Amylaza w moczu podwyższona – norma, wyniki i cena badania alfa-amylazy trzustkowej w moczu?

Badanie amylazy w moczu wykonywane jest kiedy podejrzewa się przewlekłe lub ostre zapalenie trzustki, a także w różnicowaniu bólu brzucha, który promieniuje do pleców. Podwyższona amylaza w moczu może oznaczać także choroby nerek, wątroby czy raka trzustki. Zbyt wysoka w ciąży świadczyć może o ciąży pozamacicznej. Z kolei ponad normę u dziecka oznacza uraz trzustki. Normę oznacza się jednorazowo lub w dobowej zbiórce moczu.

Co to jest amylaza?

Amylaza jest jednym z najważniejszych enzymów wyspecjalizowanych do rozkładania wielocukrów w mechanizmie hydrolizy, przynależy więc do enzymów hydrolitycznych. Odgrywa znaczącą rolę w procesie trawienia węglowodanów – rozbija cząsteczki polisacharydów (dokładnie wiązania α-1,4-glikozydydowe), w wyniku czego powstają cząsteczki maltozy. Odbywa się to w jamie ustnej, dwunastnicy i jelicie cienkim. W surowicy krwi można wyróżnić aż 8 izoenzymów. Amylazę prócz trzustki produkują także:

  • gruczoły ślinowe (dawna nazwa amylazy ślinowej – ptialina),
  • błona śluzowa jelita cienkiego,
  • gruczoły mleczne,
  • jądra i jajniki.

W jamie ustnej amylaza syntetyzowana jest przez ślinianki, a bodźcem do jej wydzielania jest przyjęcie pokarmu. Pod wpływem amylazy śliniankowej dochodzi do rozkładu skrobi do maltozy i dekstryny. Po takim wstępnym trawieniu pokarm jest połykany i trafia do żołądka. Wtedy ma miejsce wydzielanie amylazy trzustkowej, która warunkuje ostateczne trawienie węglowodanów do cukrów prostych.

W celach diagnostycznych oznacza się całkowitą aktywność amylazy lub aktywność jej izoenzymu trzustkowego. Amylaza z krwi wydalana jest z moczem, dzięki czemu pomiaru stężenia można dokonać, badając jej stężenie zarówno we krwi, jaki i moczu.

Oznaczenie poziomu amylazy może być przeprowadzone na podstawie próbki pobranej jednorazowo a także po 24-godzinnej zbiórce moczu.

Amylaza w moczu – kiedy badać?

Alfa amylaza może być oznaczana we krwi i w moczu. Często wykonuje się te badania jednocześnie – wynika to z faktu, iż okres półtrwania amylazy w surowicy jest dość krótki – mogłoby to utrudniać diagnozowanie ostrego zapalenia trzustki. Wskazanie do oznaczania amylazy w moczu i w surowicy to przede wszystkim podejrzenie ostrego zapalenia trzustki, które nasuwać może wystąpienie następujących objawów:

  • ból w nadbrzuszu opasający, promieniujący do okolicy lędźwiowej, z towarzyszącą gorączką, nudnościami i wymiotami, utrzymujący się przez wiele godzin,
  • gorączka,
  • nudności i wymioty,
  • przyspieszona akcja serca,
  • bolesne i napięte powłoki brzuszne,
  • żółtaczka.

Wykonanie tego badania zalecane jest również w: ostrym zapaleniu trzustki i przewlekłym zapaleniu trzustki.

Przy zapaleniu trzustki pojawia się ból w nadbrzuszu o umiarkowanym nasileniu, który może pojawiać się po spożyciu alkoholu czy spożyciu ciężkostrawnych potraw, a także zaburzenia trawienne. W dłuższej perspektywie może dojść do biegunek tłuszczowych i niedoboru witamin A, D, E i K rozpuszczalnych w tłuszczach. Wynika to z upośledzonej funkcji trzustki i obniżonej sekrecji przez trzustkę enzymu lipazy, odpowiedzialnego za trawienie tłuszczów. A zaburzenia syntezy insuliny mogą prowadzić do rozwoju cukrzycy.

Inne wskazania do badania amylazy w moczu to podejrzenie perforacji ścian jelita, owrzodzeń lub zmian niedokrwiennych jelit. Amylaza oznaczana może być także w przypadku diagnostyki nowotworów ślinianek.

Jak wygląda badanie, jak się przygotować, jaka jest cena?

Badanie amylazy w moczu wykonuje się na podstawie uzyskanej od pacjentapróbki. Mocz należy oddać do sterylnego pojemnika (można go kupić w aptece lub otrzymać w poradni), po porannej toalecie miejsca intymnego. Do celów przeprowadzenia badania do pojemnika należy oddać mocz ze środkowego strumienia. Otrzymaną próbkę trzeba jak najszybciej dostarczyć do analizy.

Przed oddaniem moczu należy podmyć okolice płciowe, oddać pierwszą objętość moczu do toalety, a mocz z tzw. środkowego strumienia powinien być oddany do toalety. Niekiedy wymagana jest dobowa zbiórka moczu – ma to miejsce, gdy oprócz amylazy w moczu oznaczany jest klirens kreatyniny. Ma to zastosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek, u których poziom amylazy w moczu może być fałszywie zaniżony.

Szczególne przygotowanie do badania amylazy w moczu nie jest wymagane, należy pamiętać jedynie, aby nie spożywać alkoholu przed badaniem, jak i odstawić niektóre leki, które mogłyby zafałszować wynik. Można to zrobić wyłącznie po wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

W celu wykonania dobowej zbiórki moczu należy oddać poranną próbkę moczu do toalety, a następnie przez całą dobę oddawać mocz do większego pojemnika. Ostatnią pobraną próbką powinna być próbka poranna w dniu następnym. Następnie należy oszacować całkowitą objętość pobranego moczu i dostarczyć do laboratorium próbkę o standardowej objętości.

Jeśli dodatkowo oznaczona ma być amylaza we krwi – na pobranie próbki krwi należy zgłosić się na czczo. Cena oznaczania amylazy w moczu to około 7–10 zł. Koszt nie jest więc wysoki.

Amylaza w moczu norma u dzieci i dorosłych

Prawidłowy poziom amylazy w moczu to 10–490 IU. Z kolei norma amylazy we krwi to 40–140 IU/ l, zaś u osób w podeszłym wieku górna granica normy to 160 IU/ l. Normy amylazy w moczu u dzieci są podobne. Wartości referencyjne ustalane są dla każdego laboratorium i to w oparciu o te normy należy interpretować wyniki badań.

Podwyższona amylaza w moczu – jak odczytać wyniki?

Podwyższona amylaza w moczu najczęściej występuje wraz z wysoką amylazą we krwi. Amylaza w moczu lekko i umiarkowanie podwyższona (500, 600, 650) może wskazywać na przewlekłe zapalenie trzustki. Niekiedy wskazuje także na choroby w obrębie ślinianek – świnkę czy kamicę przewodów ślinowych. Wysoki poziom amylazy wskazuje najczęściej na ostre zapalenie trzustki (wtedy wartości amylazy mogą przekraczać 1000 IU)

Wysoka amylaza w moczu może wskazywać także na takie stany jak

  • nadużywanie alkoholu,
  • niewydolność nerek,
  • chorób ślinianek lub zakażenia gruczołów ślinowych (np. świnka),
  • choroby wątroby,
  • zapalenie pęcherzyka żółciowego,
  • nowotwór trzustki,
  • niedrożność jelit,
  • perforacja wrzodu żołądka lub dwunastnicy,
  • rak jajnika,
  • rak płuc i inne nowotwory złośliwe – rak oskrzela, tarczycy, wątroby, jelita grubego, jajnika, gruczołu krokowego,
  • kamica żółciowa.

Podwyższona amylaza w moczu w ciąży może świadczyć o ciąży pozamacicznej.

U dzieci wysoka amylaza najczęściej wynika z urazu trzustki (tzw. rowerowy uraz brzucha), wad wrodzonych trzustki, a także kamicy lub zapalenia ślinianek.

Co to jest makroamylazemia?

Wspomnianym schorzeniom towarzyszy wysoka amylaza w moczu i we krwi. Jeśli jednak wysokiej amylazie we krwi towarzyszy prawidłowa amylaza w moczu – może to wskazywać na makroamylazemia. Nie jest to żadna choroba, a jedynie specyfika danej osoby, polegająca na obecności we krwi specyficznych przeciwciał. Łączą się one z amylazą zwiększając jej rozmiar cząsteczkowy, przez co nie może być ona przefiltrowana przez nerki i usunięta z moczem. Wtedy amylaza powyżej normy we krwi nie daje żadnych objawów, zaś jej poziom w moczu jest prawidłowy.

Niska amylaza – o czym świadczy?

Amylaza poniżej normy może świadczyć o masywnym, rozległym uszkodzeniu trzustki i bardzo ograniczonej syntezie amylazy – np. w przebiegu mukowiscydozy, ostrego piorunującego zapalenia trzustki, zaawansowanego przewlekłego zapaleniu trzustki, muskowiscydozie.

Inne przyczyny niskiego poziomu amylazy to niewydolność nerek, choroby wątroby (zapalenie) oraz zawał serca, tyreotoksykoza. Taki wynik towarzyszy też ciężkim oparzeniom. Za niski poziom amylazy towarzyszy ponadto stosowaniu leków wiążących wapń (cytrynianów i szczawianów).

Złe wyniki w ciąży mogą świadczyć o zatruciu ciążowym.

Bibliografia

https://gastrologia.mp.pl/choroby/trzustka/51047,ostre-zapalenie-trzustki

https://gastrologia.mp.pl/lista/79159,przewlekle-zapalenie-trzustki-objawy-postepowanie-rokowania

Diagnostyka laboratoryjna. B. Solnica. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2014

Opublikowano: ; aktualizacja: 06.03.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Amylaza we krwi – co oznacza wysoka i niska w morfologii?

Amylaza (ślinowa, w moczu, surowicy) to enzym syntetyzowany przez niektóre narządy, np. trzustkę, jajniki czy ...

Torbiel rzekoma i prawdziwa trzustki

Torbiel to ograniczony zbiornik, najczęściej wypełniony treścią płynną. Torbiele trzustki mogą być pochodzenia wrodzonego lub ...

Dieta w zapaleniu trzustki

W przebiegu ostrego zapalenia trzustki, podczas pierwszych 3 dób, konieczna jest bezwzględna głodówka, której celem ...

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki (łac. pancreatitis), czyli stan zapalny narządu wydzielającego enzymy trawienne i hormony niezbędne do ...

Ból trzustki – kiedy, gdzie jest i jak boli trzustka?

Ból trzustki to ból zlokalizowany w nadbrzuszu. Jest on powszechnie występującym objawem, który często niepokoi ...

Badanie poziomu lipazy trzustkowej

Badanie poziomu lipazy w surowicy zalecane jest w przypadku podejrzenia m.in. ostrego lub przewlekłego zapalenia ...

Ostre zapalenie trzustki

Głównym objawem ostrego zapalenia trzustki, z którym chory zgłasza się do lekarza, jest uporczywy i ...

Choroby trzustki

Trzustka (łac. pancreas) to niezbyt duży, ale niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu narząd znajdujący ...

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki – PZT (łac. pancreatitis chronica) to przewlekły, najczęściej długotrwały proces zapalny toczący ...

Dieta w chorobach trzustki

Najczęstszymi chorobami trzustki występującymi u osób dorosłych jest ostre zapalenie trzuski, przewlekłe zapalnie trzustki, rak ...

Rak trzustki – objawy, rokowanie i leczenie raka trzustki

Objawy raka trzustki pojawiają się w zaawansowanym stadium choroby, dlatego diagnostyka nowotworu jest znacznie utrudniona. ...

Test NBT-PABA

Test NBT-PABA to badanie wykonywane w diagnostyce zapalenia trzustki. Test ten jest szczególnie przydatny u ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon