trzonowymi człowieka, które wyrzynają się między 17. a ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon