Leptyna – działanie, badanie hormonu, jak zwiększyć jego poziom?

Leptyna to hormon peptydowy wydzielany przez komórki tkanki tłuszczowej. Hormon ten reguluje przemiany metaboliczne. Zbyt niska synteza leptyny prowadzi do nadmiernego apetytu i otyłości. Badanie poziomu leptyny we krwi wykonywane jest zatem w celu określenia przyczyny otyłości.

Leptyna – co to jest?

Leptyna to hormon peptydowy zaliczany do adipokin, który syntetyzowany jest przez tkankę tłuszczową. Adipokiny to związki biologicznie czynne, które oddziałują wyłącznie w obrębie tkanki tłuszczowej lub oddziałują na odległe tkanki. Jedną z najważniejszych adipokin jest leptyna, zbudowana ze 17 aminokwasów. Hormon ten syntetyzowany jest przede wszystkim przez tkankę tłuszczową, ponadto w niewielkich ilościach jest produkowany w obrębie mięśni szkieletowych, śródbłonek naczyń, żołądek, łożysko oraz przysadka. Z kolei receptory dla leptyny znajdują się w komórkach trzustki, nadnerczy, śledziony, jąder, jajników, prostaty, łożyska, sutka, podwzgórza oraz tarczycy.

Poziom syntezy leptyny bezpośrednio zależy od objętości tkanki tłuszczowej. Podlega także regulacji dobowej – szczyt wydzielania leptyny przypada między godziną 22 a 3. Pobudzająco na syntezę leptyny wpływają ponadto następujące czynniki: insulina, glukoza, glikokortykosteroidy, estrogeny.

Z kolei produkcję leptyny hamują wolne kwasy tłuszczowe, hormon wzrostu oraz androgeny, a także leki hipoglikemizujące oraz przeciwzapalne.

Leptyna – działanie

Leptyna ma wpływ na przebieg rozwoju płodowego. Syntetyzowana jest wówczas przez łożysko, a także tkankę tłuszczową płodu. Leptyna uczestniczy w rozwoju układu oddechowego, pokarmowego, kostnego oraz bierze udział w hematopoezie.

Leptyna reguluje metabolizm lipidów i glukozy. Hormon leptyna zwiększa utlenianie kwasów tłuszczowych, sprzyjając lipolizie. Dzięki temu leptyna sprzyja aktywacji rozkładu tkanki tłuszczowej, z jednoczesnym zahamowaniem jej wytwarzania. Z kolei wpływ tego hormonu na gospodarkę węglowodanową sprowadza się do zwiększenia wrażliwości komórek na działanie insuliny oraz zwiększają zużycie glukozy. Kolejnym kierunkiem działania leptyny jest wpływ na pobór pokarmu. Leptyna nie bez przyczyny określana jest mianem hormonu sytości. Obniżając poziom neuropeptydu Y, czyli związku pobudzającego łaknienie, leptyna zmniejsza apetyt.

Leptyna i grelina

U osób otyłych, których organizm stopniowo uodparnia się na takie działanie leptyny, może dojść do silniejszego i częstszego odczuwania głodu. Leptyna wykazuje działanie przeciwstawne do greliny, czyli związku syntetyzowanego przez komórki żołądka, który odpowiada za uczucie głodu. Zwiększone wydzielanie greliny towarzyszy stresowi, podczas stosowania diet o niskiej kaloryczności (poniżej 1000 kcal) oraz w przebiegu nowotworów. Leptyna i grelina muszą pozostawać w równowadze, w przeciwnym razie może dojść do zaburzeń łaknienia.

Leptyna warunkuje ponadto prawidłowy przebieg dojrzewania płciowego oraz wzrostu, wpływa na płodność, moduluje funkcjonowanie układu odpornościowego, a także zwiększa gęstość mineralną kości.

---

Badanie poziomu leptyny – wskazania

Oznaczanie poziomu leptyny we krwi nie jest wykonywane rutynowo. Badanie to najczęściej zlecane jest w celu diagnozowania przyczyn otyłości, szczególnie u dzieci. Ważnym wskazaniem jest otyłość występująca u osoby, w rodzinie której także występowały przypadki otyłości, a także otyłość z towarzyszącymi napadami niekontrolowanego głodu. Także występowanie innych zaburzeń łaknienia może być wskazaniem do oznaczania leptyny.

Poziom hormonu określany jest także w zaburzeniach miesiączkowania, które mogą występować w związku z nadmierną redukcją tkanki tłuszczowej bądź jej patologicznie dużą objętością.

Jak wygląda badanie poziomu leptyny i ile kosztuje?

Oznaczanie poziomu leptyny wymaga pobrania próbki krwi żylnej. Pacjent nie musi przygotowywać się do badania, konieczne jest jedynie pozostawanie na czczo (czyli 10–12 godzin od ostatniego posiłku). Cena badania leptyny to około 100 zł.

Leptyna – poziom prawidłowy

Norma leptyny we krwi ustalana jest osobno dla mężczyzn i kobiet, co wynika z różnej objętości tkanki tłuszczowej u obu płci. Leptyna u mężczyzn mieści się w zakresie 1,2–9,5 ng/ml, zaś u kobiet 4,1–25 ng/ml. Na poziom leptyny w organizmie wpływ ma BMI, czyli wskaźnik masy ciała, ciąża, a także rytm dobowy – najwyższy poziom odnotowywany jest w nocy oraz wcześnie rano, najmniejszy – od godzin przedpołudniowych do północy.

Interpretacja wyniku badania leptyny

Podwyższony poziom leptyny stwierdzany jest fizjologicznie u osób otyłych. Gdy otyłości towarzyszy niski poziom leptyny, wówczas przyczyną może być niedobór leptyny. U niewielkiego odsetka osób niedobór leptyny ma charakter wrodzony i jest konsekwencją mutacji genu kodującego receptor dla leptyny LEPR. Jeśli natomiast u osoby z nadmierną masą ciała zauważalny jest znaczny wzrost stężenia leptyny, wówczas przyczyną może być leptynooporność. Jest to stan, w którym nadmiarowa tkanka tłuszczowa syntetyzuje ogromne ilości leptyny; z czasem tkanki docelowe (w tym ośrodek sytości) przestają reagować na leptynę, co zaburza odczuwanie sytości i sprzyja nadmiernemu apetytowi. Jemy więcej, przybywa nam tkanki tłuszczowej, zwiększa się synteza leptyny – i leptynooporność stale narasta.

Leptynooporność – jak ją leczyć?

W przypadku leptynooporności zauważyć można problemy z redukcją masy ciała pomimo stosowania diety odchudzającej, a także stałą chęć podjadania. Ponadto osoby borykające się z leptynoopornością odczuwają chroniczne zmęczenie. Najskuteczniejszym sposobem walki z leptynoopornością jest redukcja masy ciała. Najlepsza dieta w leptynooporności to dieta bazująca na tłuszczach, gdyż węglowodany i białka stymulują syntezę leptyny. Zalecane jest spożywanie mniejszej ilości posiłków (np. 3) o większej objętości. Ponadto unikać należy przejadania się. Warto ponadto zadbać o prawidłowy cykl dobowy – idealna pora na zasypianie to 22–23, a sen powinien trwać około 8 godzin.

Jak zwiększyć poziom hormonu leptyny?

Osoby starające się zredukować masę ciała chcą niekiedy zwiększyć poziom leptyny, aby zapewnić sobie uczucie sytości i ułatwić odchudzanie. W jakich produktach występuje leptyna? Żaden produkt spożywczy nie jest źródłem tego hormonu; jedynym sposobem na dostarczenie leptyny z zewnątrz są leki, w których składzie znajduje się leptyna. Leptynę w tabletkach przepisuje jednak lekarz. Stosowane są także leki zwiększające wrażliwość komórek na leptynę. Natomiast suplementy diety najczęściej zawierają inne związki hamujące apetyt.

A jak pobudzić syntezę leptyny w naturalny sposób i w takich ilościach, które odpowiadają aktualnemu zapotrzebowaniu organizmu? W celu zwiększenia poziomu leptyny zalecana jest dieta obfitująca w węglowodany, regularne przyjmowanie posiłków oraz odpowiednia ilość snu.

Bibliografia

  • Gogga P. i in., Rola leptyny w regulacji metabolizmu lipidów i węglowodanów; Postępy Hig Med Dosw, 2011; 65: 255–262
  • Stachowicz M. i in., Rola leptyny w zaburzeniach odżywiania się – współczesne poglądy; Psychiatr. Pol. 2013; 47(5): 897–907
  • Nogalska A., Świerczyński J., Leptyna – hormon o wielu funkcjach; Postępy Biochemii 47 (3), 2001
  • Błaszkiewicz P. i in., Rola leptyny w utrzymaniu homeostazy w pierwszych okresach życia; Endokrynol. Ped. 2017.16.4.61:303–310
Opublikowano: ; aktualizacja: 04.01.2019

Oceń:
4.9


Może cię

Inhibina B – badanie – norma, co oznacza wysoka i niska?

Badanie inhibiny B wykorzystywane jest do oceny płodności u kobiet, analiza wyniku pozwala na zaplanowanie ...

Co oznacza obecność białych krwinek w moczu?

Obecność białych krwinek w moczu czyli leukocyturia może być spowodowana wieloma czynnikami na czele z ...

Test potwierdzający HBsAg – czym jest i jak interpretować wyniki?

Test potwierdzający HBsAg (antygen powierzchniowy wirusa HBV) wykonuje się, by potwierdzić obecność antygenu HBs lub ...

Osteokalcyna – badanie, norma, wyniki – co oznacza podwyższony i obniżony poziom

Osteokalcyna (OC) to białko niekolagenowe budujące kości i zęby. Badanie poziomu osteokalcyny nie ma znaczenia ...

Hiponatremia – niedobór sodu w organizmie – jakie są przyczyny?

Hiponatremia to termin określający niski poziom sodu we krwi. Jest jednym z najczęstszych zaburzeń gospodarki ...

Prążki oligoklonalne – co to jest, norma, dodatnie, wynik badania

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) to jedno z najbardziej inwazyjnych badań laboratoryjnych. Jednym z oznaczanych parametrów ...

Podwyższone TSH – co oznacza podwyższony poziom TSH

Podwyższony poziom TSH związany jest najczęściej z zaburzeniami pracy tarczycy skutkującymi zmniejszonym wydzielaniem hormonów tarczycowych. ...

Tyreoglobulina – badanie stężenia

Oznaczenie stężenia tyreoglobuliny służy do monitorowania leczenia i wykrywania nawrotów raka tarczycy – brodawkowatego i ...

Badanie CK (kinaza kreatynowa)

CK, czyli kinaza kreatynowa oznaczana jest w przypadku podejrzenia uszkodzenia mięśni szkieletowych, w monitorowaniu leczenia ...

Fosfataza alkaliczna (ALP) – badanie, normy i wyniki

Fosfataza alkaliczna, bądź zasadowa (oznaczana skrótem ALP) to enzym wytwarzany przez komórki kościotwórcze, przy czym ...

Badanie AlAT – norma i wyniki ALT (aminotransferazy alaninowej)

Aminontransferaza alaninowa (AlAT, ALT) w fizjologicznych warunkach w największej ilość w komórkach wątroby. Badanie AlAT ...

Hormon wzrostu – u dzieci i dorosłych – badanie, wyniki, działanie hormonu, preparaty

Hormon wzrostu (GH), zwany także somatotropiną (STH) to hormon syntetyzowany przez przysadkę mózgową. Hormon ten ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon