Rak jamy ustnej – przyczyny, badania i leczenie

Rak jamy ustnej należy do najczęstszych raków rozwijających się u ludzi. Do tej pory uważany był za schorzenie występujące u osób starszych, jednak obecnie obserwuje się go w coraz młodszych grupach wiekowych. Na początku może nie dawać żadnych objawów. Uchwycony na wczesnym etapie daje duże szanse na wyleczenie.

Rodzaje raka jamy ustnej

Rak może rozwijać się właściwie w każdym miejscu jamy ustnej. W klasyfikacji wyróżnia się:

  • rak wargi,
  • rak języka,
  • rak dziąsła,
  • rak dna jamy ustnej.

Rak znajdujący się w innym miejscu niż wymienione, klasyfikowany jest jako rak o nietypowej lokalizacji w jamie ustnej. Prawie wszystkie zmiany nowotworowe w jamie ustnej (ok. 95%) to raki płaskonabłonkowe, czyli rozwijające się z warstwy komórek pokrywającej wnętrze jamy ustnej. Dużo rzadziej w jamie ustnej może rozwijać się rak drobnych gruczołów ślinowych, czerniak złośliwy, chłoniak złośliwy (w obrębie układu chłonnego otaczającego gardło, tzw. pierścienia Waldeyera). W jamie ustnej mogą pojawiać się również nacieki białaczkowe w przebiegu ostrej białaczki szpikowej przyjmujące postać powiększonych dziąseł, czasem wręcz zakrywających zęby prawie całkowicie. Jama ustna jest także możliwym miejscem przerzutów nowotworowych – zazwyczaj wyglądają jak guzki na dziąsłach.

Przyczyny raka jamy ustnej

Jako, że w ogromnej większości rakiem jamy ustnej jest rak płaskonabłonkowy, wszelkie informacje zamieszczone poniżej dotyczą właśnie jego. Czynnikami ryzyka mogącymi prowadzić do rozwoju raka jamy ustnej są:

  • palenie tytoniu – co ważne, ryzyko zależne jest od tak zwanej „dawki akumulacyjnej”, którą określa się przeliczając liczbę paczek na lata palenia (paczkolata);
  • żucie betelu – używka stosowana głównie w Indiach, często mieszana z innymi substancjami rakotwórczymi;
  • spożywanie alkoholu – potęguje rakotwórcze działanie tytoniu;
  • promieniowanie ultrafioletowe – opalanie się, korzystanie solarium przez osoby o jasnej karnacji bez odpowiedniego zabezpieczenia w postaci kremów z filtrem jest istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju raka wargi (zwłaszcza dolnej);
  • dieta uboga w warzywa i owoce– uważa się, że zbyt mała ilość tych produktów predysponuje do rozwoju nowotworów;
  • zakażenie wirusami – na czele wyróżnia się wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza jego typy 16 oraz 18. Jest znany ze swojego udziału w rozwoju raka szyjki macicy, wykrywany w 70% raków w obrębie migdałków (rak gardła), ale czasem stwierdzany w rakach jamy ustnej, więc nie można go pomijać w czynnikach ryzyka;
  • predyspozycje genetyczne – jak w przypadku praktycznie każdego rozrostu złośliwego ważną rolę pełni rodzinne występowanie skłonności do rozwoju nowotworów złośliwych;
  • stany przednowotoworowe – czyli stany, w którym nabłonek jest cieńszy niż nabłonek zdrowy i, który z tego względu jest bardziej narażony na działanie czynników rakotwórczych (tytoń, betel, alkohol). Do stanów przednowotworowych należą: zwłóknienie podśluzowe, liszaj płaski podśluzowy czy zespoły powstałe z niedoboru żelaza (np. zespół Plummer-Vinsona);
  • zmiany przedrakowe – są to miejsca w jamie ustnej, w których komórki już są inne niż komórki zdrowe, ale jeszcze nie są komórkami nowotworowymi. Ze zmian przedrakowych wcale nie musi rozwinąć się rak, czasem nawet dochodzi do ich cofnięcia. Do tej grupy należy leukoplakia oraz erytroplakia. Zmianą przedrakową wykazującą duże ryzyko transformacji nowotworowej jest leukoplakia proliferacyjna brodawkowata.

Objawy raka jamy ustnej

Rak jamy ustnej początkowo może rozwijać się bezobjawowo, a dolegliwości bólowe mogą pojawiać się dopiero, gdy tkanki ulegną zakażeniu. Rak jamy ustnej może przyjmować formę:

  • owrzodzenia jamy ustnej z nierównymi lub wyniosłymi brzegami – niemniej jednak każde owrzodzenie niezależnie od wyglądu, które nie goi się w ciągu trzech tygodni od pojawienia się wymaga szerszej diagnostyki w postaci biopsji,
  • czerwonej lub białej zmiany,
  • guzka (czasem z widocznymi naczynkami krwionośnymi),
  • upośledzonej ruchomości języka spowodowanej naciekaniem tego narządu przez rozwijający się nowotwór złośliwy.

W bardziej zaawansowanych przypadkach dodatkowo można stwierdzić powiększenie węzłów chłonnych, a ich stwardnienie, nieprzesuwalność względem podłoża są alarmującymi objawami. Powiększenie węzłów chłonnych bez widocznych na pierwszy rzut oka zmian w obrębie jamy ustnej i innych towarzyszących objawów związanych na przykład z infekcją, powinno wzmocnić naszą czujność i kierować nasze kroki do lekarza w celu rozwiania wątpliwości. Najczęściej rak jamy ustnej lokalizuje się na wardze dolnej, jest więc widoczny od razu. Dokładnym oglądaniem wnętrza jamy ustnej zajmuje się przede wszystkim lekarz dentysta, dlatego ważne jest regularne chodzenie na wizyty kontrolne, nawet gdy z zębami nie ma żadnych problemów.

Diagnostyka i leczenie raka jamy ustnej

Zauważenie podejrzanej zmiany w jamie ustnej nie powinno długo czekać na diagnostykę. Zwłaszcza, że wczesne stadia choroby dają dużo większą szansę na wyleczenie niż zmiany, z którymi poszło się do lekarza po kilku miesiącach. W celu zdiagnozowania czy zmiana w jamie ustnej jest rzeczywiście rakiem, wykonuje się biopsję podejrzanego miejsca. Po pobraniu wycinka, specjalista ogląda go pod mikroskopem i ocenia, czy w tkance znajdują się komórki rakowe. Jeśli wynik wskazuje na raka jamy ustnej, w dalszej diagnostyce zaleca się wykonanie badania rentgenowskiego szczęki w celu oceny zajęcia kości jamy ustnej przez rozwijający się nowotwór. W każdym przypadku wykrycia rozrostu złośliwego przeprowadza się szeroką diagnostykę poszukiwania ewentualnych przerzutów. W tym celu wykonuje się badania obrazowe z użyciem tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego lub badania PET, a także scyntygrafię kości.

Leczenie raka jamy ustnej polega przede wszystkim na jego radykalnym wycięciu (z marginesem zdrowej tkanki ok. 2 cm). Jako leczenie wspomagające wykorzystuje się radioterapię, która ma na celu usunięcie ewentualnych komórek rakowych pozostałych po operacji. Niestety, stosowanie radioterapii na tę okolicę ciała wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, do których należą przede wszystkim:

  • ostre zapalenie błony śluzowej,
  • owrzodzenia jamy ustnej,
  • blizny popromienne,
  • suchość w jamie ustnej,
  • zmiany w kościach.

W połączeniu z leczeniem chirurgicznym i radioterapią stosuje się także chemioterapię. Wszystko po to, by jak najbardziej zmniejszyć szansę na przeżycie jakiejkolwiek komórki rakowej. Skuteczność leczenia zależy od wyjściowego stadium choroby. W przypadku zmian mniejszych niż 2 cm, bez zajętych węzłów chłonnych i bez obecności przerzutów, szansa na przeżycie 5 lat wynosi około 80%. W bardziej zaawansowanych stadiach szanse, niestety, stopniowo się zmniejszają. Rokowanie dla raka wargi jest lepsze niż dla raków rozwijających się wewnątrz jamy ustnej.

Odpowiednia regularna kontrola u lekarza dentysty, odstawienie używek (tytoniu i alkoholu) i przede wszystkim szybkie reagowanie na jakiekolwiek niepokojące zmiany w jamie ustnej (zwłaszcza te, które nie chcą się goić) mogą uratować życie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 06.07.2017

Oceń:
4.8


Może cię

Przyczyny i objawy raka jamy ustnej

Rak jamy ustnej w Polsce jest drugim co do częstości występowania, po raku krtani, nowotworem ...

Choroby języka

Zmiany na języku mogą być objawem chorób przewodu pokarmowego i innych schorzeń ogólnoustrojowych. Język może ...

Erytroplakia (erytroplazja, rogowacenie różowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Erytroplakia to roadzaj zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej. Wśród przyczyn rogowacenia różowego wymienia się ...

Seks oralny a rak jamy ustnej i gardła

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) może wywoływać raka jamy ustnej i gardła. Istnieje możliwość zarażenia się ...

Ból po wyrwaniu zęba – ile trwa, jak pozbyć się bólu po usunięciu zęba?

Ból po wyrwaniu zęba, jeśli pojawia się tuż po przeprowadzonej ekstrakcji, nie powinien niepokoić. Przyczyny ...

Rak wargi – przyczyny, objawy, leczenie raka na wardze

Rak wargi jest nowotorem złośliwym. Wśród przyczyn choroby należy wymienić: palenie paierosów, nadużywanie wysokoprocentowego alkoholu, ...

Leukoplakia – przyczyny, objawy, leczenie stanu przedrakowego jamy ustnej

Leukoplakia (rogowacenie białe) należy do tzw. keratoz (mamy tu do czynienia z nadmiernym rogowaceniem). Najgroźniejszą ...

Rak języka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Rak języka to płaskonabłonkowy nowotwór jamy ustnej często rozwijający się często ze stanów przednowotworowych w ...

Ból języka – jakie są przyczyny, co to znaczy i jak leczyć?

Język jest jednym z najlepiej unerwionych i unaczynionych narządów, dlatego też jego ból jest szczególnie ...

Rak jamy ustnej – jakie objawy daje i jak go rozpoznać?

Objawy raka jamy ustnej mogą być niecharakterystyczne. Zmiany mogą pojawiać się jako guz lub guzek ...

Parodontoza – leczenie przewlekłego zapalenia przyzębia

Paradontoza (paradentoza lub – niepoprawnie – parodontoza) należy do chorób zapalnych najczęściej występujących na świecie. ...

Augmentacja kości – co to jest, jakie są wskazania, na czym polega, czy boli, jakie są powikłania?

Augmentację kości szczęki przeprowadza się u pacjentów z zanikiem kostnym, u których planowana jest odbudowa ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon