Zespół złego wchłaniania

Zespół złego wchłaniania (ZZW) polega na nieprawidłowej absorpcji węglowodanów, tłuszczów czy białek. Jest to efekt połączenia kilku zjawisk: nieprawidłowego wchłaniania, wydzielania jelitowego i nieprawidłowej motoryki przewodu pokarmowego. U dzieci powodem choroby najczęściej są infekcje wirusowe, alergie pokarmowe, celiakia, nieswoiste zapalenia jelit oraz mukowiscydoza. Zespół złego wchłaniania wymaga wnikliwej diagnostyki.

Trawienie u dziecka

Trawienie polega na rozbiciu wielkich cząsteczek białek, tłuszczów i węglowodanów na mniejsze, tak aby możliwe było ich wchłonięcie. Proces trawienia rozpoczyna się już w jamie ustnej – działa tu enzym (amylaza) rozkładający węglowodany. Kolejnym etapem na drodze pokarmu jest żołądek – sok żołądkowy będący mieszanką enzymów trawiennych rozpoczyna następny etap trawienia: rozkładane są białka (pepsyna) i tłuszcze (lipaza żołądkowa). Kwas solny w żołądku pełni funkcję aktywującą enzym trawiący białka, który znajduje się w formie nieaktywnej (pepsynogen).

Z żołądka pokarm przesuwa się do dwunastnicy i dalszych odcinków jelita cienkiego. Tutaj trawienie jest finalizowane. W jelicie działa sok trzustkowy (dostaje się on tutaj specjalnym przewodem łączącym trzustkę z jelitem), zawierający mieszankę enzymów (amylaza i maltaza – enzymy trawiące węglowodany; lipaza – tłuszcze; elastaza, trypsyna, chymotrypsyna – białka). Same jelita produkują też swój sok jelitowy, który stanowi mieszankę enzymów o podobnej funkcji jak te znajdujące się w soku trzustkowym (laktaza, amylaza – odpowiedzialne za węglowodany; peptydazy – za białka; lipaza – za tłuszcze).

Do jelita dostaje się także żółć. Jest ona niezwykle ważna przy trawieniu tłuszczów, sprawia bowiem, że stają się bardziej podatne na działanie lipaz. Tak przygotowane cząsteczki cukrów, białek i tłuszczów mogą teraz zostać wchłonięte. Jak wspomniano wcześniej, zasadniczą rolę pełni tu jelito cienkie, pokryte milionem kosmków. Substancje odżywcze wchłaniane są na wiele sposobów, wymagających specjalnych transporterów. Głównym miejscem wchłaniania substancji odżywczych w organizmie jest jelito cienkie. Jego błona śluzowa pokryta jest na całej długości kosmkami jelitowymi, dzięki ich obecności powierzchnia jelita zwiększa się wielokrotnie i w sumie wynosi około 200 m2. Charakterystyczne jest wchłanianie i transport tłuszczów; niezbędne są do tego tzw. lipoproteiny: chylomikrony odpowiadają za transport z jelita do wątroby i mięśni, inne lipoproteiny, jak LDL, VLDL, HDL, odpowiadają za dalszą dystrybucję.

Czym mogą być spowodowane zespoły złego wchłaniania?

Najczęstsze jednostki chorobowe u dzieci, w przebiegu których dochodzi do rozwoju zespołu złego wchłaniania, to:

  • infekcje wirusowe przewodu pokarmowego – w przebiegu infekcji wirusowej dochodzi do zniszczenia nabłonka jelita, który stopniowo ulega regeneracji; zanim jednak do tego dojdzie, zaburzone jest trawienie cukrów (szczególnie laktozy, dlatego po spożyciu mleka mogą pojawić się dolegliwości brzuszne), białek i tłuszczów;
  • przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego – kolonizujące w nadmiarze jelito cienkie bakterie upośledzają działanie kwasów żółciowych, utrudniając trawienie tłuszczów;
  • alergie pokarmowe – mogą one powodować uszkodzenie błony śluzowej jelita cienkiego (tzw. enteropatię) efektem tego są przewlekłe biegunki, cechy niedożywienia czy zahamowanie wzrastania; najczęstszym sprawcą tego zjawiska jest białko mleka krowiego;
  • celiakia, czyli nietolerancja glutenu – pod jego wpływem u osób chorych dochodzi do skomplikowanych reakcji układu odpornościowego, powodujących uszkodzenie kosmków jelitowych, zmniejszona jest produkcja enzymów trawiennych, zaburzone jest trawienie i wchłanianie białek, tłuszczów i węglowodanów;
  • choroby pasożytnicze, np. giardioza – choroba wywoływana przez pasożyta Giardia lamblia; pasożyt ten upośledza trawienie tłuszczów i węglowodanów, powodując przewlekłe biegunki, nudności, wymioty i inne objawy zespołu złego wchłaniania;
  • mukowiscydoza – w jej przebiegu dochodzi do niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, czyli zaburzone jest wydzielanie soku trzustkowego, nieprawidłowe jest więc trawienie cukrów, białek i tłuszczów,
  • nieswoiste zapalenia jelit – w chorobie Leśniowskiego-Crohna dochodzi do zajęcia stanem zapalnym całej grubości ściany, najczęściej końcowej części jelita cienkiego (w praktyce zajęty może być każdy odcinek przewodu pokarmowego od jamy ustnej aż po odbytnicę), w związku z tym zaburzone jest trawienie i wchłanianie, z wszystkimi tego konsekwencjami.

Kiedy podejrzewać u dziecka problemy z wchłanianiem?

Zespołowi złego wchłaniania towarzyszy szereg objawów. Na pierwszy plan wysuwają się oczywiście dolegliwości brzuszne jak:

  • wzdęcia,
  • bóle brzucha,
  • biegunki,
  • nudności.
  • wymioty,
  • stolce z krwią.

Ponadto zespół złego wchłaniania powoduje, że dzieci nie przybierają prawidłowo na masie ciała, nie wzrastają prawidłowo, zaburzone może być także dojrzewanie płciowe. Mali pacjenci mogą mieć gorszy apetyt (np. w nadwrażliwościach pokarmowych, gdy po spożyciu określonego produktu czują się źle), ale apetyt może też być zwiększony (jak np. w mukowiscydozie).

Jeżeli chodzi o charakter stolca jest on bardzo różny. Przewlekła wodnista biegunka występuje np. w zaburzeniu wchłaniania węglowodanów, z kolei cuchnące, tłuszczowe, ciastowate stolce charakterystyczne są dla zaburzeń wchłaniania tłuszczów (np. w chorobach trzustki czy wątroby). Mogą pojawić się także stolce z krwią, np. w nieswoistych chorobach zapalnych jelit (np. choroba Crohna). Czasami w stolcu można dostrzec niestrawione resztki pokarmowe.

Objawy zespołu złego wchłaniania spoza przewodu pokarmowego to: osłabienie, zmęczenie, w przypadku przewlekających się biegunek mogą pojawić się cechy odwodnienia (choć zdarza się to niezwykle rzadko). O odwodnieniu myślimy, gdy dziecko jest bardzo osłabione, u niemowląt wyczuwalne jest zapadnięte ciemię, ponadto widoczny jest suchy język, suche śluzówki, a gdy uszczypniemy skórę (np. na brzuchu), to tak powstały fałd znika wolniej, ponieważ skóra jest mniej sprężysta (jest to tak zwany dodatni objaw fałdu skórnego).

Zespół złego wchłaniania – diagnostyka

Badania w kierunki zespołu złego wchłaniania u dziecka, które może zlecić lekarz podejrzewając zaburzenia trawienia i wchłaniania, to:

  • badanie kału – badanie ogólne mówi np. o odczynie stolca (obniżenie pH może sugerować zaburzone trawienie węglowodanów, podobnie obecność substancji redukujących), badanie może wykazać obecność krwi (np. w nieswoistych zapaleniach jelit, czasami w infekcjach przewodu pokarmowego), kwasów żółciowych (w prawidłowych warunkach są one niemal całkowicie wchłaniane i wracają do wątroby), badanie zawartości α1-antytrypsyny mówi o jelitowej utracie białka; niezbędne jest także wykonanie posiewu kału, zarówno pod kątem bakterii, jak i grzybów oraz analizy parazytologicznej;
  • badanie ogólne moczu (należy wykluczyć utratę białka z moczem);
  • badanie krwi – morfologia krwi może ujawnić niedokrwistość, ponadto należy sprawdzić stężenie białka całkowitego w organizmie i albumin – obniżenie świadczy o niedożywieniu białkowym organizmu;
  • badanie aktywności enzymów wątrobowych – jest potrzebne, jeśli lekarz podejrzewa celiakię, skieruje na badanie krwi w kierunku określonych przeciwciał (przeciwendomyzjalnych i przeciwko transglutaminazie tkankowej);
  • test oddechowy – wodorowy test oddechowy jest bezinwazyjnym badaniem oceniającym stężenie wodoru w wydychanym przez dziecko powietrzu, jego zbyt duże stężenie świadczy o przeroście flory bakteryjnej jelita cienkiego;
  • badanie endoskopowe – przy podejrzeniu celiakii (endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego) jest ono niezbędne, aby pobrać wycinek błony śluzowej jelita cienkiego, badanie to jest również ważne w diagnostyce nieswoistych zapaleń jelit (zarówno gastroskopia, jak i kolonoskopia);
  • diagnostyka alergologiczna.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Biegunka ostra

Biegunka jest częstym objawem, niepokojącym niejednego pacjenta. Może dotykać zarówno dzieci (co jest częstsze i ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Grypa żołądkowa (jelitówka, grypa jelitowa) – objawy, leczenie, zarażanie, czas trwania, profilaktyka

Grypa żołądkowa, czyli jelitówka lub grypa jelitowa, to wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną jest ...

Wideo – Biegunka

Biegunka, według definicji, jest to oddawanie powyżej trzech luźnych stolców na dobę o zwiększonej objętości. ...

Zaburzenia trawienia i wchłaniania

Zaburzenia trawienia i wchłaniania stanowią relatywnie częsty problem wielu pacjentów. Mówi się o zespole złego ...

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Wideo – Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest to choroba dotykająca ok. 40% turystów wyjeżdżających głównie do Afryki Północnej, czyli ...

Biegunka przewlekła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie przewlekłej biegunki

Biegunka przewlekła jest często występującym objawem, a lista jej przyczyn jest również niezwykle długa. Wyróżnia ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon