Tryptaza – badanie, wyniki, norma, cena

Tryptaza to białko enzymatyczne występujące przede wszystkim w komórkach tucznych, odpowiedzialnych za rozwój reakcji alergicznej. Dlatego oznaczanie poziomu tryptazy w surowicy znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób przebiegających z nadmierną aktywacją komórek tucznych.

Tryptaza – co to jest, funkcje, rola w organizmie

Tryptaza to enzym z rodzaju proteinaz, który skumulowany jest w ziarnistościach komórek tucznych (mastocytów). Komórki tuczne powstają w szpiku kostnym, po czym wraz z krwią docierają do tkanek obwodowych, głównie błony śluzowej jelit, płuc i skóry. Aktywacja mastocytów odbywa się na drodze działania wielu różnorodnych czynników:

  • swoistej aktywacji IgE – zależnej,
  • pod wpływem bodźców fizycznych (wysoka temperatura, światło, wibracje),
  • leków (zwłaszcza znieczulających),
  • jadu owadów czy węży,

Dochodzi wówczas do uwalniania tryptazy z ziarnistości mastocytów. Poza tryptazą uwalniana jest także histamina, cytokiny czy inne enzymy proteolityczne. Tryptaza wraz z innymi uwalnianymi mediatorami odpowiada za rozwój reakcji alergicznej; natomiast gdy dochodzi do rozwoju reakcji anafilaktycznej.

W związku z odpornością tryptazy na działanie inhibitorów proteaz oraz długi czas półtrwania, badanie osoczowego stężenia tryptazy jest dobrym wskaźnikiem aktywacji komórek tucznych.

Badanie tryptazy

Stężenie tryptazy we krwi (rzadziej w innym materiale pobranym od pacjenta) oznaczane jest przede wszystkim w podejrzeniu mastocytozy. Mastocytoza to rzadka choroba występująca w każdym wieku, choć najwięcej zachorowań stwierdzanych jest w dzieciństwie oraz 3 – 4 dekadzie życia. Mastocytozy dzielą się na skórne i układowe. Objawy sugerujące mastocytozę oraz wymagające oznaczenia poziomu tryptazy to:

  • zmiany skórne o charakterze plamisto-grudkowym,
  • świąd skóry,
  • spadek ciśnienia krwi,
  • uderzenia gorąca,
  • bóle głowy i brzucha,
  • biegunki.

Jakie są wskazania do oznaczania poziomu tryptazy?

Badanie tryptazy wykonywane jest także w diagnostyce:

  • reakcji alergicznych typu natychmiastowego,
  • wstrząsu anafilaktycznego,
  • przed podjęciem decyzji o wprowadzeniu immunoterapii na jad owadów,
  • przy wystąpieniu ciężkich reakcji alergicznych.

Jak wygląda badanie tryptazy?

Najczęściej zlecane jest oznaczanie poziomu tryptazy w surowicy, rzadziej w popłuczynach oskrzelowo-pęcherzykowych lub popłuczynach nosowych (po prowokacji ze swoistym alergenem). W przypadku oznaczania poziomu bazowego tryptazy, nie jest wymagane żadne przygotowanie. Próbka krwi może być pobrana o dowolnej porze dnia. Nieco inaczej wygląda badanie tryptazy w przebiegu wystąpienia aktywacji komórek tucznych (np. podczas wstrząsu anafilaktycznego) wymagane jest trzykrotne oznaczenie poziomu tryptazy:

  • bezpośrednio po wystąpieniu objawów lub po rozpoczęciu leczenia,
  • 1–2 godziny po wystąpieniu objawów,
  • po upływie 6–24 godzin.

Metodą referencyjną jest ImmunoCAP. Czas oczekiwania na wynik badania tryptazy to kilkanaście dni, a cena badania to około 150 zł.

Norma tryptazy i interpretacja wyniku badania

Prawidłowy poziom tryptazy we krwi nie powinien przekraczać 10 ng/ ml. W przebiegu reakcji alergicznych czy anafilaktycznych poziom tryptazy w surowicy wzrasta, osiągają maksimum stężenia po 60–90 minutach. Normalizacja poziomu tryptazy powinna nastąpić około 24 godziny po ustąpieniu objawów klinicznych.

Jednym z kryteriów diagnostycznych mastocytozy jest podwyższony poziom tryptazy. Wtedy poziom tryptazy mastocytowej przekracza 20 ng/ml. Poza mastocytozą, wysoki poziom tryptazy stwierdzany jest w przebiegu reakcji anafilaktycznych, reakcji alergicznych typu natychmiastowego. Ponadto poziom tryptazy w surowicy krwi może ulec podwyższeniu w przebiegu procesu zapalnego w blaszce miażdżycowej, co może czynić z tryptazy marker stabilności choroby wieńcowej.

Podwyższona tryptaza u dzieci towarzyszy mastocytozie skórnej, alergiom o znacznym nasileniu oraz reakcji anafilaktycznej po ukąszeniu owadów.

Bibliografia

  • Deliargyris EN, Upadhya B, Sane DC, et al. Mast cell tryptase: a new biomarker in patients with stable coronary artery disease. Atherosclerosis 2005; 178: 381–386.
  • Stobiecki M., Dyga W., Tryptaza w diagnostyce chorób alergicznych; Alergologia • Immunologia 2007 tom 4 numer 1–2
  • Lewandowski K., Mastocytoza; Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych – 2013 r.
Opublikowano: ; aktualizacja: 21.11.2018

Oceń:
5.0


Może cię

Odczyn Wassermanna – na czym polega i kiedy wykonać badanie WR?

Odczyn Wassermanna (WR) to podstawowe badanie serologiczne w diagnostyce kiły. Badanie WR umożliwia wczesne rozpoznanie ...

Estriol – badanie, rola, leki, norma estriolu wolnego w ciąży, u kobiet i meżczyzn

Estriol (hormon E3) to żeński hormon płciowy z grupy estrogenów, występujący także u mężczyzn. Najczęściej ...

Badanie fPSA

Badanie fPSA (free Prostate Specific Antygen) stosuje się w diagnozowaniu raka prostaty, wolne PSA jest ...

Mastocytoza – objawy i leczenie mastocytozy skórnej i układowej

Mastocytoza to określenie odnoszące się do grupy chorób, które charakteryzują się nadmiernym wytwarzaniem mastocytów przez ...

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

MCH, czyli średnia masa hemoglobiny w erytrocycie – niskie, wysokie, normy

MCH jest to skrót, który oznacza średnią masę hemoglobiny w erytrocycie. Wynik ten oceniany jest ...

Czas protrombinowy PT – norma, podwyższony, obniżony wynik w badaniu

Czas protrombinowy to czas potrzebny na powstanie skrzepów krwi przy udziale czynników krzepnięcia. Wskazaniem do ...

Wymaz z odbytu

Wymaz z odbytu to badanie, które wykonuje się przy podejrzeniu wystąpienia zakażenia bakteryjnego przewodu pokarmowego, ...

Prolaktyna u mężczyzn – podwyższona i wysoka – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Prolaktyna (PRL) to hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Odpowiada m.in. za stymulację jąder do wydzielania ...

Prolaktyna – badanie – co oznacza niska i wysoka prolaktyna?

Prolaktyna (hormon prl) to hormon wytwarzany w przysadce mózgowej. Poziom prolaktyny oznacza się w przy ...

CK-MB – kinaza kreatynowa izoenzym MB (CK-MB mass)

Badanie kinazy kreatynowej – izoenzymu MB jest jednym z badań, które może być wykonane w ...

Test żywotności plemników – badanie na niepłodność i przed in vitro?

Testy żywotności plemników przeprowadzane są razem z innymi oznaczeniami w ramach oceny jakości nasienia. Badanie ...

Komentarze (0)