Badanie mykologiczne – co to jest, normy i interpretacja wyników

Brak zdjęcia

14 listopada 2014

Badanie mykologiczne należy do grupy badań mikrobiologicznych. Służy do wykrywania, identyfikacji i określania lekowrażliwości grzybów chorobotwórczych. Często wymaga hodowli pobranego materiału, a następnie dokładnej jej oceny – w tym badania mikroskopowego i przeprowadzenia testów biochemicznych. Stanowi podstawowe narzędzie w diagnostyce infekcji grzybiczych.

Co to jest badanie mykologiczne?

Pod pojęciem badania mykologiczne rozumiemy testy i procedury pozwalające zdiagnozować zakażenia grzybicze, w tym, mającą największą wartość diagnostyczną, hodowlę. Mikroskopijnych rozmiarów grzyby, takie jak drożdżaki i niektóre inne gatunki, mogą u zdrowych osób osiedlać się na skórze, w jamie ustnej i w przewodzie pokarmowym. Należą do tzw. flory fizjologicznej i nie wywołują zwykle objawów choroby. Inne gatunki z kolei są zawsze chorobotwórcze i wymagają leczenia.

Grzyby mogą atakować praktycznie wszystkie narządy i układy, poczynając od skóry i paznokci, a na ośrodkowym układzie nerwowym kończąc. Powierzchniowe zakażenia (np. grzybica paznokci, grzybica pochwy czy grzybica stóp) występują często i nie są groźne, podczas gdy infekcje dotyczące narządów leżących głębiej (np. grzybicze zapalenie mózgu, grzybica układu pokarmowego, grzybica płuc), występują zwykle u osób z osłabioną odpornością (np. chorych na AIDS lub z zaawansowaną chorobą nowotworową) i mogą stanowić nawet zagrożenie życia.

Infekcje grzybicze niejednokrotnie wywołują objawy podobne do zakażeń innymi mikroorganizmami. Odróżnienie ich jest o tyle ważne, że leki stosowane w zakażeniach bakteryjnych i wirusowych nie działają na grzyby.

W celu zdiagnozowania grzybicy, przeprowadza się badania materiału podejrzanego o zakażenie – może to być np. wymaz z jamy ustnej bądź pochwy, fragment paznokcia czy próbka krwi. Wykonanie hodowli z takiego materiału umożliwia dokładne określenie gatunku wywołującego objawy oraz wykazanie lekowrażliwości, a co za tym idzie – wprowadzenie skutecznego, celowanego leczenia.

Ponieważ większość grzybów rośnie wolno, badanie to może trwać nawet kilka tygodni. Stąd też równolegle wykorzystywane bywają inne metody diagnostyczne. Obecność infekcji grzybiczej bez określania gatunku patogenu mogą potwierdzić szybkie testy, jak próba z wodorotlenkiem potasu (KOH) lub barwienie próbki i analiza pod mikroskopem.

W rzadkich przypadkach, gdy o wywołanie infekcji podejrzany jest konkretny gatunek i istnieje konieczność szybkiego tego potwierdzenia lub wykluczenia (np. w zakażeniu krwi lub opon mózgowo-rdzeniowych) lub szczególnie trudnej diagnostyki, możliwe jest przeprowadzenie takich testów, jak badania antygenów bądź przeciwciał oraz badania molekularne, wykrywające DNA lub RNA grzybów.

Wskazania do badania mykologicznego

Badania mykologiczne przeprowadza się w przypadku podejrzenia infekcji grzybiczej w celu jej potwierdzenia, określenia gatunku wywołującego objawy oraz dobrania odpowiedniego leczenia. Częstymi symptomami grzybicy powierzchniowej są, zależnie od zaatakowanej części ciała:

  • zaczerwienienie i swędzenie skóry (zwłaszcza w miejscach osłoniętych i wilgotnych, jak zewnętrzne narządy płciowe, pochwa i stopy),
  • zgrubienie i zażółcenie paznokci,
  • białe plamki w jamie ustnej (tzw. pleśniawki),
  • upławy w przypadku grzybiczego zapalenia pochwy.

Objawy grzybiczych zakażeń narządów wewnętrznych i układów mogą być bardzo różnorodne i również zależą od miejsca infekcji (np. objawy grypopodobne w grzybicy płuc lub silny ból głowy, sztywność karku i zaburzenia świadomości w grzybiczym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych). Zazwyczaj towarzyszy im wysoka temperatura.

Badania mykologiczne przeprowadza się także podczas leczenia grzybic, aby zweryfikować skuteczność leczenia i podjąć decyzję o ewentualnej jego modyfikacji lub zakończeniu.

Jak wygląda badanie mykologiczne?

Przygotowanie przed badaniem mykologicznym zależy od rodzaju pobieranego do hodowli materiału. Szczegółowe instrukcje przekazuje lekarz w odpowiednim czasie przed badaniem. W przypadku grzybic układowych, gdzie bada się krew, płyn mózgowo-rdzeniowy, itp., nie ma potrzeby specjalnego przygotowania.

Jeśli natomiast podejrzewana jest grzybica powierzchniowa, należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach. Na zmienionym chorobowo obszarze skóry w ciągu kilku godzin przed badaniem należy unikać stosowania kosmetyków (w tym sprayów i maści). Jeśli badane mają być paznokcie, przez około tydzień przed pobraniem próbki nie należy ich obcinać, a w ciągu doby przed – nie nakładać lakieru.

Tak jak w przypadku innych badań, przed badaniem mykologicznym należy zawczasu poinformować lekarza o wszystkich obecnych chorobach i przyjmowanych lekach. Ważne jest, aby (jeśli to możliwe) pobrać materiał jeszcze przed wdrożeniem leczenia.

Jeśli badanie wykonywane jest po zakończeniu leczenia, konieczne jest zachowanie odpowiedniego odstępu czasowego między odstawieniem leków i zebraniem próbek do badania (w zależności od pochodzenia próbki – od 1 tygodnia do 1 miesiąca).

Sposób pobrania materiału zależny jest od miejsca zakażenia.

Poddane badaniu mykologicznemu mogą zostać włosy, ścinki paznokci, wymazy z jamy ustnej, plwocina, wymazy z narządów płciowych czy zeskrobiny skóry. W przypadku zakażenia układu moczowego badaniu poddaje się mocz zebrany do jałowego pojemnika. W przypadku podejrzenia grzybicy układowej, materiał pobiera się specjalnymi metodami, zapewniającymi sterylność (unika się w ten sposób wyników fałszywych). W każdym przypadku, po pobraniu materiał jest odpowiednio zabezpieczany i przesyłany do laboratorium. Na wyniki, w zależności od gatunku grzyba i metody hodowli, oczekuje się od kilku dni do kilku tygodni.

Badanie mykologiczne – normy

Za wynik prawidłowy badania mykologicznego uznaje się brak wzrostu grzybów chorobotwórczych w hodowli założonej z pobranego materiału (hodowla ujemna). W przypadku wyhodowania grzyba, na wyniku podaje się jego gatunek oraz (jeśli zostało to zlecone) poziom oporności na wybrane leki przeciwgrzybiczne. Należy pamiętać o ryzyku uzyskania wyników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych. Stąd też interpretacji badania należy zawsze dokonywać w porozumieniu z lekarzem.

Badanie mykologiczne – interpretacja wyniku

W przypadku badania mykologicznego interpretacja wyniku zależy ściśle od rodzaju pobranego materiału.

Jeśli w hodowli nie uzyskano wzrostu grzyba chorobotwórczego, oznacza to zwykle brak infekcji grzybiczej. Wyjątkiem od tej zasady są gatunki o szczególnie wysokich wymaganiach – mogą one nie wzrastać na standardowych podłożach lub rosnąć bardzo wolno, dając wyniki fałszywie ujemne. Podobny rezultat uzyskać można w przypadku pobraniu materiału, w którym komórki grzyba występują w niewystarczającej ilości.

Stąd też niezwykle ważne jest odniesienie wyniku do objawów, historii choroby, chorób współistniejących i okoliczności, w jakich pacjent się znajdował (w tym odbytych podróżny) – wszystkie te informacje są istotne dla odróżnienia wyników ujemnych od fałszywie ujemnych i mogą skłonić lekarza do głębszej diagnostyki.

Interpretacja wyniku dodatniego (wzrostu grzyba na płytce hodowlanej) bywa trudniejsza.

W przypadku materiału niejałowego (jak skóra lub paznokcie) istnieje duże prawdopodobieństwo wyhodowania gatunków należących do flory fizjologicznej lub gatunków oportunistycznych (u zdrowych osób niewywołujących objawów choroby). W większości przypadków są one przyczyną uzyskania wyniku fałszywie dodatniego wskutek zanieczyszczenia próbki. Czasami jednak – np. u osób z poważnie uszkodzonym układem odpornościowym – one również mogą odpowiadać za objawy infekcji.

Porównanie wyniku badania z całościowym obrazem pacjenta pozwala często rozwiać takie wątpliwości. Wyhodowanie grzyba w hodowli z materiału pobranego „na jałowo” (np. z płynu mózgowo-rdzeniowego) jest równoznaczne z rozpoznaniem grzybicy i pozwala na wprowadzenie odpowiedniego leczenia. Ryzyko zanieczyszczenia próbki w takich przypadkach jest nieznaczne, stąd też mało prawdopodobne jest uzyskanie wyniku fałszywie dodatniego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 11.08.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Sód w dobowej zbiórce moczu

Badanie sodu w DZM, czyli w dobowej zbiórce moczu wykonuje się w przypadku podejrzenia nieprawidłowej ...

Amanityna – badania przy zatruciu muchomorem sromotnikowym

Amanityna to związek wytwarzany przez muchomora sromotnikowego. W przypadku podejrzenia zatrucia tym grzybem wykonuje się ...

Mocznik w moczu – badanie

Badanie mocznika w moczu jest jednym z wielu oznaczeń ogólnego badania moczu. Wykonuje się je ...

Czynnik von Willebranda – norma, niedobór, podwyższony poziom w wynikach badania

Czynnik von Willebranda to jedno z kluczowych białek procesu krzepnięcia krwi. Jego niedobór oraz defekty ...

PCT – morfologia – wskazania, normy, interpretacja wyników badania prokalcytoniny

PCT, czyli prokalcytonina, to marker stanu zapalnego, pozwalający odróżnić zakażenie bakteryjne od infekcji wirusowej. Diagnostyka ...

Fibronektyna płodowa – badanie, wynik fFN dodatni i ujemny u kobiet w ciąży

Poród przedwczesny to jedno z najczęściej występujących powikłań ciąży. Niekiedy występują charakterystyczne objawy mogące go ...

Peptyd C – badanie stężenia C peptydu w cukrzycy

W diagnozowaniu i monitorowaniu cukrzycy duże znaczenie ma badanie C peptydu – białka odzwierciedlającego rzeczywistą ...

Test EMA – badanie umożliwiające diagnostykę sferocytozy wrodzonej

Test EMA to badanie wykorzystywane w diagnostyce sferocytozy oraz innych nieprawidłowości w budowie błon krwinek ...

Kwas moczowy – norma i wyniki w badaniu krwi oraz moczu

Kwas moczowy jest jednym z końcowych produktów przemiany materii. Oznaczanie stężenia tego organicznego związku w ...

Fruktozamina – co oznacza niska i wysoka fruktozamina w badaniu krwi?

W przypadku cukrzycy mamy do czynienia z wahaniami poziomu cukru we krwi – od hipoglikemii ...

Katecholaminy

Katecholaminy to grupa organicznych związków chemicznych, które syntetyzowane są w komórkach chromochłonnych w rdzeniu nadnerczy. ...

Próby wątrobowe – normy, przygotowanie, interpretacja wyników

Próby wątrobowe to badanie krwi służące przede wszystkim do diagnozowania żółtaczki (najczęstszy objaw chorób wątroby). ...

Komentarze i opinie (1)


witam mam pytnie jakie sa rodzaje badan mykologicznych?
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon